Εθνική Ανδρών: Ώρα για αυτοκριτική και αποφάσεις

Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Εθνική κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, επιστρέφοντας στα μετάλλια ύστερα από δεκαέξι χρόνια. Η επιτυχία αυτή πανηγυρίστηκε, και δικαίως. Ωστόσο, δεν αξιολογήθηκε σωστά το γεγονός ότι, σε έναν βαθμό, οι συγκυρίες λειτούργησαν υπέρ μας. Η Σερβία αποκλείστηκε από τη Φινλανδία και η Γαλλία από τη Γεωργία, γεγονότα που διευκόλυναν την πορεία μας.

Η επιτυχία αυτή δημιούργησε κλίμα χαλάρωσης και εφησυχασμού και, μοιραία, ακολούθησαν τα πρόσφατα αρνητικά αποτελέσματα.

Σκοπός του παρόντος κειμένου δεν είναι ούτε η απόδοση ευθυνών ούτε η αναζήτηση ελαφρυντικών. Και τα δύο θα ήταν ατελέσφορα. Στόχος είναι να τεθούν στο τραπέζι ζητήματα που αξίζει να εξεταστούν, ώστε να βελτιωθεί η λειτουργία της Εθνικής ομάδας.

Α. Η ανάληψη ευθύνης πρέπει να συνοδεύεται από σχέδιο

Στις 6 Ιουλίου 2026 ο πρόεδρος της ΕΟΚ δήλωσε:

«Στα τελευταία δύο παιχνίδια της Εθνικής για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου η ομάδα μας παρουσιάστηκε κατώτερη των περιστάσεων. Η ευθύνη για αυτή την εικόνα βαραίνει τη Διοίκηση της ΕΟΚ και εμένα προσωπικά ως Πρόεδρό της.»

Η δήλωση αυτή θυμίζει τις γνωστές πολιτικές τοποθετήσεις περί «ανάληψης πολιτικής ευθύνης». Η ανάληψη ευθύνης έχει ουσιαστική αξία μόνο όταν συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις και μέτρα. Θα ήταν προτιμότερο να είχε ειπωθεί: «Θα κάνουμε αυτά τα συγκεκριμένα βήματα, ώστε να μην επαναληφθεί αυτή η εικόνα».

Β. Η συμμετοχή στην Εθνική δεν μπορεί να είναι απλή επιλογή.

Αναπτύχθηκε μια συζήτηση για αθλητές που δεν κλήθηκαν ή δεν ανταποκρίθηκαν αν και ανώτεροι από κάποιους που συμμετείχαν.

Υπάρχουν, επίσης, οι γνωστές δηλώσεις του προέδρου της ΕΟΚ σεαπολογιστική συνέντευξη τύπου μετά το Μουντομπάσκετ (στις 12 Σεπτεμβρίου 2023)

«Στην Εθνική ομάδα έρχεται όποιος θέλει, όποιος το λέει η καρδιά του και όποιος νιώθει περήφανος. Δεν βάλαμε ποτέ το πιστόλι στον κρόταφο κανενός και δεν πρόκειται να το κάνουμε.»

Ακολούθησε η δήλωση του Κώστα Χαραλαμπίδη βασικού συνεργάτη του Β. Σπανούλη (26/2/2026): «Η Εθνική δεν είναι υποχρέωση, είναι η χαρά της συμμετοχής.»

Και φυσικά η γνωστή τοποθέτηση του Βασίλη Σπανούλη: «Αφού είμαι εγώ εδώ, όλοι πρέπει να είναι εδώ.»

Όλες αυτές οι δηλώσεις κινούνται περισσότερο στο επίπεδο των εντυπώσεων παρά της ουσίας.

Ο ομοσπονδιακός προπονητής βρίσκεται στην Εθνική στο πλαίσιο της επαγγελματικής του συνεργασίας. Οι αθλητές, αντίθετα, καλούνται να συμμετάσχουν ουσιαστικά σε εθελοντική βάση. Επομένως, το ζήτημα είναι ποιο είναι το πλαίσιο υποχρεώσεων και δικαιωμάτων τους που πρέπει να έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων.

Γ. Η Εθνική ωφελεί τους αθλητές

Δεν υπάρχει σχεδόν κανένας αθλητής ηλικίας μέχρι 26-27 ετών που να αποφεύγει τη συμμετοχή στις Εθνικές ομάδες.

Ο λόγος είναι προφανής. Η παρουσία στην Εθνική ενισχύει το αγωνιστικό προφίλ του αθλητή, αυξάνει την αναγνωρισιμότητά του και συμβάλλει στην εξασφάλιση καλύτερων συμβολαίων.

Εφόσον, λοιπόν, όλοι ωφελούνται από την Εθνική στην αρχή της καριέρας τους, θα πρέπει να εμπεδωθεί και η αντίστοιχη υποχρέωση ανταπόδοσης όταν πλέον καθιερωθούν ως μεγάλα ονόματα.

Δ. Η κλήση πρέπει να γίνεται προς όλους και να υπάρχουν κανόνες

Η απουσία αρκετών κορυφαίων ονομάτων από τις προσκλήσεις αποτέλεσε, κατά την άποψή μου, σοβαρή παράλειψη.

Ο προπονητής οφείλει να καλέσει όλους όσοι θεωρεί ότι μπορούν να βοηθήσουν. Από εκεί και πέρα, η ευθύνη περνά στον ίδιο τον αθλητή.

Παράλληλα, η ΕΟΚ, σε συνεργασία με τον ΕΣΑΚΕ, οφείλει να αποφασίσει αν θα εφαρμόζονται στην πράξη οι ήδη υπάρχουσες διατάξεις που περιορίζουν τις αδικαιολόγητες απουσίες.

Ενδεικτικά:

· Ο Αθλητικός Νόμος (άρθρο 9) προβλέπει αποκλεισμό από τους αγώνες πρωταθλήματος και κυπέλλου της οικείας ομοσπονδίας για διάστημα από έξι έως δώδεκα μήνες σε περίπτωση αδικαιολόγητης άρνησης συμμετοχής.

· Οι Κανονισμοί Καλαθοσφαίρισης (άρθρο 96 παρ. 2 και 15) προβλέπουν αγωνιστικές κυρώσεις τόσο για τον αθλητή (2 αγωνιστικές) όσο και για την ομάδα του (αφαίρεση 2 βαθμών).

Οι κανόνες υπάρχουν. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει η βούληση να εφαρμοστούν.

Ε. Η διαχείριση της Εθνικής είναι διαφορετική από εκείνη του συλλόγου

Υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στη διοίκηση ενός επαγγελματικού συλλόγου και μιας Εθνικής ομάδας.

Στον σύλλογο, ο προπονητής διαθέτει συμβόλαια, αμοιβές και συμβατικές υποχρεώσεις. Στην Εθνική δεν διαθέτει τίποτε από αυτά. Το σημαντικότερο εργαλείο του είναι η καλλιέργεια της αίσθησης καθήκοντος απέναντι στο εθνόσημο.

Κατά την άποψή μου:

α) Δεν πρέπει ποτέ να διατυπώνεται δημόσια ότι η συμμετοχή είναι «προαιρετική». Αντίθετα, πρέπει να προβάλλεται ως υποχρέωση απέναντι στην Εθνική, ακόμη και αν δεν μπορεί να επιβληθεί στην πράξη. Σε αυτήν την προσπάθεια καθοριστικός είναι και ο ρόλος των ΜΜΕ. Οι δημοσιογράφοι αποτελούν ίσως το ισχυρότερο μέσο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης (όπως μου αρέσει να λέω, είναι τα F-35 σε αυτή την προσπάθεια) και οφείλουν να αντιμετωπίζουν αυστηρά τις αδικαιολόγητες απουσίες.

β) Θεωρώ ότι ο ομοσπονδιακός προπονητής δεν πρέπει να κάνει προσωπικά τηλεφωνήματα προς τους υποψήφιους διεθνείς. Τα κοινωνικά τηλεφωνήματα είναι απόλυτα αποδεκτά (γιορτές, γάμοι κλπ.) Η κλήση όμως στην Εθνική δεν

πρέπει να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης ούτε να συνοδεύεται από όρους.

γ) Όσοι επιλέγουν να μην συμμετέχουν δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο δημόσιας συζήτησης από τον προπονητή. Αν ερωτηθεί σχετικά, μπορεί απλώς να παραπέμπει στους ίδιους τους αθλητές για τις εξηγήσεις.

Τέλος, η ΕΟΚ θα μπορούσε να θεσπίσει ως καταληκτική ηλικία υποχρεωτικής διαθεσιμότητας για την Εθνική το 32ο ή 33ο έτος. Έτσι θα υπάρχει σαφής προγραμματισμός και δεν θα επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο η ίδια αβεβαιότητα σχετικά με το ποιος θα αγωνιστεί και ποιος όχι. Φυσικά, όποιος επιθυμεί να συνεχίσει μετά από αυτήν την ηλικία και εξακολουθεί να μπορεί να προσφέρει, θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να το κάνει.

Στην πρόσφατη ιστορία της Εθνικής υπήρξαν αθλητές που υπηρέτησαν το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα μέχρι το τέλος της καριέρας τους, όπως ο Γιαννάκης, ο Μπουρούσης και ο Παπανικολάου. Σε αυτούς αξίζει ιδιαίτερη αναγνώριση, η οποία δεν αποδόθηκε στον βαθμό που τους αναλογεί.

Αντίστοιχες περιπτώσεις είναι διεθνώς ο Νοβίτσκι, που αγωνίστηκε για τη Γερμανία μέχρι τα 38 του χρόνια, ο Τζινόμπιλι, που υπηρέτησε την Αργεντινή μέχρι τα 39, και ο Γκασόλ, που εκπροσώπησε την Ισπανία μέχρι τα 41.

Υπάρχουν ασφαλώς και άλλες προτάσεις που θα μπορούσαν να συζητηθούν. Ας περιοριστούμε, όμως, προς το παρόν σε αυτές που, αν και απολύτως εφαρμόσιμες, δυστυχώς έχουν σήμερα ελάχιστες πιθανότητες να υλοποιηθούν.

Να περνάτε καλά

Ε.Κ.