H lasagna offense, η μουστάρδα και το λογικό ένστικτο

Το κάστρο του ΠΑΟΚ όπως ακριβώς το έχει οραματιστεί ο Τέλης Μυστακίδης χρειαζόταν τα πιο ισχυρά θεμέλια πάνω στα οποία θα χτιζόταν. Τον περασμένο Ιανουάριο ήταν, όταν ακόμα ο νέος ιδιοκτήτης του Δικεφάλου έκανε το πρώτο από τα βήματα που έμελλε να αποδείξουν ότι ο ΠΑΟΚ δηλώνει βροντερό παρών στην ευρωπαϊκή μπασκετική σκηνή. Υπέγραψε, στήνοντας ολόκληρη επιχείρηση για να τον πείσει, τον Αντρέα Τρινκιέρι. Ένα από τα πιο λαμπρά μυαλά της παγκόσμιας προπονητικής ελίτ κι έναν από τους ευφυέστερους ανθρώπους στην κοινωνία του μπάσκετ. Ο Αντρέα Τρινκιέρι δεν είναι απλά ένας προπονητής του αθλήματος που λάτρεψε από μικρός. Είναι ένας μελετητής του, ένας ερευνητής μπασκετολόγος και ταυτόχρονα κάποιος που με την προσέγγισή του δίνει νέα διάσταση σε οτιδήποτε έχει σχέση με τακτική, δομή ενός αθλητικού συνόλου και ψυχολογία. 

Αυτό το κείμενο δεν είναι ένα βιογραφικό αφιέρωμα στον κόουτς Τρινκιέρι, παρά μόνο αποτελεί μία βαθιά βουτιά στην προπονητική φιλοσοφία του και όλα αυτά τα στοιχεία που θα συνθέσουν την ταυτότητα του ΠΑΟΚ στη νέα αγωνιστική σεζόν. Ο ΠΑΟΚ (όπως και ο Άρης φυσικά) έχουν κάνει ένα ειρηνικό ντου στο κορυφαίο επίπεδο του ευρωπαϊκού μπάσκετ και η παρουσία του(ς) μόνο αδιάφορη δεν περνά. 

Ποιος είναι λοιπόν, ο Αντρέα Τρινκιέρι ως προπονητής; Τι διδάσκει, πως σκέφτεται, τι θα περιμένουμε να δούμε από τον ΠΑΟΚ τη σεζόν που ξεκινά σε λίγες εβδομάδες;

Η πολυεθνικότητα του Τρινκιέρι

Γεννημένος στο Μιλάνο, προέρχεται από μία οικογένεια πολυεθνική, υιοθετώντας ο ίδιος όλα τα dnaικά χαρακτηριστικά των διαφορετικών καταγωγών που παρατηρούνται στο γενεαλογικό δέντρο του. Ο Τρινκιέρι δεν είναι απλά ένας προπονητής. Είναι ένας genius που του αρέσει (πολύ) να μην το κρύβει. Για αυτό και κάθε δημόσια παρουσία του, οι δηλώσεις του, οι τοποθετήσεις του, οι συνεντεύξεις του, είναι γεμάτη από ξεκαρδιστικές, ή βαθυστόχαστες, βαθιά φιλοσοφημένες ατάκες, που αποτελούν τη βιτρίνα του μυαλού του. Ακόμα και η προπονητική φιλοσοφία του είναι custom made, σε ένα στυλ που του ταιριάζει. Πολλές φορές βέβαια, οι (παν)έξυπνοι άνθρωποι αιχμαλωτίζονται και πέφτουν θύματα της ευφυίας τους, αλλά αυτή η συζήτηση δεν ταιριάζει στο σημερινό κείμενο. Ο Τρινκιέρι είναι ένας μηχανικός της προπονητικής. Πριν το “φτιάξει” στα μέτρα του, πρώτα χρειάστηκε να το αποσυναρμολογήσει κομμάτι κομμάτι… Μέχρι την πιο μικρή λεπτομέρειά του. Και στη συνέχεια να το συναρμολογήσει όπως ο ίδιος το έχει φανταστεί. Αυτή η διαδικασία όμως, δε σταματάει ποτέ, καθώς το μπάσκετ εξελίσσεται και κάποιες φορές ο Τρινκιέρι αυτό που ανοίγει τους δρόμους της εξέλιξης και κάποιες άλλες χρειάζεται να ακολουθήσει. Πάντα με τον δικό του τρόπο όμως. 

Pick n’ Roll εμμονή

Ο νέος κόουτς του ΠΑΟΚ δεν είναι κάποιος που διδάσκει ένα συγκεκριμένο “σύστημα”. Αυτή η εποχή έχει παρέλθει. 

Είναι υμνητής του πλεονεκτήματος που μπορεί να δημιουργήσει μία ομάδα (όπως κάθε κόουτς βέβαια) από τα πρώτα δευτερόλεπτα της κατοχής κιόλας. Και ο Τρινκιέρι… “Θέλω να δημιουργήσω το πρώτο πλεονέκτημα όσο πιο γρήγορα μπορώ στην επίθεση μου, ώστε να έχω αρκετό χρόνο μετά να ψάξω την καλύτερη επιλογή”

Ξεκινώντας αυτή την ανάλυση για τον κόουτς Τρινκιέρι οφείλουμε να αναφέρουμε ότι ένας από τους πιο pick n’ roll heavy προπονητές σε ολόκληρο τον κόσμο. Το pick n’ roll για τον Τρινκιέρι είναι σχεδόν η αρχή και το τέλος του μπάσκετ, η δική του αλφάβητος. Η κάπως έτσι τέλος πάντων. 

Έχοντας αναλύσει ακόμα και την πιο μικρή πτυχή που σχετίζεται σχετικά με την ανάπτυξη ενός επιθετικού ή αμυντικού set, ο Τρινκιέρι δημιούργησε μία εντελώς προσωπική ματιά και σοφία, καθιερώνοντας τους δικούς του κανόνες, ακόμα και εισάγοντας τους δικούς του μπασκετικούς όρους. Οπως για παράδειγμα η σκέψη του γύρω από τον pick n’ roll, το οποιο σύμφωνα με τον κόουτς είναι μία δράση που γίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τον χειριστή και όχι από τον ψηλό. Ο ball handler είναι αυτός που πρέπει να κινηθεί με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο χρόνο ώστε να εκμεταλλευτεί το τείχος που στήνει μπροστά του για να τον βοηθήσει ο ψηλός, ο οποίος το μόνο που έχει να κάνει είναι να μείνει ακίνητος. 

Οι κανόνες του Τρινκιέρι για το pick n’ roll είναι οι εξής: 

Ο ball handler δεν πρέπει να ορμά μηχανικά πάνω στο screen. Πρέπει:

• να περιμένει τον screener ώστε να μην καταστρέψει τη γωνία,
• να διαβάσει αν μπορεί να απορρίψει το screen,
• να βάλει τον προσωπικό του αμυντικό μέσα στο screen,
• να δημιουργήσει επαφή και separation από τον προσωπικό αντίπαλο του,
• να αποφασίσει προτού η άμυνα ανακτήσει την ισορροπία της.

Ταυτόχρονα,

Oι υπόλοιποι τρεις παίκτες δεν στέκονται απλώς. Πρέπει να κινούνται, είτε καλύπτοντας κενούς χώρους, είτε σκρινάροντας αντιπάλους. 

Με λίγα λόγια ο Τρινκιέρι είναι ο προπονητής που προπονεί για τη στιγμή μετά την προφανή στιγμή…

Κάτι που σημαίνει ότι επί της ουσίας ο Ιταλός λατρεύει να σχεδιάζει τις close out επιθέσεις. Και ζητά από τους παίκτες του να αναγνωρίζουν αν ο αμυντικός: 

• έρχεται από βοήθεια,
• τρέχει με μειωμένο έλεγχο,
• έχει λάθος γωνία σώματος,
• δεν γνωρίζει αν πρέπει να αποτρέψει σουτ ή drive.

Στον πίνακα βλέπουμε το percentile των διαφορετικών επιθέσεων στις τέσσερις διαφορετικές ομάδες του.... Στην Μπάμπεργκ, το προσωπικό αριστούργημά του, βλέπουμε ότι το Spot Up παιχνίδι είξναι πάρα πολύ ψηλά, προοδευτικά ανέβηκε το pick'n roll, που στη Ζαλγκίρις ξεπέρασε ακόμα και το Spot Up σε αριθμό επιθέσεων, αλλά και στο συνολικό percentile συγκριτικά με άλλες 800 ομάδες που αναλύονται από την εξειδικευμένη πλατφόρμα advanced stats. Το ίδιο συμβαίνει και στα Cuts (κοψίματα) ποσ την Ζαλγκιρις αυξήθηκαν πάρα πολύ σε σχέση με τις υπόλοιπες ομάδες του Αντρεά Τρινκιέρι. 

Μία από τις πιο λατρεμένες του εκφράσεις όταν καλείται με μία μόνο μία λέξη να περιγράψει τι είναι το μπάσκετ, είναι η εξής: “Η επίθεση είναι η δράση και η άμυνα η αντίδραση”. Για τον Ιταλό αυτή η φράση είναι η δική του Θεωρεία του Βing Βang για την εξέλιξη και την κατανόηση του μπασκετικού σύμπαντος.  

Αυτό εξηγεί γιατί σε time-out μπορεί να καλέσει το ίδιο play για δύο συνεχόμενες κατοχές. Την πρώτη φορά βλέπει τι επέλεξε η άμυνα. Τη δεύτερη επιτίθεται στην επιλογή της.

Συν το χρόνω, όμως, συνέβη αυτό που με τόσο αλληγορικά είχε πει ο αείμνηστος Γιάννης Ιωαννίδης σε μία συνέντευξη Τύπου τη δεκαετία του ’90: “Και τα βουνά αλλάζουν”. Και ο Τρινκιέρι, συν το χρόνω και μετά τις πρώτες εμπειρίες του στο κορυφαίο επίπεδο της προπονητικής, μεταλλάχθηκε, δεν έμεινε ο ίδιος. 

“Δεν υπάρχει τελειότητα σε ένα ατελές παιχνίδι. Υπάρχει μόνο ενέργεια”

Οι αξίες του μένουν σταθερές. Η γεωμετρία, οι άμυνες, τα plays, ακόμη και η ιεραρχία των επιθετικών επιλογών αλλάζουν ανάλογα με το υλικό. Αυτό είναι το κλειδί για να συμφιλιωθούν οι φαινομενικές αντιφάσεις του: ο άνθρωπος που έγινε διάσημος για το τεράστιο playbook της Μπάμπεργκ είναι ο ίδιος που στη Μπάγερν μιλούσε για πέντε-έξι βασικά συστήματα· ο προπονητής που «μισεί το drop» λέει σήμερα ότι θα παίξει drop εάν αυτό υπηρετεί τους παίκτες του.Ο άνθρωπος που έγινε διάσημος για το τεράστιο playbook της Μπάμπεργκ είναι ο ίδιος που στη Μπάγερν μιλούσε για πέντε-έξι βασικά συστήματα. Ο προπονητής που «μισεί την drop coverage» στην άμυνα, λέει σήμερα ότι θα παίξει drop εάν αυτό μπορεί να υπηρετηθεί από τους παίκτες του.

Θα τον ακούσεις κάμποσες φορές σε σεμινάρια όπου διδάσκει, ή συνεντεύξεις, να λέει: “Αν με ρωτάς, αυτό που θα ήθελα ως προπονητής, είναι να περνάει ο γκαρντ το κέντρο του γηπέδου και να σημαδεύει το miss match από την πρώτη φάση κιόλας”. Για κάμποσα χρόνια το εφάρμοσε, μέχρι που έφτασε η στιγμή να αποφασίσει ότι στο σύγχρονο μπάσκετ με όλες τις ιδιαιτερότητες, των παικτών, των αγωνιστικών υποχρεώσεων, του φορτωμένου καλενταριού, αυτό πια δε γίνεται. 

Έτσι, αποφάσισε να αφουγκραστεί και να υιοθετήσει το σύγχρονο μοντέλο της ελεγχόμενης δημιουργίας πλεονεκτήματος και της σωστής απόφασης που μπορεί να είναι διαφορετική κατά περίπτωση.

“Ο παίκτης πρέπει να έχει ελευθερία με λίγο από έλεγχο” λέει. 

Ακόμα και σήμερα, αλλά και παλιότερα, ξεκινώντας σχεδόν μία δεκαετία πριν, ο κόουτς του ΠΑΟΚ υποστηρίζει ότι το μπάσκετ είναι ένα παιχνίδι λαθών. Μόνο που τα τελευταία χρόνια, έχει προσθέσει ακόμα μία πρόταση, όπoυ αναφέρει ότι τελικά το μπάσκετ στηρίζεται στην ενέργεια των παικτών. Και πως η ενέργεια είναι αυτή που μπορεί να διορθώσει, ή να μακιγιάρει τα λάθη που γίνονται. 

Στόχος του: Στα τελευταία λεπτά ενός αγώνα, που βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού, να είναι η δική του ομάδα, η δική του πεντάδα που θα έχει την περισσότερη ενέργεια για να ανταποκριθεί στις μεγάλες απαιτήσεις ενός ματς που θα κριθεί στο τελευταίο σουτ. 

“Οι ομάδες που κερδίζουν, είναι αυτές που έχουν την περισσότερη ενέργεια στο φινάλε του ματς” διδάσκει. 

“Ψάχνουμε την τελειότητα σε μία ένα παιχνίδι που είναι ατελές… Δεν υπάρχει τελειότητα στο μπάσκετ. Υπάρχει μόνο ενέργεια”. 

Ολόκληρη η κοσμοθεωρία του συνοψίζεται σε μία φράση, που είναι απολύτως αποκαλυπτική της προσωπικότητάς του ως προπονητής: “Οι λεπτομέρειες είναι 

αυτές που ορίζουν ένα παιχνίδι και αυτές που κάνουν μία ομάδα επιτυχημένη”.

Το Active Spacing

Τόσο οι επιθέσεις του κόουτς Τρινκιέρι, όσο και οι άμυνές του, είναι ένα μείγμα σκληρής και επαναλαμβανόμενης προπόνησης και εκπαίδευσης των παικτών στις πιο ανατριχιαστικές λεπτομέρειες που μπορούν να καθορίσουν το σωστό ή το λάθος flow μίας κατοχής. Κάθε set που τρέχει και στα δύο μισά του γηπέδου, είνσι σπασμένο σε δεκάδες κομμάτια, από την ακριβέστατη θέση που πρέπει να στέκεται ένας παίκτης, ανάλογα με την εξέλιξης της κατοχής (και όπου δεν έχει δικαίωμα να είναι ούτε ένα πόντο ιό δεξιά ή πιο αριστερά), μέχρι την (με μοιρογνωμώνιο μελετημένη) γωνία που πρέπει να έχει ένα σκριν, ανάλογα με τη στόχευση… 

Ο Τρινκιέρι είναι εμμονικός με τις αποστάσεις που έχουν οι παίκτες του πάνω στο γήπεδο κι αυτό είναι που προσπαθεί να μεταφέρει στις ομάδες του. 

Χαριτολογώντας, σε διαφορά σεμινάρια που έχει διδάξει, όταν ένας παίκτης της ομάδας επίδειξης, δεν στεκόταν ακριβώς στη γωνία του γηπέδου στην επίθεση, σταματούσε τη ροή για να κάνει ένα από τα πιο συνηθισμένα αστεία των διαλέξεών του: ¨Όταν λοιπόν, ο αθλητής πατούσε λίγο πιο μέσα από τη γωνία της τελικής με την πλάγια γραμμή, του έλεγε: “Και τώρα που βρίσκεσαι, στην Καλιφόρνια, ή στο Μεξικό. Αποφάσισε… Εδώ είναι το Μεξικό κι εδώ η Καλιφόρνια, Εσύ που θα πατήσεις. Δύο περιοχές που συνορεύουν, αλλά πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές χώρες”. Ήθελε με αυτόν τον τρόπο ότι ακόμα και ένα εκατοστό να βρίσκεται πιο μακριά από τη γωνία, είναι λάθος!

Αποστάσεις! Αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες, αν όχι η μεγαλύτερη εμμονή του κόουτς Τρινκιέρι. Και συγκεκριμένα το Ενεργό Spacing… Η συνήθεια (habits) που υιοθετούν οι παίκτες ώστε να δαιτηρούν τις ίδιες αποστάσεις όταν η θέση της μπάλας ή των εμπλεκόμενων σε μία φάση αλλάζει…

“Οι παίκτες πρέπει να προσαρμόζονται στους κανόνες του spacing μέσα από την κίνηση της ομάδας”

Η δικαίωση των Advanced Stats

O Τρινκιέρι, δεν έφτασε ποτέ να διεκδικήσει κάποιον τίτλο στην Ευρωλίγκα... Κατέκτησε εγχώρια πρωταθλήματα, είχε σημαντικές επιτυχίες και κάποιες αποτυχίες, αλλά αν δούμε το μπάσκετ που επιχείρησε να παίξει από την πλευρά των Advanced Stats, η δικαίωση έρχεται με εκκωφαντικό τρόπο... Το μπάσκετ του Τρινκιέρι, αργό ή γρήγορο, με αρχές ή με ένστικτο, αποδίδει. Εχει εντυπωσιακό αποτέλεσμα στην επίθεση. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο το γεγονός ότι στο Synergy, η αξιολόγηση της επίδοσης σε πόντους/κατοχή, που πετύχαιναν οι ομάδες του ήταν στη συντριπτική πλειονότητά τους Αριστη (Excellent) και πολύ καλή. Σε όλους τους διαφορετικούς τύπους επιθέσεων. Κι αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι ομάδες του παίζουν σωστό μπάσκετ, δημιουργούν πλεονέκτημα και τις άριστες συνθήκες εκτέλεσης. Στον Πίνακα που ακολουθεί δε χρειάζεται να δείτε όλους του αριθμούς, μόνο τους πόντους ανά κατοχή και την αξιολόγηση της επίδοσης...

Ε=Excellent, VG=Very Good, G=Good, P-Poor, A=Average

Lasagna Offense…

Την εποχή που ο Ιταλός κόουτς αντιλήφθηκε ότι δεν είναι πια εφικτό να έχει τον πλήρη έλεγχο όλων των κινήσεων και των αποφάσεων των παικτών του και πως μία επίθεση, από τη στιγμή που δεν υπάρχει χρόνος προπόνησης μέσα στη σεζόν για να τελειοποιηθεί, αποφάσισε να εισάγει αυτή που ο ίδιος ονόμασε “The Lasagna Offense”. 

Μία επίθεση δηλαδή, που θα μοιάζει με το signature πιάτο της πατρίδας του, ένα φαγητό που η νοστιμιά του οφείλεται στα διαφορετικά layers. Η Lasagna offense λοιπόν είναι μία επίθεση η οποία συντίθεται από διαφορετικά layers, τα οποία ο ίδιος διδάσκει στο παίκτες του ένα προς ένα… 

Το επιθετικό σύστημά του μοιάζει πολύ σε αυτό που κατάφερε να εφαρμόσει ο Γιώργος Μπαρτώκας στον Ολυμπιακό, για αυτό και ο Τρινκιέρι ήταν από τους κόουτς που δεν δίστασαν ποτέ να χρησιμοποιήσει τα πιο εγκωμιαστικά σχόλια για το μπάσκετ των ερυθρόλευκων. 

Η Lasagna offense είναι ουσιαστικά ο ορισμός της κίνησης και των θέσεων που πρέπει να πάρουν οι παίκτες στο γήπεδο, ανάλογα με την εξέλιξη της φάσης και μετά από κάθε δράση… Κάθε κατοχή ξεκινάει από μία δράση που καθορίζεται από τη θέση και την κατάσταση της άμυνας και η οποία στοχεύει στη δημιουργία πλεονεκτήματος… Αν το πλεονέκτημα δε δημιουργηθεί πρέπει να υπάρξει μία νέα δράση, στην οποία οι παίκτες θα γνωρίζουν ότι πρέπει να βρίσκονται σε συγκεκριμένες θέσεις για να τηρείται ο απαρέγκλιτος κανόνας των σωστών αποστάσεων. Κάθε δράση είναι ένα layer… Κι όταν μία δράση δεν έχει αρχικά αποτέλεσμα, υπάρχει μία προκαθορισμένη συνέχεια βασισμένη στην αρχή των αποστάσων των παικτών. 

“Στα λαζάνια, στη βάση βάζουμε μία λεπτή στρώση από σάλτσα ντομάτας… Μετά φέρνουμε το πρώτο επίπεδο με λαζάνια. Πάνω από τα λαζάνια βάζουμε το τυρί. Ξαναστρώνουμε με λαζάνια. Και μετά πάλι σάλτσα μαζί με το κρέας. Επειτα΄ακόμα μία στρώση με λαζάνια. Η επιτυχία αυτής της συνταγής είναι ότι συνδυάζει τις γεύσεις των διαφορετικών layers που έχει. Κάπως έτσι, σκέφτηκα ότι πρέπει να διδάξω και την επίθεση στις ομάδες μου”. 

Στις παρακάτω λέξεις του κρύβεται όλο το σκεπτικό του πίσω από την επίθεση με την κωδική ονομασία “Λαζάνια”

“Αυτό που προσπάθησα να αντιληφθώ λοιπόν ήταν πως μπορώ να έχω μία ομάδα της οποίας οι παίκτες δε θα χρειάζεται να καταναλώνουν ενέργεια για να σκεφτούν πως να κάνουν κάτι σωστό. Θέλω μόνο μέσα από απλές αρχές να αντιλαμβάνονται πότε και με ποιον πρέπει να στήσουν μία δράση, αλλά και να εξακολουθούν να παίζουν με τον σωστό τρόπο. Ξέρετε, προέρχομαι από την Ιταλία, που είναι μία χώρα με ανθρώπους πολύ δημιουργικούς και με πολλές όμορφες ιδέες”. 

Όταν ήταν μικρότρος και πιο άπειρος, πέρασε τη φάση του. Όταν πίστεψε στη μέθοδο της υπερπληροφόρησης… “Ήταν ένα όνειρο αυτή η φιλοσοφία, μία ουτοπία” παραδέχεται. Ο Τρινκιέρι είδε τον κόσμο να αλλάζει και το επάγγελμά του ακόμα περισσότερο: “Αν, στους ρυθμούς που δουλεύει μία ομάδα σήμερα, επιχειρήσεις να φορτώσεις το μυαλό τους με ένα σωρό πληροφορίες, πολύ γρήγορα θα τον στεγνώσεις… Είναι ακριβώς όπως λειτουργεί η κάρτα μνήμης του υπολογιστή σου… Όταν φορτώνεται με πάρα πολλή πληροφορία, κάποια στιγμή θα βαρύνει, θα λειτουργεί αργά και θα κρασάρει… Δε θέλω ούτε ένα ΚΒ της ram των παικτών μου να φιλοξενεί αχρείαστη πληροφορία. Πρέπει να βοηθήσεις την ομάδα σου, Η υπερπληροφόρηση με περιττές πληροφορίες, πνίγουν τον παίκτη και τη δημιουργία του. Τότε λοιπόν, ήταν η στιγμή που έπρεπε να κάνεις ένα βήμα πίσω και να σκεφτείς… “τι μπορείς να κάνεις για να κάνεις τους παίκτες να νιώθουν άνετα όταν παίζουν; Πως μπορώ να έχω μεγάλο πορτφόλιο από plays το οποίο όμως δε θα ρουφάει το μυαλό των παικτών; Αυτό είναι το μπάσκετ του μέλλοντος”.

Και τότε ήταν που καθιέρωσε μία έκφραση που συνοψίζει τη σχέση του με τους παίκτες, αλλά και το ρόλο τους μέσα στη φιλοσοφία του: “Αποφάσισα να στήσω ένα σύστημα με επίπεδα (όπως τα λαζάνια) και γεύσεις, όπου οι παίκτες θα μπορούν να λειτουργήσουν ενεργοποιώντας το “Ορθολογικό ένστικτό τους” (rational instinct). 

‘Εγώ θα σου δώσω τον καμβά, εσύ δώσε μου τον πίνακα. Ζωγράφισέ τον”, λέει στους παίκτες του και αυτή είναι η επιτομή της δική του φιλοσοφίας… “Δίνεις στους παίκτες ένα πλαίσιο κανόνων, μέσα από τους οποίους οφείλουν να εκφράσουν τη δημιουργικότητά τους. Πάντα, όμως, μέσα στους κανόνες”… 

Και με τις επιλογές φυσικά, αλλά και τις διαφορετικές καταστάσεις για τις οποίες έχει προϊδεάσει τους παίκτες του ότι θα υπάρχουν μετά από κάθε δράση. Οι λεπτομέρειες είναι πάντα εκεί. Ανατριχιαστικές. Τόσο όμως, ώστε η RAM των παικτών του να μην κρασάρει. Αυτοί είναι όμως, που πρέπει να πάρουν την απόφαση σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν. 

Ο άνθρωπος που αγάπησε και μίσησε το transition

Ο τρόπος για να το διδάξει, είναι να σπάσει κάθε set επίθεσης σε διαφορετικά κομμάτια. να τα αναλύσει ένα προς ένα. 

Σε μία συνέντευξη του σε εξειδικευμένο προπονητικό podcast, ωστόσο, οι συνομιλητές του, προσπάθησαν να αντιληφθούν τη σχέση του με την transition επίθεση. 

Κι εδώ έρχεται ένα από τα πιο ταυτοτικά στοιχεία του Αντρέα Τρινκιέρι… Στο πιο πιο κάτω πίνακα βλέπετε ότι από τη Μπάμπεργκ κιόλας μέχρι και τη Ζαλγκίρις, οι ομάδες του παίζουν στον πιο αργό τέμπο από κάθε άλλη ομάδα. Σε ολόκληρο τον κόσμο. Στον πίνακα που παραθέτουμε επικεντρωθείτε στο ποσοστιαίο αριθμό που βλέπετε… Εκεί απεικονίζεται το percentile των κατά έτος ομάδων του Τρινκιέρι συγκριτικά, όχι με τις άλλες ομάδες της Ευρωλίγκας ή των εγχώριων πρωταθλημάτων, αλλά με όλες τις ομάδες του πλανήτη (ή έστω αυτές που καλύπτονται από τις εξειδικευμένες πλατφόρμες των advanced stats). Επί παραδείγματι, στα τέσσερα χρόνια που έμεινε στην Μπάμπεργκ το 6%, το 3% και το 0% (που εμφανίζεται μάλιστα δύο φορές), υποδηλώνει ότι ο συνολικός αριθμός των κατοχών στο ανοιχτό γήπεδο για την Μπάμπεργκ ήταν μικρότερο από το 94%, το 97% ή ακόμα και το 100% των ομάδων που αναλύονται στις πλατφόρμες (και είναι όλα τα μεγάλα πρωταθλήματα συν πάρα πολλά μικρά, δηλαδή περίπου 800 ομάδες στον κόσμο). 

Στον πίνακα βλέπουμε την πορεία του συνολικού percentile των τριών διαφορετικών επιθέσεων... Το transition παραμένει πάντα χαμηλά και αρκετές χρονιές αγγίζει το μηδέν.... Κάτι που σημαίνει ότι αυτές τις χρονιές οι ομάδες του Ιταλού κόουτς ήταν από τις πιο αργές στον πλανήτη. 

Ο Τρινκιέρι θέλει η ομάδα του να έχει τον απόλυτο έλεγχο. Στα πάντα. Πιθανώς και ο ίδιος σε προσωπικό επίπεδο. 

“Κοιτάξτε, όλοι οι προπονητές είναι control freak” θα απαντήσει ο Τρινκιέρι… “Ωστόσο, η τακτική στο μπάσκετ είναι ακριβώς όπως η δουλειά ενός ράφτη. Θα ράψει το κοστούμι ακριβώς πάνω στο σώμα σου. Έτσι και ο προπονητής, πρέπει να φτιάξει την τακτική του ακριβώς πάνω στα στοιχεία που διαθέτουν οι παίκτες του”. 

Δεν αρνήθηκε ότι θα του άρεσε να έχει μία ομάδα που θα του έδινε 20 πόντους/παιχνίδι στον αιφνιδιασμό, αλλά υπό (πολύ αυστηρές) συνθήκες. Του αρέσει να συνεργάζεται με υπερβολικά έξυπνους αθλητές που ξέρουν να διαβάζουν το παιχνίδι. “Ακόμα και όταν τρέχουμε. Δεν το απορρίπτουμε αυτό. Θέλω όμως η ομάδα μου να παίζει με τον σωστό τρόπο. Πάντα”. Δηλαδή σχεδόν σχεδόν ποτέ τρέξιμο. 

Τα νούμερα βέβαια, δεν δικαιώνουν την αντίληψη ότι οι παίκτες έχουν την απόλυτη ελευθερία να αποφασίσουν μέσα στους κανόνες… Μόνο μία και μοναδική χρονιά η ομάδα του, η Παρτίζαν ανέβασε λίγο το τέμπο και βρέθηκε στο 27% (73% των ομάδων είχαν περισσότερες κατοχές σε τρανζίσιον), αλλά την αμέσως επόμενη χρονιά έπεσε και πάλι στο 16%. Κι όταν πήρε τη δουλειά στη Μπάγερν και τη Ζαλγκίρις δεν ανέβηκε ποτέ πάνω από το 9%.  Επιστροφή στις εργοστασιακές ρυθμίσεις δηλαδή.  

“Γίνε δημιουργικός μέσα στο πλαίσιο των αναγκών της ομάδας” λέει και ξαναλέει… “Μέσα από τη δομή της ομάδας, οι παίκτες κερδίζουν την ατομική ελευθερία τους” 

“Oι αξίες δεν είναι διαπραγματεύσιμες και είναι αυτές που κερδίζουν τίτλους”

Το “βιβλίο” μέσα στο οποίο καταγράφονται οι αξίες και οι αρχές της ομάδας του, είναι το πιο σημαντικό εργαλείο της λειτουργίας της ομάδας του. 

“Οι δομικές αξίες του οργανισμού δεν είναι διαπραγματεύσιμες” λέει… “Οι αξίες είναι αυτές που κερδίζουν τα παιχνίδια και τους τίτλους. Είναι αυτές που κρατάνε τους παίκτες μέσα στο πλάνο”

Και αυτές αφορούν και στον προπονητή φυσικά: 

“Δεν έχω δει κανένα προπονητή να είναι επιτυχημένος και ψεύτης. Ο κόουτς πρέπει να είναι έτοιμος να πει ότι έκανε λάθος. Για αυτό και είναι πάρα πολύ σημαντικό ένας προπονητής, για να είναι πραγματικά καλός, να έχει δουλέψει πάρα πολύ με τον εαυτό του”. 

Όμως, για να ξαναγυρίσουμε στην εμμονή του (που και ο ίδιος παραδέχεται ότι έχει) με τις αποστάσεις, είναι πάντα έτοιμος να δείξει με το δάχτυλο αυτόν που δεν τις σέβεται…

“Όταν κάποιος παίκτης δε σέβεται τους κανόνες για τις αποστάσεις, για εμένα είναι δείγμα εγωιστικής νοοτροπίας. Δεν είναι αποδεκτό. Και οι παίκτες δεν τους αρέσει να τους λένε εγωιστές”. 

Γι’ αυτό λέει ότι οι μέτριες ομάδες παίζουν το pick-and-roll με δύο παίκτες, οι καλές με τρεις-τέσσερις και οι σπουδαίες και με τους πέντε που βρίσκονται στο παρκέ. Το spacing, οι γωνίες των σκριν, ο χρόνος αποδέσμευσης του σκρίνερ και η ταχύτητα της επόμενης πάσας είναι ο πυρήνας της διδασκαλίας του. 

Αυτοαποκαλείται “situational” κόουτς… “Το παιχνίδι είναι ζωντανό κάθε δευτερόλεπτο και σε οδηγεί σε αποφάσεις που πρέπει να πάρεις ανά διαφορετικό λεπτό. Εξετάζεις την περίπτωση λοιπόν, και αποφασίζεις ανάλογα. Δεν μπορείς να είσαι προσκολημένος σε ένα πλάνο που είχες πριν το ματς και να το τηρείς τυφλά ακόμα κι όταν αυτό δε δουλεύει”. 

Τα παλιότερα χρόνια… “Συνέβαινε να έχω 90 και 100 διαφορετικά plays…”. Πλέον όμως, και με βάση την Λαζάνια offense, η προσέγγισή του έχει αλλάξει: “Δουλεύουμε πολύ στο pick n’ roll, στις φάσεις off screen, στα Post Ups, στα Quick Hitters (φάσεις που απαιτούν ένα γρήγορα σουτ ή μία γρήγορη επίθεση) και στις ειδικές καταστάσεις. Αυτό είναι”. Και θυμάται μία κουβέντα που του είχε πει ο Τζο Ντουμάρς σχετικά με τα bad boys των Πίστονς που πήραν τα πρωταθλήματα στο ΝΒΑ… Εχοντας εκτίμηση στη ιδιαιτερότητα του Τσακ Ντέιλι, τον ρώτησε τι ακριβώς έκαναν τότε και ο Ντουμάρς του απάντησε: “Είχαμε 7-8 plays… Δεν είχαμε περισσότερα. Αλλά αυτά είχαμε μάθει να τα κάνουμε τέλεια”. Θα ήθελε να κάνει κάτι συναφές. Δε γίνεται όμως. 

“Το πάρα πολύ ισοδυναμεί με το τίποτα” ομολογεί με τεράστια σιγουριά. Είμαι σύνθετος, αλήθεια είναι. Δίνω όμως, στους παίκτες μου το πλαίσιο, μου δίνουν την τέχνη τους”. 

Σύμφωνα με τον κόουτς Τρινκιέρι η τριλογία της επιτυχίας στο μπάσκετ, αν πρέπει να το εντάξει σε μονάχα τρία διαφορετικά επίπεδα, είναι: Ριμπάουντ, λάθη και βολές. 

Κι έχει πολύ συγκεκριμένη φιλοσοφία για όλα… Ακόμα και για τα ριμπάουντ. Θεωρεί ότι ο τρόπος που μία ομάδα διεκδικεί τα επιθετικά ριμπάουντ είναι ίσως το πρώτο μέσο για να ελέγξει το ρυθμό του αντιπάλου. “Για να μην δεχτείς αιφνιδιασμό, πρέπει να διεκδικήσεις τα επιθετικά ριμπάουντ. Με συγκεκριμένους (μάξιμουμ τρεις παίκτες) κάθε φορά, εκτός κι αν το line up επιτρέπει ή απαγορεύει περισσότερα κορμιά στο επιθετικό ριμπάουντ. 

“Give me your mustard”

Πολύ συχνά στις ομιλίες ή τις διαλέξεις του σε σεμινάρια, αλλά και στην προπόνηση, θα τον ακούσει ο παίκτης να φωνάζει: “Where is the mustard? Give me the mustard. Your mustard”. Που είναι η μουστάρδα σου;

Για τον Ιταλό κόουτς η “μουστάρδα” του παίκτη είναι όλος αυτός ο αϋλος, ο ψυχικός πλούτος που διαθέτει. Το πρώτο βήμα της υπέρβασης, της επιπλέον προσπάθειας. Είναι το πάθος και η απέχθεια στο λάθος. Η βουτιά στο παρκέ. Η μονομαχία. Το refuse to lose. 

“Οι παίκτες δεν είναι μόνο για τα Χ’s and O’s… Είναι πάνω απ’όλα άνθρωποι και έτσι πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε” λέει ο κόουτς, ο οποίος θέλει να γνωρίζει τα πάντα για τους ανθρώπους της ομάδας του. Από που προέρχονται, την οικογενειακή κατάσταση, τα παιδικά χρόνια, πως μεγάλωσε, που έζησε, ποιες δυσκολίες ξεπέρασε… “Οποιος προπονητής σου πει ότι συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο και στους 12-15 παίκτες του, να ξέρεις την ίδια στιγμή ότι σου λέει ψέματα’. 

Πιστεύει πάρα πολύ όμως σε ένα αξίωμα: “Πρέπει να κάνεις τους παίκτες να παίζουν για εσένα. Να σε πιστέψουν, να τους πείσεις. Έχουν ανάγκη να ξέρουν ότι νοιάζεσαι για αυτούς, για την βελτίωση τους. Δείξτους τι έχουν ανάγκη… Και δείξτους ότι ξέρεις τι να κάνεις για να καλύψεις τις ανάγκες τους. Οι παίκτες καταλαβαίνουν αμέσως τι λες και ξέρεις για ποιο πράγμα μιλάς”. 

Ο κόουτς Τρινκιέρι στην άμυνα

Αρχικά είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί ότι ο Ιταλός κόουτς είναι ο εμπνευστής της άμυνας Blitz&Switch από μπροστά. Δηλαδή, όταν θέλει να εφαρμόσει άμυνα αλλαγών, ζητάει από τους παίκτες του, σε αρκετές περιπτώσεις, να είναι επιθετικοί, κάνοντας blitz (παγίδα) αρχικά στον χειριστή πριν την αλλαγή. Για να σταματήσει το μομέντουμ της κίνησης του περιφερειακού. Αμέσως μετά, ο γκαρντ, που μετά την αλλαγή, θα μαρκάρει τον αντίπαλο ψηλό, πρέπει να μείνει από μπροστά και να τον σπρώχνει προς τα πίσω (προς την τελική γραμμή)… Ο λόγος είναι (ένας από αυτούς), ότι… “Κανένας ψηλός δε θέλει να νιώθει τα οπίσθια ενός κοντού στα γόνατα του” 

Έχει δηλώσει πάρα πολλές φορές ότι σιχαίνεται να παίζει drop καλύψεις. Αλλά ο Τρινκιέρι 2.0, της σημερινή εποχής… “Αν έχω παίκτες καλούς για να παίξουν αυτή την κάλυψη, θα παίξω drop”. 

H βασική οδηγία που δίνει στους παίκτες του που πρέπει να ακολουθήσουν τακτικούς κανόνες στην άμυνα είναι: “Δε σου ζητώ να σταματήσεις όλα τα σουτ. Ζητώ απλώς να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα με τον τρόπο μου. Αν σκοράρει, είναι δικό μου ζήτημα, όχι δικό σου. Εγώ θα φταίω” 

Ακόμα και στην άμυνα, όμως, ο Τρινκιέρι ζητά ευφυία… “Οι περισσότεροι παίκτες πάσχουν στο “estimation”. Στην εκτίμηση της φάσης και την προληπτική δράση. 

“Πήγαινε στον παίκτη όταν πρέπει να πας. Όχι …όποτε! Κάντου έκπληξη. Μην λειτουργείς με βάση τα αυτονόητα. Πήγαινε να τον σταματήσεις, ή να τον δυσκολέψεις όταν δε σε βλέπει… Ζητώ πάντα το estimation από τους παίκτες μου”. 

Στο αμυντικό playbook, υπάρχουν καταστάσεις παγίδας που έχουν στόχο να κλέψουν τη μπάλα, και άλλες που απλά αποσκοπούν να σταματήσουν την κίνηση της μπάλας με ένα deflection. 

“Είμαι από αυτούς που τους αρέσει να διαλέγει το δηλητήριο τους” αποφαίνεται. 

Ο τρόπος που διδάσκει την αμυντική φιλοσοφία του στις ομάδες του έχουν τρεις άξονες, τρία επίπεδα…

1. “Η βασική άμυνα με δύο υπόεπίπεδα. Υπάρχει η ίδια άμυνα με περισσότερη ενέργεια, επιθετικότητα και φιζικάλιτι. Και η ίδια άμυνα και λιγότερο ποσοστό απ’όλα τα προαναφερόμενα. Η λογική του upgrade και του downgrade στην ένταση”. 
2. “Μία εντελώς διαφορετική άμυνα που μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στην αντίπαλη επίθεση. Πολλές φορές οι καλύτερη άμυνά σου, δεν είναι η καλύτερη για τον επόμενο αντίπαλο που θα αντιμετωπίσεις”.
3. “Αλλαγές!”

Και οι αρχές των προσωπικών μαρκαρισμάτων εντοπίζονται σε τρεις κανόνες, οι οποίοι… “Μοιάζουν λίγο με τη λογική του streetball… : 

• Δε θα σουτάρει ο αντίπαλος
• Θα τον οδηγήσει η άμυνα μέσα στο καλάθι… και (ίσως)
• …συγκέντρωση στο δεξί ή το αριστερό χέρι αν αυτό κρίνεται σκόπιμο με βάση το scouting”.  

Πάνω απ΄όλα όμως: 

“Η Θέση που παίρνει κάθε παίκτης στην άμυνα, είναι το πιο βασικό συστατικό για την επιτυχία της. Το κλειδί” και… 

“Ο στόχος της άμυνας είναι να μην επιτρέψει στον αντίπαλο να σκοράρει με τον τρόπο που του αρέσει”

Για τον Τρινκιέρι δεν υπάρχει παίκτης που δεν πιέζει, ειδικά τον χειριστή… “Θα τον πιέσεις, θα τον ακουμπάς διαρκώς, θα τον οδηγήσεις εκεί που θες εσύ, δε θα πάει όπου θέλει αυτός”

Oταν ένας αντίπαλος είναι κακός σουτέρ… “Θα τον αφήσω να σουτάρει όλο το βράδυ. Κι αν βάλει ένα σουτ ακόμα καλύτερα, διότι αυτό σημαίνει ότι θα ξανασουτάρει και θα το στερήσει από κάποιον άλλον συμπαίκτη του που εκτελεί καλύτερα από αυτόν”. 

Και τώρα ένα παζλ από τα κομμάτια τις φιλοσοφίας του όπως τα περιγράφει ο ίδιος: 

• “Το γωνιακό τρίποντο, είναι το σουτ με τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα μετά το λέι απ και τις βολές”. 
• “Πολλές φορές ο αντίπαλος δεν επιτρέπει γωνιακά τρίποντα. Άρα, τότε, πρέπει να κερδίσεις με mid range δίποντα"
• “Η γεωμετρία, οι άμυνες, τα plays, ακόμη και η ιεραρχία των επιθετικών επιλογών αλλάζουν ανάλογα με το υλικό που διαθέτεις”.
• “Ο χειριστής έχει δικαίωμα να κάνει μέχρι δύο ντρίμπλες… Μετά πρέπει να αποφασίσει, να επιτεθεί ή να πασάρει”
• “Στην αφοσίωση, δεν υπάρχουν shortcuts (Πατ Ράιλι)”
• “Τα τρίποντα κερδίζουν τους αγώνες και τα πρωταθλήματα. Όχι τα “τρελά” τρίποντα όμως”
• “Είναι ιδανικό να έχεις μέχρι και 4 σουτέρ σε ένα line up”
• “To τρίποντο μετά από επιθετικό ριμπάουντ δεν μπορεί να το σταματήσει καμία αμυνα”
• “Οι καλοί σουτέρ μένουν στις θέσεις τους, οι κακοί σουτέρ κινούνται, κάνουν cuts”
• “Παλιότερα έλεγαν ότι οι παίκτες βρίσκουν ρυθμό από την άμυνα. Πλέον οι παίκτες βρίσκουν το ρυθμό τους μόνο μέσα από την επίθεση. Πριν από μία δεκαετία η προετοιμασία ήταν περίπου 60% άμυνα και 40% επίθεση, ενώ σήμερα περίπου 80%-20% υπέρ της επίθεσης. Όχι επειδή υποτιμώ την άμυνα, αλλά επειδή πιστεύω ότι ο σύγχρονος παίκτης μπαίνει σε ρυθμό μέσω της επιθετικής συμμετοχής και μετά δεσμεύεται αμυντικά”
• “Η φωνή του προπονητή είναι πάντα εκεί. Του παίκτη όμως όχι. Άρα, ρώτα τους παίκτες σου τι τους αρέσει να κάνουν. Κι αν το επιτρέψεις και δεν έχουν αποτέλεσμα “σκότωσέ τους”.
• “Οσο περισσότερους κανόνες βάζει ένας προπονητές, τόσο πιο αργά θα λειτουργήσει το σύστημα και τόσο πιο αργά θα γίνουν αποδεκτοί”

Κι αν τύχει να τον ρωτήσετε ποτέ, μετά από τόσα χρόνια εμπειρίας, ποια είναι η απάντηση που δεν έχει δώσει στον εαυτό του, η απάντησή του θα είναι: 

“Ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αναπτυχθεί η σχέση παίκτη με προπονητή”. 

Ο Τρινκιέρι είναι ένα πετράδι στο στέμμα του ελληνικού μπάσκετ. Η ευφυία του, αλλά και το κοουτσάρισμα του, η προπονητική προσέγγιση του θα φέρουν μία τελείως διαφορετική λάμψη στο πρωτάθλημα της GBL. Η ελληνική Λίγκα ανέκαθεν ήταν αυτή των προπονητών. Εκεί δηλαδή όπου πρέπει να βρίσκεται ο Τρινκιέρι που συμπληρώνει μία Dream Team πλαι στον Μπαρτζώκα, τον Ομπράντοβιτς, τον Σάκοτα, τον Βασίλη Σπανούλη και όλους τους άλλους Ελληνες προπονητές.