Γιατί κάποιες εθνικές ομάδες του Μουντιάλ αγωνίζονται με διαφορετικά χρώματα στη φανέλα από αυτά στη σημαία τους;
Οι περισσότερες εθνικές ομάδες φορούν στολές με τα χρώματα της σημαίας της χώρας τους, όχι όμως όλες! Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η πλειοψηφία των εθνικών ομάδων του Μουντιάλ 2026 αγωνίζονται με στολές (φανέλα, σορτσάκι και κάλτσες) που παραπέμπουν στα χρώματα που εμφανίζονται στη σημαία τους. Αυτό είναι το λογικό θα πείτε και θα έχετε δίκιο, οι εθνικές ομάδες ποδοσφαίρου αποτελούν μέρος της αθλητικής ταυτότητας κάθε χώρας, καμία έκπληξη να χρησιμοποιούν τα εθνικά χρώματα.
Παραδόξως, όμως, τα εθνικά χρώματα κάποιων χωρών δεν εμφανίζονται απαραίτητα στη σημαία τους αλλά είναι διαχρονικά οι βασικές αποχρώσεις σε φανέλες, κάνοντας μας να αναρωτιόμαστε το γιατί! Για παράδειγμα, μπορείτε να φανταστείτε τη Γερμανία να μην παίζει με λευκή φανέλα, την Ολλανδία να μην είναι «οράνιε», την Ιαπωνία να αγωνίζεται φορώντας κάτι άλλο από μπλε;
Για τη Γερμανία είχαμε δώσει την εξήγηση σε προηγούμενο άρθρο, τι συμβαίνει όμως με τις υπόλοιπες εθνικές ομάδες του Παγκοσμίου Κυπέλλου που δεν επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν τα χρώματα της σημαίας της χώρας τους; Μπόνους ο συμβολισμός της εμφάνισης μιας Παγκόσμιας Πρωταθλήτριας που έχει μετατραπεί σε… αρνήτρια συμμετοχής σε Μουντιάλ!
Ιαπωνία
Η χώρα του «ανατέλλοντος ηλίου» επιλέγει να μην… τον αναδείξει στη φανέλα της ποδοσφαιρικής της ομάδας λόγω μιας πρόληψης! Η σημαία της Ιαπωνίας είναι λευκή με έναν κόκκινο κύκλο στη μέση που συμβολίζει τον ήλιο που ανατέλλει. Ωστόσο, η εθνική ομάδα επιλέγει ως βασικά της χρώματα το μπλε και το λευκό και όχι το κόκκινο!
Η ιαπωνική εθνική ομάδα φόρεσε μπλε στην πρώτη της ουσιαστικά σοβαρή διοργάνωση, τους Αγώνες Ανατολικής Ασίας το 1930 και διατήρησε το χρώμα και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936. Στο πέρασμα του χρόνου, η Ιαπωνία πειραματίστηκε με διάφορους συνδυασμούς μπλε, κόκκινου και λευκού όμως η απόπειρα της να καθιερώσει ερυθρόλευκη φανέλα απέτυχε λόγω αρνητικών αποτελεσμάτων!
Οι Ιάπωνες φόρεσαν κόκκινο και λευκό από το 1988 μέχρι το 1992 αλλά απέτυχαν να προκριθούν τόσο στο Μουντιάλ του 1990 όσο και στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης του 1992! Αποτέλεσμα; Η ερυθρόλευκη φανέλα να θεωρηθεί γρουσούζικη και το μπλε να γίνει πάλι… in! Εξού και το παρατσούκλι «Μπλε Σαμουράι» που συνοδεύει την ομάδα!
Ολλανδία
Μπορεί να φανταστεί κανείς την Ολλανδία με κάτι διαφορετικό από την πορτοκαλί στολή της; Οι «οράνιε» (πορτοκαλί στα ολλανδικά) έχουν μία από τις πιο εμβληματικές φανέλες στον ποδοσφαιρικό κόσμο. Ωστόσο, αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι το γεγονός πως το πορτοκαλί δεν εμφανίζεται στη τρίχρωμη ολλανδική σημαία, που διαθέτει μπλε, κόκκινες και λευκές ρίγες! Πως προεκυψε λοιπόν το χαρακτηριστικό πορτοκαλί;
Η απάντηση «κρύβεται» στα ολλανδικά ανάκτορα! Το παραδοσιακό χρώμα του βασιλικού οίκου της Ολλανδίας, του Οίκου της Οράγγης-Νασσάου, είναι το πορτοκαλί. Η ιστορία ξεκινά από τον Γουλιέλμο το Σιωπηλό, γνωστό και ως Πρίγκιπα της Οράγγης. Ήταν ο ηγέτης της εξέγερσης των Ολλανδών κατά της ισπανικής κυριαρχίας τον 16ο αιώνα και θεωρείται ο «πατέρας» του ολλανδικού κράτους. Μέχρι και σήμερα, οι Ολλανδοί γιορτάζουν κάθε 27 Απριλίου την «Konignsdag» (τα γενέθλια του βασιλιά Γουλιέλμου), μια μέρα που ντύνονται στα πορτοκαλί!
Η αρχική επαναστατική σημαία ήταν πράγματι πορτοκαλί–λευκή–μπλε, αλλά ο εκδημοκρατισμός του πολιτεύματος στην Ολλανδία τον 17ο αιώνα και ο περιορισμός της εξουσίας της βασιλικής οικογένειας επέφερε την αντικατάσταση του πορτοκαλί από το κόκκινο, καθώς η χώρα ήθελε να απομακρυνθεί και συμβολικά από την επιρροή του Οίκου της Οράγγης.
Ωστόσο, η χώρα δεν επέλεξε ποτέ μέχρι σήμερα να απαλλαχθεί από τη βασιλική οικογένεια, η οποία παραμένει τυπικά στην κεφαλή του κράτους. Οι εθνικές ομάδες σε όλα τα ομαδικά αθλήματα φόρεσαν εξ αρχής το πορτοκαλί χρώμα ως σύμβολο εθνικής ταυτότητας και το διατηρούν ως τις ημέρες μας.
Αυστραλία
Η σημαία της Αυστραλίας έχει βάση το μπλε με λευκές λεπτομέρειες (και ασφαλώς τη σημαία της βρετανικής Κοινοπολιτείας στην αριστερή γωνία) αλλά η εθνική ομάδα της χώρας αγωνίζεται me χρυσοκιτρινές φανέλες με πράσινες λεπτομέρειες!
Το χρυσό και το πράσινο είναι τα εθνικά χρώματα της χώρας αν και δεν εμφανίζονται πουθενά στη σημαία της! Το χρυσό παραπέμπει στις παραλίες, τον ορυκτό πλούτο, τα σιτηρά και το μαλλί της Αυστραλίας. Το πράσινο συμβολίζει τα δάση, τους ευκαλύπτους και τη φυσική βλάστηση.
Και τα δύο χρώματα προέρχονται επίσης από την Golden Wattle (Ακακία η πυκνανθής) , το εθνικό άνθος της Αυστραλίας! Οι Socceroos φορουν τα συγκεκριμένα χρώματα για περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη εμφάνιση τους (1924) στη φανέλα.
Νότια Αφρική
Κάπως διαφορετική περίπτωση από την Αυστραλία καθώς το κίτρινο και πράσινο που κυριαρχούν στη στολή της εμφανίζονται και στη σημαία της. Ωστόσο, είναι μόλις δύο από τα συνολικά έξι χρώματα που υπάρχουν στη σημαία, οπότε εύλογα δημιουργείται η απορία γιατί η «Bafana Bafana» (παρατσούκλι της Νοτίου Αφρικής που σημαίνει «πάμε παιδιά») έχει κάνει αυτή την επιλογή.
Η απάντηση είναι παρόμοια με αυτή που δόθηκε και για την Αυστραλία καθώς το κίτρινο και το πράσινο θεωρούνταν αναπόσπαστο μέρος της εθνικής ταυτότητας και συνδέθηκαν πολύ περισσότερο με τη σαφώς πιο επιτυχημένη εθνική ομάδα του ράγκμπι.
Μετά το τέλος του Απαρτχάιντ και την εκλογή του Νέλσον Μαντέλα, υπήρξε συζήτηση για το αν έπρεπε να αλλάξουν τα χρώματα και το έμβλημα των εθνικών ομάδων, επειδή συνδέονταν με το παλιό καθεστώς. Ο Μαντέλα, όμως, υποστήριξε τη διατήρησή τους ως σύμβολο εθνικής συμφιλίωσης. Η εικόνα του να φορά τη φανέλα των «Springboks» (παρατσούκλι της εθνικής ράγκμπι) στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ράγκμπι 1995 έγινε ένα από τα πιο εμβληματικά στιγμιότυπα της σύγχρονης ιστορίας της χώρας!
Νέα Ζηλανδία
Παρόμοια περίπτωση με της Αυστραλίας: Μπλέ σημαία με κόκκινα αστέρια και την «Union Jack» του Ηνωμένου Βασιλείου να δεσπόζει. Η εθνική ομάδα επιλέγει όμως να αγωνίζεται με ολόλευκες («All Whites» είναι άλλωστε και το παρατσούκλι της) ή ολόμαυρες εμφανίσεις!
Η αθλητική ταυτότητα των Νεοζηλανδών είναι συνδεδεμένη με το μαύρο χρώμα. Ήδη από τον 19ο αιώνα, η εθνική ομάδα ράγκμπι (μία από τις καλύτερες στον κόσμο) ήταν η πρώτη που ξεκίνησε να φοράει μαύρη στολή (γι’ αυτό και το προσωνύμιο «All Blacks») με την «Ασημένια Φτέρη», εθνικό σύμβολο της χώρας, στο πέτο. Η φτέρη μπορεί να ήταν μεν ασημένια αλλά στην εμφάνιση παρουσιαζόταν σχεδόν πάντα με λευκό χρώμα. Το παράδειγμα της ακολούθησαν οι περισσότερες εθνικές ομαδικών σπορ (μπάσκετ, κρίκετ, χοκέι, κλπ.), με το ποδόσφαιρο να μην αποτελεί εξαίρεση!
Κάπου εκεί όμως έβαλε μπλόκο η FIFA! Ο λόγος; Η μόνη ομάδα που είχε το δικαίωμα να εμφανίζεται με ολόμαυρη στολή ήταν αυτή των… διαιτητών! Για να μην προκληθεί λοιπόν σύγχυση η Νέα Ζηλανδία αποφάσισε να επιλέξει κάτι διαφορετικό κι απλά αντέστρεψε το λευκό χρώμα της φτέρης με το μαύρο της στολής. Συνήθως, η φανέλα της ήταν λευκή και το σορτσάκι μαύρο, όμως σε ένα προκριματικό αγώνα κόντρα στην Ταϊβάν για το Μουντιάλ του 1982, στο οποίο προκρίθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Νέα Ζηλανδία φόρεσε ολόλευκη εμφάνιση! Ο σπίκερ του παιχνιδιού τους αποκάλεσε «All Whites» και τα υπόλοιπα ανήκουν στην ιστορία!
Bonus: Ιταλία
Μπορεί να απουσιάζει από (ένα ακόμη) Μουντιάλ αλλά η Ιταλία είναι μία από τις πιο σημαντικές ομάδες στην ιστορία του θεσμού με τέσσερις κατακτήσεις, στη δεύτερη θέση των πολυνικών μαζί με τη Γερμανία και πίσω μόνο από τη Βραζιλία των πέντε.
Πάντα όμως με μια ιδιαιτερότητα στη φανέλα της: το γαλάζιο χρώμα που δέσποζε αντί για την τριχρωμία κόκκινο, λευκό και πράσινο που χρησιμοποιείται στη σημαία της. Έτσι προέκυψε και το θρυλικό πλέον παρατσούκλι, Azzurri ή Squadra Azzurra!
Η επιλογή των Ιταλών δηλαδή, το γαλάζιο της Σαβοΐας (Azzurro Savoia), ήταν το χρώμα της βασιλικής δυναστείας που ενοποίησε την Ιταλία το 1861 και κυβέρνησε τη χώρα έως το 1946. Το χρώμα είχε χρησιμοποιηθεί από τον 14ο αιώνα και έγινε σύμβολο της ιταλικής ενοποίησης και της εθνικής ταυτότητας.
Η πρώτη ποδοσφαιρική εθνική ομάδα της Ιταλίας, το 1910, έπαιξε αρχικά με λευκές φανέλες. Όμως, από το 1911 υιοθέτησε το γαλάζιο προς τιμήν του Οίκου της Σαβοΐας. Το ενδιαφέρον είναι ότι, όταν η Ιταλία έγινε δημοκρατία το 1946 και καταργήθηκε η μοναρχία, δεν εγκατέλειψε το γαλάζιο. Είχε πλέον καθιερωθεί ως εθνικό αθλητικό χρώμα και συνέχισε να χρησιμοποιείται σε όλες σχεδόν τις εθνικές ομάδες, παρά τη «βασιλική» του προέλευση!