Τέσσερις «εποχές» Παναθηναϊκού σε δύο ώρες και μία ελπίδα «αναγέννησης» στον Βοτανικό
Ο Κώστας Γουλής γράφει για τις διαφορετικές «εποχές» του Παναθηναϊκού στο ντοκιμαντέρ των «Πρωταγωνιστών» και τον κύκλο που θα ανοίξει ξανά.
«Γέννησε» πάρα πολλά -και διαφόρων ειδών- συναισθήματα το βράδυ της Πέμπτης (4/6), το πραγματικά εξαιρετικό ντοκιμαντέρ του Σταύρου Θεοδωράκη στον Alpha για το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, μέσα απ’ τους «Πρωταγωνιστές».
Κατά μία τρομερή σύμπτωση, ο τρόπος με τον οποίο «απλώθηκε» επί οθόνης κάθε ιστορική πτυχή της «Ακρόπολης του ελληνικού ποδοσφαίρου», έμοιαζε με τις «Τέσσερις Εποχές» του Αντόνιο Βιβάλντι, ακουμπώντας κι αποτυπώνοντας με τρόπο παράλληλο και την πορεία του ποδοσφαιρικού Παναθηναϊκού μέσα στο χρόνο: Άνοιξη (la primavera), καλοκαίρι (l' estate), φθινόπωρο (l' autunno) και χειμώνας (l' nverno).
Μία ολοκληρωμένη μορφή όχι «προγραμματικής μουσικής» μέσα από βιολιά, αλλά τηλεοπτικής «μουσικής» που επιχείρησε να αφηγηθεί μία μεγάλη, «πράσινη» ιστορία, περιγράφοντας εικόνες, συναισθήματα και καταστάσεις. Ένα τρομερό «αποτύπωμα» όσων έχει ζήσει ο Παναθηναϊκός μέσα στο χρόνο, με το γήπεδο της Λεωφόρου πάντοτε σε πρωταγωνιστικό ρόλο.
Και σχεδόν τρεις αιώνες μετά τη σύνθεση του έργου απ’ τον υπέροχο Βιβάλντι, μέσα σε δύο ώρες και κάτι, περιγράφηκε σ’ αυτό το πολύ ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ, ένας αντίστοιχος «κύκλος ζωής» του Παναθηναϊκού.
Η «άνοιξη»
Το ξεκίνημα, τα πρώτα χρόνια του Παναθηναϊκού στη Λεωφόρο, οι μεγάλες επιτυχίες, η ομαδάρα της δεκαετίας του ’60 που κυριάρχησε στο ελληνικό ποδόσφαιρο, η μυθική ομάδα του Γουέμπλεϊ, οι παικταράδες, ο «Στρατηγός» Μίμης Δομάζος, ο Αντώνης Αντωνιάδης, Αριστείδης Καμάρας, ο Τότης Φυλακούρης, ο Χουάν Βερόν, η άφιξη του Χουάν Ραμόν Ρότσα, η περίοδος που τρανώθηκε σε Ελλάδα κι Ευρώπη το «τριφύλλι».
Το «καλοκαίρι»
Η «ωρίμανση», τα χρόνια του «Καπετάνιου» απ’ το 1979 έως το 2000. Με τα καλά του και τα «στραβά» του, με τις επιλογές που έδειχναν πόσο... αγύριστο κεφάλι ήταν σε ορισμένες επιλογές του, που άλλες φορές του βγήκαν κι άλλες όχι. Με μεγάλους παίκτες (Δημήτρης Σαραβάκος, Κρίστο Βαζέχα, Βέλιμιρ Ζάετς και τόσοι άλλοι), αλλά και με ρήξεις απέναντι σε μερίδα του κόσμου, αλλά και με πολύ μεράκι σε ότι έκανε, διότι το αγαπούσε. Αγαπούσε τον Παναθηναϊκό με πιο αυθεντικό και λαϊκό τρόπο απ’ ότι έβγαζε προς τα έξω το status της οικογένειας Βαρδινογιάννη. Κι αυτό του το αναγνωρίζουν όλοι, ακόμη κι εκείνοι με τους οποίους είχε έρθει σε αντιπαράθεση για χρόνια.
Το «φθινόπωρο»
Η εποχή Γιάννη Βαρδινογιάννη (Τζίγγερ) απ’ το 2000 έως το 2012. Ο ίδιος οριοθέτησε στο ντοκιμαντέρ την παρουσία του στα κοινά της «πράσινης» ΠΑΕ απ’ τη σεζόν 2003/04 και μετά, όμως απ’ το 2000 ο έλεγχος είχε περάσει τα δικά του χέρια. «Κάνουμε στην άκρη για να έρθουν οι νεαροί... κύριοι» όπως είχε πει κι ο Mister Μάνος (Μαυροκουκουλάκης) τον Μάιο του 2000, όταν η κεφαλή της οικογένειας Βαρδινογιάννη οδήγησε τον «Καπετάνιο» στο step back, για να βγει μπροστά η «νέα γενιά» που θα αναλάμβανε τα ηνία και των οικογενειακών επιχειρήσεων μετά από λίγα χρόνια. Κι από κάπου έπρεπε να... ξεκινήσει αυτό το business administration. Επικρίθηκε για πολλά, έκανε λάθη πολλά διότι άκουγε κι εμπιστεύτηκε επίμονα για χρόνια λάθος ανθρώπους που τον κρατούσαν μακριά -όχι μόνο από ένα κομμάτι των οργανωμένων με το οποίο είχε έρθει σε πλήρη ρήξη- αλλά κι απ’ τη «βάση» του απλού κόσμου του Παναθηναϊκού, με τον οποίο δεν ένιωσε την ανάγκη να έρθει πιο κοντά. Των φιλάθλων που έβλεπαν με αγωνία την τρομερή ομάδα της τριετίας 2001-2003 να κονιορτοποιείται στην Ελλάδα από διαιτησίες και παρασκήνιο, που είδε τον Παναθηναϊκό να γίνεται έρμαιο στη ντροπή της Ριζούπολης, που δεν ένιωσε τη δύναμη που διαχρονικά είχε ο ίδιος και η οικογένειά του ως «ασπίδα» σε όσα συνέβαιναν τότε. Για έναν νέο 20 με 25 ετών, όλα αυτά φαντάζουν τόσο... ξένα, τόσο εκτός γνώσης του, όμως αποτελούν ιστορικά δεδομένα τα οποία κατεγράφησαν. Και δεν αλλάζουν, όσο κι αν η νέα γενιά δεν τα γνωρίζει σε απόλυτο βαθμό.
Η συγκεκριμένη εποχή είχε στιγμές λιακάδας με τις ευρωπαϊκές πορείες του πρέσβη Παναθηναϊκού, του νταμπλ του 2004 (στο οποίο έχουν τεράστιο μερίδιο ο Σπύρος Λιβαθηνός και ο Βέλιμιρ Ζάετς που προστάτευσαν την ομάδα), αλλά είχε και... φθινοπωρινές «καταιγίδες». Πολλές «καταιγίδες». Και για την είσοδο της ΠΕΚ το 2008 στα πράγματα, την οποία επικαλέστηκε κι ο ίδιος ο Τζίγγερ, σίγουρα έπαιξαν ρόλο και οι δικές του πράξεις κι επιλογές. Ακολούθησε η πολυμετοχικότητα με την τελευταία... ηλιοφάνεια στο νταμπλ του 2010, πριν την κατάρρευση αυτής και την τελική «καταιγίδα» που οδήγησε στο «χειμώνα».
Ο «χειμώνας»
Τα τελευταία 14 χρόνια, που έχουν συνδυαστεί με την παρουσία του Γιάννη Αλαφούζου στα κοινά του ποδοσφαιρικού Παναθηναϊκού. Όλα αυτά τα χρόνια χωρίς πρωτάθλημα (14 δικά του, συν 2 στα «σώσματα» της πολυμετοχικότητας), με πολλές και τρομερά δύσκολες καταστάσεις, με «Μνημόνια» 1 και 2, τράβηγμα της πρίζας το 2017, με προσφυγές, ντροπιαστικές ευρωπαϊκές τιμωρίες κι αποκλεισμούς, με αμέτρητες λάθος επιλογές κι αποφάσεις, με αμέτρητα ξοδεμένα χρήματα (213 εκατ. ευρώ), τα περισσότερα εξ αυτών πεταμένα στη... θάλασσα. Με λιγοστές «Αλκυονίδες Μέρες» -τρία Κύπελλα, σημαντικές προκρίσεις στην Ευρώπη, μάχη ως το τέλος (και) με το τότε παρασκήνιο στα πρωταθλήματα του 2015 και του 2023- αλλά με πάρα πολλές πίκρες και επαναλαμβανόμενα λάθη. Ο ίδιος ο Αλαφούζος, σε μία αποστροφή του λόγου του αναφέρθηκε στα λάθη που έκανε ο ίδιος στα θέματα των προπονητών. Και στο παρελθόν και τώρα... Σαν μία διάθεση αυτοκριτικής, στην πρώτη δημόσια τοποθέτησή του μετά το «διαζύγιο» με τον Ράφα Μπενίτεθ. Και σαν ψήφο εμπιστοσύνης προς τον Γιάκομπ Νίστρουπ και τη νέα σελίδα, που θα προσπαθήσει να βγάλει τον Παναθηναϊκό απ’ τον μόνιμο «χειμώνα» των τελευταίων 16 ετών...
Και κάπου εδώ έρχεται η μοναδική ίσως «ελπίδα» του Παναθηναϊκού. Το κλείσιμο του προηγούμενο κύκλου που κατέγραψε και το ντοκιμαντέρ των «Πρωταγωνιστών» και το άνοιγμα του νέου «κύκλου ζωής» του κλαμπ, επιστροφή στην «Άνοιξη», την οποία μπορεί να προσφέρει μόνο το όραμα του νέου γηπέδου στον Βοτανικό. Η προοπτική της «αναγέννησης» και για την ποδοσφαιρική ομάδα και για τον Ερασιτέχνη με τις νέες εγκαταστάσεις του. Πιθανότατα και η μοναδική υστεροφημία του Αλαφούζου, όταν αποχωρήσει κάποια στιγμή απ’ τον Παναθηναϊκό.
Κι εκεί ίσως είναι απ’ αυτά λίγα πράγματα στα οποία έχει δίκιο ο Γιάννης Βαρδινογιάννης. Εκεί θα πρέπει να πάει πραγματικά ενωμένος για πρώτη φορά όλος ο Παναθηναϊκός. Να αναλάβει ο καθένας το βάρος της ευθύνης που του αναλογεί, βάζοντας όμως για πάντα στο χρονοντούλαπο όλα τα «στρεβλά» του παρελθόντος. Εκεί θα πρέπει πλέον να «θαφτούν» οι αντιπαλότητες και οι έριδες που γονάτισαν τον σύλλογο και να προχωρήσει ο Παναθηναϊκός στη νέα εποχή απαλλαγμένος απ’ την εσωστρέφειά του.
Για να αργήσει όσο το δυνατόν περισσότερο ο επόμενος «χειμώνας»...