Η Στέλλα Καλτσίδου στο Athletiko: «Όνειρό μου να δουλέψω σε ομάδα ανδρών της EuroLeague»
Η Στέλλα Καλτσίδου δεν είναι μία απλή περίπτωση προπονήτριας. Έχοντας διαγράψει σπουδαία καριέρα ως αθλήτρια, η 43χρονη σήμερα τεχνικός του Αθηναϊκού ξεκίνησε να σκέφτεται μία πορεία στην άκρη του πάγκου λίγο πριν κρεμάσει τη φανέλα της. Το 2024 η Στέλλα Καλτσίδου τους London Lions στην κατάκτηση του EuroCup, φιλοδοξεί να κάνει το ίδιο με την ομάδα του Αθηναϊκού.
Το Athletiko συνάντησε τη Θεσσαλονικιά προπονήτρια στο κλειστό της Εργάνης λίγες ημερές μετά την πρόκριση επί της Αβενίδα και πριν τους αγώνες με τη Βιλνέβ για τα ημιτελικά. Η Στέλλα Καλτσίδου εξομολογήθηκε στο Athletiko τους στόχους και τα όνειρά της, μίλησε για το μπάσκετ γυναικών στην Ελλάδα αλλά και τα στερεότυπα που θέλει να δει να εκλείψουν.
Πώς έγινε αυτή η ανατροπή και η πρόκριση απέναντι στην Αβενίδα;
«Στο πρώτο ματς εδώ που παίξαμε με την Αβενίδα, ξεκινήσαμε το παιχνίδι πολύ soft. Δεν ήμασταν πνευματικά στο επίπεδο που θα έπρεπε να είμαστε για ένα τέτοιο ματς. Δεν καταφέραμε να βρούμε τον ρυθμό που θα έπρεπε καθόλου διάρκεια του ματς. Παρ' όλα αυτά κάναμε μια πολύ μεγάλη προσπάθεια γιατί κάποια στιγμή ήμασταν πίσω με 18 πόντους. Και καταφέραμε να φέρουμε το παιχνίδι σε ένα τέτοιο επίπεδο που θα μας δίνει την ελπίδα να μπορέσουμε να πάμε εκεί να διεκδικήσουμε γιατί μια διαφορά 6 πόντων σίγουρα είναι μια διαφορά διαχειρίσιμη. Ξέραμε ότι θα έπρεπε να κάνουμε πολύ μεγάλη προσπάθεια. Θα έπρεπε να μπούμε πάρα πολύ επιθετικά από την αρχή στο ματς εκεί. Είναι μια πολύ δύσκολη έδρα. Ο κόσμος εκεί, οι οπαδοί είναι πολύ θερμοί, δίνουν πολύ μεγάλο ρυθμό στην ομάδα τους. Ξέραμε ότι ήταν ένα παιχνίδι το οποίο δεν θα το κερδίζαμε στο πρώτο δεκάλεπτο, δεν κυνηγούσαμε να καλύψουμε τη διαφορά τα πρώτα λεπτά. Στόχος μας ήταν να το φέρουμε μέχρι τα τελευταία πέντε λεπτά να είμαστε κοντά και στα τελευταία πέντε λεπτά μπορούσαμε να δώσουμε την έξτρα μας δύναμη και να δώσουμε ό,τι παραπάνω είχαμε για να καταφέρουμε να κάνουμε ένα μπαμ στο τέλος και να μπορέσουμε να πάρουμε τη διαφορά που θέλαμε. Και νομίζω κάπως έτσι έγιναν. Τα κορίτσια πραγματικά ξεκίνησαν πάρα πολύ δυνατά, μπαίνανε σε όλες τις φάσεις, ήταν πολύ επιθετικές. Επιβάλαμε το ρυθμό μας επί της ουσίας αυτό το μας για 40 λεπτά. Μείναν πολύ συγκεντρωμένες και πιστές σε όλα όσα θέλαμε να ακολουθήσουμε και αυτό έχει ως αποτέλεσμα και να έρθει και η πρόκριση που ήταν κάτι πολύ δυνατό γιατί σίγουρα είναι πολύ δύσκολο να προσπαθείς να ανατρέπεις διαφορές εκτός έδρας».
Τώρα έρχεται μια ακόμα μεγαλύτερη πρόκληση κόντρα στη Βιλνέβ, που είναι κάτοχος του τροπαίου
«Σωστά, ναι. Κατέκτησε το Eurocup πέρυσι. Εντάξει, αυτό νομίζω από μόνο του δείχνει ότι είναι μια ομάδα η οποία είναι πολύ δυνατή. Στο γαλλικό πρωτάθλημα αυτή τη στιγμή νομίζω βρίσκεται στην έκτη θέση. Αλλά είναι μια ομάδα που έχει ιστορία, έχει κατακτήσει το Eurocup στο παρελθόν, έχει βρεθεί φιναλίστ, οπότε κάθε φορά σε αυτήν την οργάνωση είναι ένας υπολογίσιμος και επικίνδυνος αντίπαλος. Οι γαλλικές ομάδες από τη φύση τους, παίζουν πολύ psychical μπάσκετ, πολλές επαφές, πολύ δυνατά. Eίναι μια άλλου είδους προετοιμασία που πρέπει να κάνουμε. Παρ' όλα αυτά, όταν θα έρθει η στιγμή, θέλω να πιστεύω ότι οι παίκτριες θα έτοιμες. Έχοντας πλέον τώρα και την εμπειρία του τι χρειάζεται από το πρώτο παιχνίδι πλέον, θέλουμε να προσπαθήσουμε να είμαστε πολύ πιο έτοιμες στο πρώτο ματς, στην έδρα μας, για να έχουμε καλές ελπίδες εκεί να διεκδικήσουμε την πρόκριση, γιατί σίγουρα δεν είναι εύκολο σε κάθε σειρά να κυνηγάς τις διαφορές. Ελπίζω ότι θα είμαστε πιο έτοιμες αυτή τη φορά».
Θεωρείς ότι το γεγονός ότι έχεις παίξει πολλά χρόνια στη Γαλλία θα σε βοηθήσει να χτίσεις μία στρατηγική μέσα στο παιχνίδι;
«Όχι, δεν νομίζω ότι θα αλλάξει ο τρόπος που δουλεύουμε και προσεγγίζουμε όλα τα παιχνίδια. Με τον ίδιο τρόπο θα προσεγγίσουμε και αυτό. Πέρασα, όντως, πολλά χρόνια στη Γαλλία. Έπαιξα στη Βίλνεβ τα τελευταία χρόνια της καριέρας μου. Θα πρέπει να αναλύσουμε ακριβώς τι κάνουν, να δούμε με ποιον τρόπο θα μπορέσουμε εμείς να αντιμετωπίσουμε και πώς να βρούμε τις αδυναμίες τους. Όπως κάνουμε σε κάθε παιχνίδι δεν θα είναι κάτι διαφορετικό. Νομίζω όλα τα κορίτσια πλέον έχουν καταλάβει τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουν και είναι έτοιμες να το δεχτούν και να το εκτελέσουν».
Καμία διαδικασία δεν είναι απλή και εύκολη
Διαβάζοντας τις δηλώσεις σου στο ξεκίνημα της χρονιάς, ένας από τους στόχους ήταν η ευρωπαϊκή διάκριση με τον Αθηναϊκό. Ποια είναι η διαφορά του θέλω με το κάνω κάτι πραγματικότητα;
«Η μέρα με τη νύχτα. Το θέμα δεν είναι πόσο πολύ θέλεις να πετύχεις το στόχο, το θέμα είναι πόσο πολύ θέλεις να κάνεις αυτά που προϋποθέτουν για να πετύχεις το στόχο. Νομίζω αυτή είναι και η πολύ μεγάλη διαφορά. Καμία διαδικασία δεν είναι απλή και εύκολη. Απαιτεί πόνο, κούραση, πολύ μεγάλη προσπάθεια να βγεις από το comfort zone σου. Θεωρώ ότι η ομάδα έχει βελτιωθεί πάρα πολύ σε σχέση με το ξεκίνημα της χρονιάς. Είναι πολύ δύσκολο μία εντελώς νέα ομάδα να τη βάλεις τροχιά διεκδίκησης τίτλων όταν είναι δέκα στα δώδεκα άτομα καινούρια. Παρ' όλα αυτά τα κορίτσια έχουν πραγματικά πολύ μεγάλη διάθεση να δουλέψουν και να διακριθούν, που είναι πολύ σημαντικό. Είναι ένας λόγος που είμαστε εδώ που είμαστε. Ό, τι και να λέω ό, τι και να κάνω οι αθλήτριες παίζουν, δεν παίζω εγώ. Οπότε είναι καθαρά δικό τους επίτευγμα και νομίζω ότι πλέον βλέποντας πως όσο κάνουν αυτά που μπορούμε να κάνουμε ως ομάδα αυτό μας βοηθάει και μας φέρνει αποτελέσματα. Νομίζω αυτό τους δίνει και ακόμα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τη συνέχεια και εύχομαι να συνεχίσουμε με αυτό και ακόμα μεγαλύτερη όρεξη».
Προτιμάς να παίζεις στους αγώνες αυτούς ή προτιμάς τη θέση στην άκρη του πάγκου;
«Εντάξει, πλέον δεν θα μπορούσα να παίζω, γι' αυτό και πήρα την απόφαση να σταματήσω. Για μένα το μπάσκετ ως αθλήτρια ή θα έπαιζα στο υψηλότερο επίπεδο ή δεν θα έπαιζα καθόλου. Πάντα ήθελα να στοχεύω ψηλά. Είμαι πολύ ανταγωνιστική σαν άνθρωπος και πάντα θέλω έτσι να παλεύω για τίτλους. Από τη στιγμή που πήρα την απόφαση να σταματήσω, το έκανα πάρα πολύ συνειδητά. Σίγουρα είναι πολύ διαφορετικό να παίζεις με το να προπονείς μια ομάδα. Θεωρώ πως ως παίχτης έχεις να ασχοληθείς με τον εαυτό σου και με το πώς θα είσαι εσύ έτοιμος ατομικά για ένα μεγάλο παιχνίδι, για μια προπόνηση, για οτιδήποτε. Ως προπονητής, προσπαθείς να χρησιμοποιείς όσο χρόνο έχεις μέχρι το παιχνίδι για να αισθάνεσαι ότι έκανες ό,τι καλύτερο μπορούσες να ετοιμάσεις την ομάδα. Από εκεί και πέρα οι παίχτες είναι αυτοί που παίζουν, αυτοί παίρνουν τις αποφάσεις, αυτοί πρωταγωνιστούν, αυτοί είναι οι star, τα φώτα είναι πάνω τους. Αυτοί ιδρώνουν, αυτοί ματώνουν, οπότε η επιτυχία είναι σε αυτούς. Είναι πολύ διαφορετικό. Όσο έπαιζα ήθελα να παίζω. Τώρα πλέον ναι, καμιά φορά νιώθεις ότι είναι από αυτά τα παιχνίδια που λες θα ήθελα να τα παίξω. Ναι, το έχω νιώσει. Αλλά ξέρω ότι όσο και να θέλω δεν θα μπορούσα να τα κάνω στο επίπεδο που εγώ θα ήθελα. Οπότε είμαι πάρα πολύ καλά με αυτό. Χαίρομαι που μπορώ να βοηθήσω αυτή την ομάδα ή οποιαδήποτε ομάδα βρίσκομαι με τον τρόπο μου και χαίρομαι που μου δίνεται τη δυνατότητα να βοηθήσω κάποιες αθλήτριες να βελτιωθούν και να μάθουν κάτι παραπάνω και να γίνουν καλύτερες».
Είπες ότι είσαι πολύ ανταγωνιστική ως άνθρωπος. Ήταν κι αυτός ένας από τους λόγους που σε οδήγησε στην προπονητική;
«Δεν θα μπορούσα να κάνω κάτι συμβατικό, Ωστόσο, παρά το ότι πήρε πτυχίο από τα ΤΕΦΑΑ με ειδικότητα στο μπάσκετ, την προπονητική άρχισα να τη σκέφτομαι τον τελευταίο χρόνο πριν σταματήσω. Δεν την είχα στο μυαλό μου πιο παλιά. Έβλεπα ότι δεν είναι κάτι εύκολο και έλεγα πω πω δεν μπορώ να μπω στη διαδικασία δηλαδή πω πω δεν θέλω με τίποτα γιατί έχεις να διαχειριστείς τόσα πολλά που είναι έξω το μπάσκετ. Δεν είναι το μπάσκετ αυτό καθαυτό το πιο δύσκολο είναι πως διαχειριστείς τα γύρω γύρω Την τελευταία χρονιά, όμως, που ήμουν στην Πολωνία συνειδητοποίησα ότι πλέον είχα αρχίσει να βλέπω το παιχνίδι και να αντιλαμβάνομαι το παιχνίδι με έναν διαφορετικό τρόπο. Άρχισα να το σκέφτομαι πάρα πολύ όχι ως αθλήτρια αλλά να το αναλύω πολύ το παιχνίδι, κάτι το οποίο ως αθλήτρια τη στιγμή εκείνη δεν με βοήθησε γιατί έκανα πολύ overthinking. Αλλά άρχισε να μου μπαίνει στο μυαλό και Λέω εντάξει, ας δοκιμάσω να δω αν θα μ' αρέσει, επίσης να δω αν θα είμαι καλή, γιατί όλοι οι αθλητές που έχουν παίξει υψηλό επίπεδο δεν σημαίνει ότι θα γίνουν καλοί προπονητές. Οπότε σκέφτηκα ότι οκ, ας το δοκιμάσω και να δω αν μ' αρέσει θα το προσπαθήσω ή αν μπορώ, αν το έχω, να εξελιχθώ. Μπορεί να μην είμαι καλή, οπότε να πω ότι θα κάνω κάτι άλλο. Αλλά ακριβώς επειδή είμαι πολύ ανταγωνιστική και θέλω να το κάνω όσο καλύτερα γίνεται. Μου άρεσε τόσο πολύ όλη η πρόκληση, γιατί έπρεπε κι εγώ να βγω απ' τα κουτάκια μου, έπρεπε να βρω τρόπους να διαχειριστώ ανθρώπους, καταστάσεις, που ως αθλητής δεν μπαίνεις ποτέ στη διαδικασία να δεις ότι υπάρχει και αυτό το κομμάτι. Με τον μπάσκετ έχω εμμονή, γιατί θεωρώ ότι ένας άνθρωπος για να γίνει προπονητής υψηλού επιπέδου πρέπει να μην πηγαίνει πολύ καλά στο μυαλό του (γέλια). Είναι μία δουλειά πλήρους απασχόλησης 24-7. Δεν σταματάς να ασχολείσαι ποτέ. Δεν σταματάς να σκέφτεσαι ποτέ. Δουλεύεις μονίμως. Πρέπει να έχεις τρέλα, να σου το πω έτσι. Πρέπει να έχεις τρέλα με τον μπάσκετ. Έχω τρέλα με τον μπάσκετ. Μου αρέσει πάρα πολύ. Μου αρέσουν οι προκλήσεις, δεν τις φοβάμαι. Δεν φοβάμαι ούτε να αποτύχω. Θεωρώ ότι μόνο να μάθεις έχεις από οτιδήποτε. Οπότε έχω πέσει με τα μούτρα, μπορώ να το πω έτσι, και μου αρέσει πάρα πολύ όλο αυτό το ταξίδι και θέλω να δω ποιο είναι το ταβάνι μου εδώ, σε αυτό το τομέα. Βλέποντάς το τώρα από την πλευρά της».
Το μπάσκετ είναι σαν μία παρτίδα σκάκι
Ως προπονήτρια τι είναι αυτό που σε εξιτάρει πιο πολύ;
«Με εξιτάρει πολύ το πώς θα βρω, πώς θα μπορέσω να καταλάβω τι θέλει να κάνει ο αντίπαλος προπονητής, ποια είναι η τακτική του και να βρω τρόπους με τους οποίους θα μπορέσω να τον μπερδέψω, να βρω λύσεις, να σπάσω αυτά που θέλει να κάνει. Νομίζω όλο είναι σαν μια παρτίδα σκάκι και η προετοιμασία, αλλά ακόμα περισσότερο πρέπει να καταλάβεις τι γίνεται μέσα στο παιχνίδι και να το εξηγήσεις. Υπάρχουν πάρα πολλοί προπονητές οι οποίοι μέσα στο παιχνίδι μπορούν να κάνουν προσαρμογές, να αλλάξουν πράγματα και θεωρώ ότι αυτό είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι της προπονητικής: κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού να μπορείς να ανταποκριθείς σε οτιδήποτε απρόβλεπτο και να μπορέσεις να βρεις άμεσα λύσεις για να βοηθήσεις την ομάδα να βρει τις σωστές επιλογές».
Θεωρείς ότι αυτό το συγκεκριμένο είναι ένα κομμάτι που ξεχωρίζει έναν καλό προπονητή;
«Απόλυτα. Θεωρώ ότι αυτοί οι προπονητές οι οποίοι έχουν το χάρισμα, τη δυνατότητα, τη γνώση, την αντίληψη, όπως μπορεί να το πει κανείς, να παίρνουν γρήγορα αποφάσεις και να αντιλαμβάνονται γρήγορα μέσα στο παιχνίδι το τι ακριβώς συμβαίνει από άποψη τακτικής και να βρίσκουν πολύ άμεσα απαντήσεις, Νομίζω είναι αυτοί που ξεχωρίζουν στο υψηλότερο επίπεδο. Γιατί όπως είπα, εντάξει, νομίζω ότι όταν έχεις το χρόνο να προετοιμάσεις ένα παιχνίδι και να στήσεις την ομάδα σου, μπορείς να το κάνεις γιατί δεν υπάρχει το άγχος, δεν υπάρχει η πίεση του χρόνου. Μπορείς να κάτσεις και να δεις ένα βίντεο σταματώντας τις φάσεις ξανά και ξανά και ξανά. Σε ένα παιχνίδι δεν μπορείς να το κάνεις αυτό. Όταν το παιχνίδι παίζεται, πρέπει να έχεις τη δυνατότητα να βλέπεις πράγματα εκείνη τη στιγμή. Και θεωρούμε ότι αυτό δεν είναι δουλειά μόνο του head coach. Είναι ένα staff από πίσω, δεν είναι μόνο πρώτος προπονητής. Γι' αυτό θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχει μια ομάδα στην οποία να έχει ο καθένας ένα κομμάτι».
Ως προπονήτρια έχεις κατακτήσει έναν ευρωπαϊκό τίτλο. Πώς ήταν να κατακτάς ένα τρόπαιο σε χώρα που δεν είναι παραδοσιακή δύναμη στο μπάσκετ;
«Ήταν υπέροχα. Το γεγονός ότι κατακτήσαμε το EuroCup με μία αγγλική ομάδα το έκανε ακόμη πιο ξεχωριστό. Καταφέραμε να φέρουμε στο Λονδίνο τις καλύτερες Αγγλίδες αθλήτριες και να χτίσουμε μια ομάδα γύρω από αυτές με την προσθήκη επίσης πολύ ποιοτικών ξένων αθλητριών. Ήταν κάτι πραγματικά μοναδικό γιατί όλη η χρονιά είχε τόσα πολλά σκαμπανεβάσματα τα οποία όμως τελικά μας έφεραν σε ένα σημείο να δεθούμε τόσο πολύ ως ομάδα και όλη την προσπάθεια σε καθημερινή βάση να την κάνουμε ένας για τον άλλον. Οπότε το να φτάσουμε ως εκεί κάτι το οποίο το κάναμε πραγματικά βήμα-βήμα Ήταν κάτι υπέροχο και θεωρώ ότι ήταν αυτό που άξιζε πραγματικά σε αυτή την ομάδα, να τελειώσει τη χρονιά με έναν Ευρωπαϊκό τίτλο, με τον τρόπο που ήρθε γιατί και πάλι κυνηγούσαμε μια ανατροπή στην έδρα μας αυτή τη φορά στον τελικό. Ήταν ένα καταπληκτικό συναίσθημα, μια εμπειρία που νομίζω θα τη θυμόμαστε όλοι μας».
Πιστεύεις ότι αν στη θέση σου ήταν ένας άνδρας προπονητής, θα γινόταν περισσότερος θόρυβος;
«Εντάξει, δεν μπορώ να το πω αυτό. Έγινε θόρυβος, αν μπορώ να το πω έτσι. Δηλαδή, θυμάμαι πραγματικά την επόμενη μέρα ότι γινόταν ένας χαμός με τηλέφωνα, δημοσιογράφους κτλ. Σίγουρα πιστεύω κι εγώ ότι αν ήταν ένας άντρας στη θέση μου, σίγουρα θα γινόταν πιο μεγάλο θέμα, αλλά αυτό, εντάξει, είναι μια πραγματικότητα της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Αυτό για μένα δεν μειώνει την αξία του επιτεύγματος της ομάδας μου και είναι κάτι το οποίο δεν μπορώ να ελέγξω κιόλας στην τελική. Οπότε εντάξει, ξέρω εγώ ποια είναι η αξία του, το αναγνώρισαν και οι άνθρωποι του χώρου και το χαρήκαμε εμείς που συμμετείχαμε και καταφέραμε κάτι τέτοιο. Το υπόλοιπο είναι θέμα κουλτούρας και νοοτροπίας, νομίζω, η οποία εύχομαι πραγματικά κάποια στιγμή να αλλάξει».
Μπορεί να αλλάξει;
«Μπορεί να αλλάξει. Δεν είναι εύκολο, θέλει προσπάθεια. Εντάξει, νομίζω θέλει προσπάθεια πολύπλευρη Όταν βρισκόμαστε σε μια χώρα, στην οποία το μπάσκετ γυναικών δεν είναι επαγγελματικό, δεν προβάλλεται παρά μόνο ένα παιχνίδι την εβδομάδα, αν θα προβληθεί στο ελεύθερο κανάλι της ΕΡΤ και όχι στο ΕΡΤFlix, Δεν υπάρχει το μάρκετινγκ, η διαφήμιση. Αυτή τη στιγμή, φέτος, είμαστε τρεις ομάδες σε πολύ υψηλό επίπεδο. Όχι μόνο τρεις ομάδες. Έχουμε ένα πρωτάθλημα πολύ ανταγωνιστικό, πολύ πιο ανταγωνιστικό σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Τρεις ομάδες έπαιξαν στην Ευρώπη και διακρίθηκαν. Ο Παναθηναϊκός αποκλείστηκε στα προημιτελικά. Εμείς συνεχίζουμε και δεν υπάρχουν στην τηλεόραση διαφημίσεις. Γιατί όταν θα έρθει η στιγμή εμείς να φτάσουμε στον τελικό. Μακάρι να έρθει η στιγμή που θα πάρουμε το κύπελλο. Γιατί τότε θα πρέπει να θυμηθούν όλοι ότι υπάρχει και ο Αθηναϊκός. Οποιοσδήποτε Αθηναϊκός. Θα μπορούσε να ήταν ο Παναθηναϊκός, ο Ολυμπιακός, μια άλλη ομάδα. Εμένα αυτό είναι που με ενοχλεί. Ότι θυμούνται όλοι τον μπάσκετ γυναικών αφού έρθουν οι επιτυχίες. Ενώ βλέπεις, ας πούμε, ότι στις ομάδες των ανδρών, οι οποίες φυσικά, εντάξει, είναι μία άλλη κατηγορία λόγω επαγγελματισμού και τα λοιπά, πόσο μάρκετινγκ υπάρχει. Αυτό είναι που με ενοχλεί και νομίζω ότι να είναι κάτι το οποίο μπορεί να αλλάξει, απλά θέλει μία προσπάθεια. Δεν θεωρώ ότι είναι τόσο δύσκολο».
Τυχαίνει φέτος, οι τρεις ομάδες που διεκδικούν τον τίτλο στην Α1 γυναικών να έχουν γυναίκες προπονήτριες. Είναι κι αυτό ένα σημάδι ότι κάτι αλλάζει;
«Τώρα, μιλάμε για πρόοδο έχοντας τρεις γυναίκες προπονήτριες σε ένα πρωτάθλημα 11 ομάδων. Οπότε το ποσοστό είναι 3/11. Αυτό δεν είναι πολύ τιμητικό».
Απλά είναι ομάδες της κορυφής
«Ναι. Αυτό σίγουρα, σίγουρα είναι πολύ σημαντικό και είναι κάτι το οποίο νομίζω ότι δεν είναι μόνο στην Ελλάδα. Γενικότερα βλέπουμε ότι ακόμα και στα αθλήματα των γυναικών υπάρχουν περισσότεροι άντρες προπονητές παρά γυναίκες. Αυτό νομίζω ότι είναι ένα στερεότυπο το οποίο θα πάρει χρόνια να αλλάξει. Θεωρώ ότι έχουν γίνει κάποιες κινήσεις κάποια βήματα, αν το πω έτσι, αλλά πιο πολύ στην Αμερική. Πιστεύω ότι θα πρέπει δοθούν περισσότερες ευκαιρίες στις γυναίκες να πάρουν κομβικές θέσεις, αλλά και ότι και οι ίδιες οι γυναίκες πρέπει να επιδιώξουμε και να αναζητήσουμε τις ευκαιρίες. Νομίζω είναι αλληλένδετα».
Μέντοράς μου ο Τζώρτζης Δικαιουλάκος
Η Μερσίν, ομάδα που μέχρι πρότινος είχε προπονητή τον Τζώρτζη Δικαιουλάκου είναι στην τετράδα του EuroCup αποκλείοντας τον Παναθηναϊκό. Είναι ένας από τους προπονητές που έπαιξαν ρόλο στην πορεία σου;
«Απόλυτα, απόλυτα. Ο Τζώρτζης είναι μεντοράς μου, όπως και ο Κώστας Μίσσας. Είδανε σε μένα κάτι ξεχωριστό και με βοήθησαν πάρα πολύ στο να πάρω κάποιες αποφάσεις που με βοήθησαν να εξελιχθώ στην παίκτρια που έγινα. Αλλά και ως προπονήτρια από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησα να ασχολούμαι, ο Τζώρτζης είχε έρθει, με είχε δει, μου είπε ότι διακρίνει κάτι σε μένα, προπονητικά πια. Πάντα ήταν ο άνθρωπος τον οποίο θα έπαιρνα τηλέφωνο, να μου δώσει κάποιες συμβουλές, να ΜΕ βοηθήσει σε πράγματα που μπορεί να μην καταλάβαινα ή που χρειαζόμουν. Μέχρι που με πήρε τηλέφωνο και μου είπε να πάω μαζί τους στην Εθνική Ομάδα της Σιλοβενίας ως βοηθός του, και νομίζω ήταν και αυτό το οποίο με βοήθησε πάρα πολύ να μάθω και να εξελιχθώ γιατί έμαθα πάρα πολλά πράγματα δίπλα του και ακόμα μαθαίνω. Πάντα είναι ο άνθρωπος ο οποίος θα πάρω τηλέφωνο και θα ζητήσω μια συμβουλή, μια βοήθεια, πώς μπορώ να διαχειριστώ κάτι. Σίγουρα με έχει επηρεάσει πολύ. Έχω πάρει πολλά πράγματα τα οποία τα έχω προσπαθήσει να τα προσαρμόσω στο δικό μου χαρακτήρα, στη δική μου προσωπικότητα, στη δική μου ομάδα. Αλλά ναι, νομίζω όλοι επηρεαζόμαστε από κάποιον. Από εκεί και πέρα είναι πώς μπορείς να τα προσαρμόσεις εσύ πάνω σου».
Από άλλους προπονητές παίρνεις πράγματα, από αυτούς που είναι στη EuroLeague, ας πούμε, ή στο NBA, αν παρακολουθείς.
«Ναι, ναι, παρακολουθώ γενικά πολύ, ειδικά παρακολουθώ πιο πολύ τη EuroLeague, για να είμαι ειλικρινής. Προσπαθώ πολλές φορές να βλέπω και να σπάω τα κομμάτια προπονητών που μου αρέσουν, ο τρόπος που παρουσιάζονται οι ομάδες τους και αμυντικά και επιθετικά, να δω τι κάνουν, όχι μόνο αγωνιστικά. Παρακολουθώ και πάρα πολύ τις συνεντεύξεις τους, τον τρόπο που μιλάνε. Προσπαθώ να πηγαίνω και να παρακολουθώ όσα περισσότερα σεμινάρια μπορώ, γιατί πάντα έχεις πράγματα να πάρεις και να μάθεις. Γενικότερα νομίζω ότι είναι όλο μια συνεχόμενη διαδικασία εκμάθησης και εξέλιξης. Δεν θεωρώ ότι μπορεί κανένας προπονητής να φτάσει σε ένα επίπεδο και να πει, εγώ τα ξέρω όλα, άλλωστε το ίδιο το άθλημα εξελίσσεται συνεχώς. Οπότε θεωρώ ότι αν σταματήσεις να προσπαθείς να μαθαίνεις, το άθλημα το ίδιο θα σε ξεπεράσει. Οπότε ναι, είναι μια συνεχόμενη διαδικασία».
Όταν κάνεις κάτι που σου αρέσει θέλεις να το κάνεις όσο καλύτερα γίνεται
Πηγαίνοντας στο γήπεδο να παρακολουθήσεις κάποιο μάτς, τώρα το βλέπεις διαφορετικά;
«Δεν μπορώ πλέον να το δω ως απλός φίλαθλος. Θα κάτσω να παρακολουθήσω τι κάνει η κάθε ομάδα στην άμυνα, τι προσπαθεί να κάνει στην επίθεση, τι αποστάσεις έχουν οι παίκτες, πώς διαχειρίζονται τον χρόνο. Αλλά πλέον είναι νομίζω μια φυσική εξέλιξη το να βλέπεις πλέον τα παιχνίδια έτσι. Είναι όμως και πάλι κάτι που μου αρέσει γιατί πραγματικά μπορεί οπουδήποτε να δω κάτι και να πάρω πράγματα. Ας πούμε, έβλεπα Ολυμπιακό ΑΕΚ στο κύπελλο που έπαιζαν και είδα κάτι το οποίο μου έδωσε μια πάρα πολύ καλή ιδέα για κάτι που είχα στο μυαλό μου για τη δική μου ομάδα. Οπότε είδα ένα action που έκαναν και σηκώθηκα γρήγορα να βγάλω το laptop να το σημειώσω να μην το ξεχάσω. Κάτι το οποίο πραγματικά μου αρέσει γιατί μπορείς έτσι παίρνοντας ιδέες διαφορετικές να φτιάξεις το δικό σου χάρτη. Οπότε μου αρέσει που τα βλέπω έτσι τα παιχνίδια».
Νομίζω ότι κι αυτό δείχνει έναν άνθρωπο που παίρνει πολύ σοβαρά τη δουλειά του
«Νομίζω ότι όταν κάνεις κάτι που σου αρέσει, θέλεις να το κάνεις όσο καλύτερα γίνεται. Θεωρώ προσωπικά τύχη και ευλογία, όπως το θεωρούσα και ως παίχτρια να μπορώ να κάνω αυτό που μου αρέσει, να το έχω ως δουλειά και να βιοπορίζομαι μέσα από αυτό. Θεωρώ το ίδιο και τώρα. Επίσης, η δουλειά του προπονητή είναι τόσο ευάλωτη. Ξεκινάς και μπορεί σε μία βδομάδα να έχεις απολυθεί γιατί τα πράγματα δεν έχουν πάει καλά. Οπότε δεν θεωρώ ότι μπορείς να αφήσεις σε οποιαδήποτε στιγμή και ευκαιρία να πάει χαμένη. Και εκτός των άλλων αυτό που είπες και εσύ, μου αρέσει τόσο πολύ, είναι αυτό που λέγαμε πριν, έχω εμμονή με το μπάσκετ, οπότε παντού βλέπω ιδέες και συννεφάκια και «α ωραίο αυτό μπορώ να το βάλω εκεί», «α ωραίο εκείνο μπορώ να το κάνω έτσι». Μπορεί να δω κάτι και μετά να πω «σε εμάς δεν ταιριάζει, γιατί δεν έχουμε τέτοιες αθλήτριες που μπορούν να το εκτελέσουν αυτόν τον τρόπο». Μπορούμε όμως να το εκτελέσουμε έτσι. Οπότε πάει κάπως έτσι και εξελίσσεται».
Τα όνειρά σου στην προπονητική μέχρι που φτάνουν;
«Δεν τα έχω οριοθετήσει για να είμαι ειλικρινής. Ακριβώς επειδή, όπως είπαμε, είναι μια δουλειά πραγματικά ευάλωτη, δεν ξέρεις που θα είσαι αύριο. Θέλω να μπορώ να δίνω τον καλύτερο εαυτό μου κάθε μέρα στην προπόνηση και να διεκδικούμε κάθε παιχνίδι. Νομίζω ότι αυτό θα έρχεται, τα όνειρα και οι στόχοι συνεχώς αλλάζουν ανάλογα με το τι έχεις καταφέρει. Αν με ρωτάς αν όνειρο, θα μπορούσα να σου πω ότι πραγματικά ένα όνειρό μου είναι να βρεθώ κάποια στιγμή σε μια ομάδα EuroLeague ανδρών. Γιατί, όπως είπαμε πριν, υπάρχουν στερεότυπα που δεν έχουν επιτρέψει ποτέ σε γυναίκες να βρεθούν σε τέτοιο επίπεδο. Κάτι το οποίο δεν το καταλαβαίνω, γιατί θεωρώ ότι δεν έχει να κάνει με το φύλο, έχει να κάνει με τη γνώση. Εύχομαι κάποια στιγμή να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, γιατί αυτό πιστεύω είναι το θέμα, να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, να βρεθούν οι κατάλληλοι άνθρωποι στη στιγμή που δεν θα έχουν αυτό το ταμπού κολλημένο στο κεφάλι τους».
Ο άλλος σε σέβεται για αυτό που κάνεις, όχι για το αν είσαι άντρας ή γυναίκα
Έχεις περάσει από επιτελείο ομάδας ανδρών, στο Μαρούσι. Παρατήρησες κάποια διαφορετική αντιμετώπιση προς το πρόσωπό σου;
«Καθόλου. Καθόλου και πραγματικά είμαι πολύ περήφανη και πολύ χαρούμενη που το Μαρούσι ήταν η πρώτη ομάδα που βρέθηκα. Ίσα ίσα κάθε άλλο όλοι από το staff, τον coach Σκαραφίγγα, τους αθλητές πάνω απ' όλα με αντιμετώπισαν με πολύ σεβασμό. Δεν υπήρχε καμία διαφορά με όλο το υπόλοιπο στάφ που ήταν άντρες. Καμία απόλυτη διαφορά. Δεν ξέρω αν έπαιζε ρόλο και το ότι επειδή όλα τα παιδιά ήταν Έλληνες, Γνώριζαν την πορεία μου ως αθλήτρια, με σέβονταν ως προσωπικότητα. Είχα μια τρομερή σχέση μαζί τους. Πάντα θα άκουγαν ό,τι τους έλεγα, θα συζητούσαν πολλά πράγματα. Μέσα στην προπόνηση θα ερχόνταν να ρωτήσουν ή θα ακούγαν ό,τι θα τους είχα πει. Είχαμε μια πάρα πολύ φυσιολογική σχέση αθλητή-προπονητή. Οπότε όχι, σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε ούτε στιγμή που να ένιωσα το παραμικρό να με φέρει σε δύσκολη θέση, επειδή ήμουν γυναίκα σε μια αντρική ομάδα. Κάθε άλλο. Και νομίζω ότι έτσι, ειλικρινά πιστεύω, ότι έτσι θα είναι οπουδήποτε και να βρεθείς. Με τον ίδιο τρόπο που μπαίνουν οι άντρες προπονητές στα αποδυτήρια των ομάδων γυναικών, με τον ίδιο τρόπο που μπαίνουν οι γυναίκες προπονήτρες στα αποδυτήρια των ομάδων ανδρών. Δεν υπάρχει καμία διαφορά από εκεί και πέρα ως προς την αντιμετώπιση του αθλητή, ως προς την αντιμετώπιση ενός παιχνιδιού. Μπάσκετ είναι το ένα, μπάσκετ είναι και το άλλο, δεν αλλάζει. Έτσι πιστεύω ότι θα είναι, είμαι σίγουρη. Δεν νομίζω ότι θα υπάρξει ποτέ καμία γυναίκα σε κάποια ομάδα ανδρική και θα τις περιφερθούν με έναν τρόπο, δεν ξέρω, υποτιμητικό ή οτιδήποτε. Και μόνο που το συζητάμε αυτό με ενοχλεί. Δηλαδή και μόνο που συζητάμε εννοώ το ενδεχόμενο ότι μας κάνει εντύπωση το ότι δεν υπάρχει κάτι περίεργο στη συμπεριφορά τους.
Μετά από εκεί πέρα θεωρώ ότι έχει να κάνει με το πώς κάνεις τη δουλειά σου. Δηλαδή, όπως εσύ θα πας σε έναν αθλητή υψηλού επιπέδου. και θα του κάνεις αυτές τις τάδε ερωτήσεις... οι οποίες είναι σοβαρές, έχουν νόημα... είναι επί του θέματος και τα λοιπά. Γιατί ο αθλητής αυτός να σε αντιμετωπίσει διαφορετικά από ό,τι θα αντιμετωπίσει έναν άνδρα δημοσιογράφο. Μα τη δουλειά σου την κάνεις και την κάνεις καλά. Ο άλλος σε σέβεται για αυτό που κάνεις, όχι για το αν είσαι άντρας ή γυναίκα».
Η Εθνική ομάδα αποτέλεσε μεγάλο κομμάτι της καριέρας σου. Πώς είδες την προσπάθεια φέτος στο ΣΕΦ;
«Νομίζω το Πανευρωπαϊκό, αν και αγωνιστικά δεν έφτασε η Εθνική Ομάδα εκεί που είχε στόχο να φτάσει, θεωρώ ότι έδειξε η Ομοσπονδία πως, αν θέλει, μπορεί όχι απλά να κάνει το σωστό μάρκετινγκ και να διαφημίσει το μπάσκετ και να φέρει κόσμο στα γήπεδα, αλλά μπορεί να το κάνει με τρομερή αποτελεσματικότητα. Και αυτό το είδαμε στην προσέλευση του κόσμου. Νομίζω ήταν ένα πάρα, πάρα πολύ καλό τουρνουά, που βοήθησε πάρα πολύ. Ήρθε πάρα πολύς κόσμος να δει τα κορίτσια της χώρας μας — και όχι μόνο. Νομίζω τους δόθηκε η ευκαιρία να δουν το γυναικείο μπάσκετ στο υψηλότερο επίπεδο. Αυτό μόνο θετική απήχηση μπορεί να έχει για το μέλλον. Η Εθνική Ομάδα, ναι, για μένα σίγουρα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα κομμάτια. Ήμουν στην Εθνική από τα 14 μέχρι και λίγα χρόνια πριν σταματήσω. Πάντα το ευχαριστιόμουν και πάντα ένιωθα τιμή και περηφάνια να πάω και να αγωνίζομαι με τη φανέλα της Εθνικής. Ήταν πολύ όμορφο και νιώθω περήφανη που καταφέραμε και φέραμε την Εθνική μας ομάδα στην τέταρτη θέση το 2017. Εύχομαι να έρθει η στιγμή που θα φτάσουμε ακόμα ψηλότερα ως χώρα, αλλά σίγουρα είμαι περήφανη που ήμουν μέλος αυτής της προσπάθειας και βοήθησα να φτάσουμε ως εκεί».
Υπάρχει «παραγωγή» αθλητριών;
«Νομίζω όχι όσο θα θέλαμε και όχι όσο θα χρειαζόμασταν. Θεωρώ ότι υπάρχει ένα μεγάλο χάσμα μέχρι κάποια ηλικία· δηλαδή μέχρι… ποιες να βρούμε; Μέχρι την ηλικία που βλέπουμε τώρα — που είναι η Χριστινάκη, η Φασούλα, η Παυλοπούλου, η Τσινέκε. Μέχρι αυτή την ηλικία έβλεπες ότι υπήρχε μια φουρνιά η οποία ερχόταν από πίσω και καταλάβαινες ότι αυτά τα κορίτσια θα διακριθούν, θα φτάσουν ψηλά. Μετά από αυτή τη γενιά υπάρχει ένα κενό. Και λες: τώρα, και αυτά τα κορίτσια μεγαλώνουν· πόσα χρόνια θα παίξουν ακόμα; Μετά τι θα γίνει; Δεν βλέπουμε να υπάρχει κάτι — κάποιες αθλήτριες για τις οποίες να λες ότι θα ξεχωρίσουν. Υπάρχουν κάποιες που είναι πολύ νεότερες και λες ότι έχουν τις προοπτικές να εξελιχθούν, αλλά νομίζω χρειάζεται και μια διαφορετική οργάνωση. Γιατί βλέπεις ότι αυτά τα παιδιά, μεγαλώνοντας, φεύγουν στο εξωτερικό, πάνε στην Αμερική να σπουδάσουν και να συνδυάσουν το μπάσκετ. Και η αλήθεια είναι ότι λίγα παιδιά είναι αυτά που γυρνούν από την Αμερική πραγματικά βελτιωμένα· τα περισσότερα κάπου χάνονται. Οπότε νομίζω ότι χρειάζεται δουλειά και από εμάς, ως ομοσπονδία ας πούμε, ώστε να υπάρχει ένα καλύτερο πλάνο. Αλλά, ως επί το πλείστον, θέλει δουλειά από τους αθλητές. Δηλαδή, δεν μπορεί κανένας να περιμένει ότι κάποιος άλλος θα φροντίσει για αυτόν. Πρέπει μόνος σου να μπεις στη διαδικασία, να προσπαθήσεις, να δουλέψεις, να προπονείσαι, να κάνεις ό,τι χρειάζεται για να φτάσεις στους στόχους που εσύ έχεις θέσει».
Αθλήτριες της δική σου γενιάς, όπως η Μάλτση, η Καλέντζου, η Λύμουρα και η Σωτηρίου είναι σε ομάδες. Θεωρείς ότι θα βοηθήσουν με την τεχνογνωσία τους με δεδομένο ότι έπαιξαν στο υψηλότερο επίπεδο;
«Ναι, σίγουρα, σίγουρα. Είναι πολύ ωραίο να βλέπεις αθλήτριες που έχουν παίξει σε υψηλό επίπεδο να τελειώνουν την καριέρα τους, αλλά να συνεχίζουν να μένουν στον χώρο. Γιατί είναι σίγουρα ένα μεγάλο κέρδος και για τα νέα κορίτσια που έρχονται. Έχουν πάρα πολλά να δώσουν όλα αυτά τα κορίτσια στον χώρο μας, με τις γνώσεις τους, με τις εμπειρίες τους. Νομίζω ότι δεν είναι μόνο καλό — είναι και απαραίτητο, αν και εφόσον οι ίδιες το επιθυμούν, όσες το επιθυμούν, να μένουν στον χώρο και να προσπαθούν να προσφέρουν ό,τι καλύτερο μπορούν, ώστε ο χώρος να γίνει καλύτερος, να εξελιχθεί και να καταφέρουμε κάποια στιγμή να τον φτάσουμε στο επίπεδο που, όσο εμείς παίζαμε, δεν ήταν. Νομίζω ότι δεν έχει να κάνει με το ποιος… νομίζω ο στόχος πρέπει να είναι αυτός: τι έλειπε, γιατί εμείς παλεύαμε, τι ακόμα δεν έχει φτάσει στο σημείο που πρέπει. Τι μπορούμε να κάνουμε για να το πάμε ένα βήμα παραπέρα. Νομίζω αυτό είναι το νόημα: πώς όλοι θα βοηθήσουμε τον χώρο να γίνει καλύτερος. Και τα κορίτσια, παράλληλα, που ασχολούνται πλέον και είναι ενεργές αθλήτριες — πώς θα τις βοηθήσουμε κι αυτές, με τη σειρά τους, να γίνουν καλύτερες. Και όταν έρθει η δική τους στιγμή να σταματήσουν, να μείνουν στον χώρο και να βοηθήσουν κι αυτές από τη δική τους μεριά».
