Ο Ολυμπιακός στο Βελοντρόμ και η απουσία των φιλάθλων - Οταν η πολιτική και η δημόσια τάξη μπαίνουν στο γήπεδο
Από τον αποκλεισμό των οπαδών του Ολυμπιακού στη Μασσαλία μέχρι τα πανό αλληλεγγύης στους Γάλλους φοιτητές, το ποδόσφαιρο βρίσκεται ξανά αντιμέτωπο με πολιτικά ερωτήματα.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
Η απαγόρευση της παρουσίας των φιλάθλων του Ολυμπιακού στο Βελοντρόμ της Μασσαλίας για το ματς της League Phase του Europa League που έγινε το βράδυ της Πέμπτης (15 Οκτωβρίου), δεν είναι μια ιστορία που αφορά αποκλειστικά το ποδόσφαιρο.
Πίσω από την απόφαση των γαλλικών αρχών να αποκλείσουν τους φιλοξενούμενους οπαδούς βρίσκονται ζητήματα που ξεπερνούν τα όρια ενός ευρωπαϊκού αγώνα. Έχουν να κάνουν με τη διαχείριση της δημόσιας ασφάλειας, την κρατική εξουσία, τα δικαιώματα των πολιτών και τη διαρκής προσπάθεια να παρουσιάζεται ο αθλητισμός ως ένας χώρος αποκομμένος από τις κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις.
Οι γαλλικές αρχές επικαλέστηκαν λόγους ασφαλείας και τον κίνδυνο επεισοδίων, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούσαν να εγγυηθούν την επαρκή αστυνόμευση της μετακίνησης των οπαδών του Ολυμπιακού. Η οριστική απόφαση για την απαγόρευση ανακοινώθηκε ουσιαστικά την τελευταία στιγμή και προκάλεσε την αντίδραση των «ερυθρολεύκων» για την ταλαιπωρία των φιλάθλων που είχαν ήδη οργανώσει και πληρώσει τη μετάβασή τους στη Γαλλία.
Το ζήτημα ωστόσο, αποκτά διαφορετικές διαστάσεις όταν εξεταστεί μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον της χώρας που βρίσκεται λίγους μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027.
Οι διαδηλώσεις και η αστυνομική βία
Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονες μαθητικές κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις, η αστυνομική αντιμετώπιση των οποίων είχε προκαλέσει σοβαρές καταγγελίες για υπέρμετρη βία.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Al Jazeera, μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα είχαν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 6.600 συλλήψεις σε ολόκληρη τη χώρα, αριθμός ασυνήθιστα υψηλός. Οι αστυνομικές δυνάμεις έκαναν εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων για τη διάλυση ειρηνικών συγκεντρώσεων.
Ιδιαίτερα σοκαριστικές ήταν οι αναφορές για τραυματισμούς ανηλίκων. Ένας 14χρονος υπέστη σοβαρό τραυματισμό στη γνάθο από χειροβομβίδα δακρυγόνου, ενώ ένας 15χρονος έχασε το χέρι του σε περιστατικό με χειροβομβίδα κρότου-λάμψης. Άλλοι έφηβοι υπέστησαν τραυματισμούς με μόνιμες συνέπειες, οι οποίοι αποδόθηκαν στη χρήση αστυνομικών όπλων κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων.
Αυτά τα περιστατικά δεν αποτελούν απλώς στατιστικά στοιχεία μιας επιχείρησης διατήρησης της τάξης. Αναδεικνύουν το κοινωνικό κόστος της καταστολής και θέτουν ένα θεμελιώδες ερώτημα που αφορά το πού τελειώνει η προστασία της δημόσιας ασφάλειας και πού αρχίζει η δυσανάλογη χρήση της κρατικής ισχύος απέναντι σε πολίτες που διεκδικούν το δικαίωμα να διαδηλώνουν.
Η απάντηση σε αυτό δεν μπορεί να περιορίζεται στην άκριτη αποδοχή της επίσημης αιτιολογίας περί δημόσιας τάξης. Η ασφάλεια είναι αναγκαία κοινωνική προϋπόθεση, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί ως λευκή επιταγή για κάθε περιορισμό. Οι αποφάσεις των αρχών οφείλουν να τεκμηριώνονται, να είναι αναλογικές και να υπόκεινται σε έλεγχο.
Απαγόρευση σε πολιτικές και ιδεολογικές εκδηλώσεις
Οι κοινωνικές εντάσεις στη Γαλλία δεν έμειναν έξω από τα γήπεδα. Αντίθετα, οι εξέδρες έγιναν ένας ακόμη χώρος έκφρασης της διαμαρτυρίας.
Στον αγώνα της Λανς με τη Λυών για τη Ligue 1 στις 9 Οκτώβρη, οι οπαδοί των γηπεδούχων ανήρτησαν πανό με το οποίο ζητούσαν να σταματήσει η «δυσανάλογη και συστηματική αστυνομική βία». Στην αναμέτρηση της Παρί Σεν Ζερμέν με τη Λε Μαν στις 10 Οκτώβρη, στο 30ό λεπτό του αγώνα, εμφανίστηκε ένα ακόμη πιο χαρακτηριστικό μήνυμα: «Οι πολιτοφυλακές σας καταστέλλουν - Η νεολαία μας αντιστέκεται».
Τα μηνύματα αυτά δεν ήταν απλώς διακοσμητικά στοιχεία μιας ποδοσφαιρικής βραδιάς, αλλά ουσιαστικά μετέφεραν στις εξέδρες μια σύγκρουση που εξελισσόταν στους δρόμους, εκφράζοντας αλληλεγγύη προς τους νέους που διαδήλωναν αμφισβητώντας ταυτόχρονα τη νομιμοποίηση της αστυνομικής βίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το Εθνικό Συμβούλιο Δεοντολογίας του Ποδοσφαίρου της Γαλλίας (CNE) αναγνώρισε ότι είναι κατανοητό οι νεαροί φίλαθλοι, πολλοί από τους οποίους είναι φοιτητές, να αξιοποιούν τους αγώνες ως ευκαιρία για να εκφράσουν δημόσια τη στήριξή τους στους διαδηλωτές.
Στη συνέχεια όμως, το ίδιο όργανο υπενθύμισε ότι η πολιτική ουδετερότητα κατοχυρώνεται στους αθλητικούς κανόνες (μέσω και των καταστατικών της FIFA), ενώ υποστήριξε ότι απαγορεύονται οι πολιτικές, ιδεολογικές, θρησκευτικές και συνδικαλιστικές εκδηλώσεις στις εξέδρες. «Ο αθλητισμός πρέπει να ενώνει, όχι να διχάζει», ήταν το μήνυμα του Εθνικού Συμβουλίου Δεοντολογίας.
Μαρσέιγ - Ολυμπιακός: Η ασφάλεια ως όριο και ως επιχείρημα
Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο εντάχθηκε και η απαγόρευση μετακίνησης των οπαδών του Ολυμπιακού στη Μασσαλία.
Οι γαλλικές αρχές επικαλέστηκαν τον κίνδυνο επεισοδίων και τις επιχειρησιακές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν. Από τη μία πλευρά, η προστασία της σωματικής ακεραιότητας των φιλάθλων και των κατοίκων μιας πόλης είναι πραγματική υποχρέωση των αρμόδιων αρχών, αλλά από την άλλη, η καθυστερημένη ανακοίνωση της απαγόρευσης και η αβεβαιότητα που δημιουργήθηκε για τους ταξιδιώτες εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια και την αναλογικότητα της απόφασης.
Χρειάζεται βέβαια μια σαφής διάκριση της υπόθεσης και της γενικότερης κατάστασης στη Γαλλία σε σχέση με τους φιλάθλους του Ολυμπιακού. Κι αυτό γιατί δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η απαγόρευση των οπαδών του Ολυμπιακού επιβλήθηκε εξαιτίας των μαθητικών κινητοποιήσεων. Ωστόσο, η απαγόρευση της μετακίνησης τους και η σχεδόν ταυτόχρονη έκκληση για πολιτική ουδετερότητα στα γήπεδα μπορεί να αφορούν διαφορετικές αποφάσεις, αλλά ο παρανομαστής τους μοιάζει.
Η απουσία των φιλάθλων του Ολυμπιακού στη Μασσαλία και οι αντιδράσεις στις γαλλικές εξέδρες αναδεικνύουν δύο διαφορετικές, αλλά σημαντικές όψεις της σχέσης ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και την κοινωνία.
Η πρώτη αφορά το δικαίωμα των φιλάθλων να μετακινούνται και να υποστηρίζουν τις ομάδες τους, χωρίς να υπόκεινται σε περιορισμούς που δεν τεκμηριώνονται επαρκώς ή ανακοινώνονται με τρόπο που τους προκαλεί δυσανάλογη οικονομική και προσωπική επιβάρυνση, ενώ η δεύτερη αφορά το δικαίωμα των φιλάθλων να εκφράζουν ειρηνικά τις κοινωνικές και πολιτικές τους ανησυχίες, μέσα στα όρια των κανόνων που προστατεύουν τους υπόλοιπους ανθρώπους και τη λειτουργία της διοργάνωσης.
Και στις δύο περιπτώσεις, η ασφάλεια είναι απαραίτητη. Αλλά υπάρχει; Η αλληλεγγύη, η συλλογικότητα και η αξιοπρέπεια είναι αξίες που μπορούν να έχουν θέση και στις εξέδρες. Όπως και η απαίτηση να προστατεύεται κάθε άνθρωπος από τη βία, είτε αυτή προέρχεται από άλλους φιλάθλους είτε από την αυθαίρετη ή δυσανάλογη άσκηση κρατικής εξουσίας.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
