Το Caitlin Clark effect, το WNBA που «κόβει χρήμα» εξαιτίας του και το Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών

H περίπτωση της κοπέλας που γεννήθηκε στο Ντε Μόιν της Αϊόβα είναι τόσο σπάνια που έχει απασχολήσει οικονομικούς ερευνητές, ανθρώπους των επιχειρήσεων και όχι μόνο. 

Το παγκόσμιο μπάσκετ, εκτός WNBA, θα έχει την ευκαιρία να τη θαυμάσει στο Παγκόσμιο Κύπελλο των Γυναικών, τον επόμενο Σεπτέμβριο στο Βερολίνο, αλλά μέχρι τότε, είναι καλό να ξέρουμε με ποιο τρόπο αυτή η ξερακιανή, αλλά γεμάτη νεύρο, ποιότητα και προσωπικότητα κεντροαμερικάνα έφτασε στο σημείο να θεωρείται η γυναίκα που έδωσε νέα πνοή κι ελπίδα στο επαγγελματικό πρωτάθλημα των Γυναικών στις ΗΠΑ, αυτή που ουσιαστικά το αναγέννησε.

«Αλλαξε το άθλημα»

Το 2024, ο αρθρογράφος της Wall Street Journal, Τζέισον Γκρέι, έγραψε πως η Κέιτλιν Κλαρκ απέχει πολύ για να χαρακτηριστεί ως η κορυφαία σκόρερ όλων των εποχών, αλλά είναι αυτή που αλλάζει το άθλημα του μπάσκετ των Γυναικών, με τις αποστάσεις που μπορεί να δημιουργήσει και να εκτελέσει από αυτές. 

Η Κέιτλιν Κλαρκ μέσα σε δύο χρόνια και μετά από μία εκπληκτική κολεγιακή καριέρα, κατάφερε να γίνει συνώνυμη του Στεφ Κάρι. Επί της ουσίας κι όχι καθ’ υπερβολήν. Και οι δύο έβαλαν τη σφραγίδα τους στην αλλαγή σελίδας που έκανε το μπάσκετ. Στον Κάρι, πήρε μερικά χρόνια επιπλέον. 

Το WNBA την περίμενε υπομονετικά να τελειώσει την κολεγιακή καριέρα της, καθώς δεν έκανε skip καμία χρονιά στο Αϊοβα για να φτάσει στον επαγγελματικό κόσμο μία ώρα αρχύτερα. Ήδη, από τα σχολικά χρόνια της όμως, ο κόσμος του αμερικάνικου μπάσκετ είχε αρχίσει να συζητά για το Caitlin Clark effect. Μόλις μερικούς μήνες μετά, αυτό το effect πήρε διαστάσεις χιονοστιβάδας. Επισημοποιήθηκε ως όρος/φαινόμενο και άρχισε η παρατήρηση και η έρευνά της αποκλειστικά και μόνο θετικής επίδρασης που είχε ο Κλαρκ στον κόσμο του μπάσκετ Γυναικών παγκοσμίως. 

Πριν την Κλαρκ, το Αϊόβα δεν είχε αγωνιστεί ποτέ στον τελικό του NCAΑ γυναικών. Επί των ημερών της συμμετείχε, ως τρανό αουτσάιντερ σε δύο, στην junior και την senior χρονιά της. Και μπορεί να μην κατάφερε να κατακτήσει ποτέ τον τίτλο (άλλωστε η παρουσία στο Φάιναλ Φορ ήταν από μόνη της ισοδύναμη πολλαπλών θαυμάτων μαζί), αλλά κάτι ξεγυρισμένες 40άρες και παρολίγον 50άρες σε νοκ άουτ ματς που έκαιγαν, μαρτυρούσαν τη συνέχεια. 

Η κορυφαία αθλήτρια της χρονιάς

Μόλις στην πρώτη χρόνια της στο WNBA, τη σεζόν 2024-25, με τις Ιντιάνα Φίβερ, η Κλαρκ κυριάρχησε, έστω κι αν η ομάδα της αποκλείστηκε στον πρώτο γύρο των πλέι οφς από το Κονέκτικατ. Ήταν βέβαια η πρώτη συμμετοχή της Ιντιάνα σε πλέι οφς μετά το 2016. Η Κλαρκ σάρωσε όλα τα προσωπικά βραβεία και παρότι, ασφαλώς, δεν τιμήθηκε με τον τίτλο της MVP, το Associated Press ένα χρόνο πριν της επιδαψίλευσε τη διάκριση της κορυφαίας αθλήτριας των ΗΠΑ σε κάθε σπορ. 

Το μίσος!

Το effect είχε ήδη αρχίσει να γιγαντώνεται έστω κι αν εντός του παρκέ έχει συναντήσει πάρα πολλές φορές εχθρικές συμπεριφορές, αντιπαλότητες που ξεφεύγουν των αθλητικών ορίων αλλά ακόμα και αυτών της απέχθειας από συναθλήτριές της. Ουδείς μπορεί να πει με βεβαιότητα από που προέρχεται τόσο μίσος, αλλά συνεχώς επαναλαμβάνεται στην Αμερική ότι έχει να κάνει με το χρώμα του δέρματος και τη σεξουαλικότητα της (στρέιτ). Το οποίο όμως, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, καθώς καμία από τις παίκτριες που την έχουν βάλει στο στόχαστρο δεν έχουν εξηγήσει ποτέ το γιατί.

• Τα ρεκόρ έσπαγαν το μετά το άλλο

Η Κλαρκ θεωρείται ένα γνήσιο ταλέντο από αυτά που εμφανίζονται στα παρκέ κάθε …πάρα πολλά χρόνια.

Το 2023, όταν ως junior οδήγησε το Αϊόβα στον τελικό του NCAA των Γυναικών, το συγκεκριμένο παιχνίδι (όπου γεννήθηκε η ανεξίτηλη κόντρα με την Ειντζελ Ρις) έγινε το δημοφιλέστερο στην ιστορία του κολεγιακού πρωταθλήματος των Γυναικών, καθώς το παρακολούθησαν 9.9 εκατομμύρια άνθρωποι σύμφωνα με τις επίσημες μετρήσεις τηλεθέασης. 

Λίγο πριν την έναρξη της τελευταίας σεζόν της στο κολέγιο, το Αϊόβα έκανε ένα αδιανόητα ρεκόρ, καθώς 55.646 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο στάδιο Κίνικ, την έδρα της ομάδας του αμερικάνικου φούτμπολ του σχολείου  (Hawkeys), για να παρακολουθήσουν το φιλικό παιχνίδι (!!!), με το Ντε Πολ. 

Το προηγούμενο ρεκόρ οποιουδήποτε αγώνα γυναικείου μπάσκετ στις ΗΠΑ (και πιθανώς σε ολόκληρο τον κόσμο) ήταν οι 29.619 που παρακολούθησαν τον τελικό του NCAA μεταξύ του UConn και της Οκλαχόμα στο Αλαμοντομ του Τέξας. 

Εκείνη τη χρονιά του Αϊόβα εξάντλησε τα εισιτήρια διαρκείας για τη γυναικεία ομάδα του, δημιουργώντας ένα έσοδο που ξεπέρασε τα 3.5 εκ. δολάρια. Εξαιτίας της CC (όπως γράφεται συχνά πυκνά στην Αμερική). 

Ο τελικός του NCAA τo 2024 ξεπέρασε όλα τα δεδομένα. Από την φάση Elite 8 μέχρι και τον τελικό οι τηλεθεάσεις έσπαγαν κάθε προηγούμενο ρεκόρ για να φτάσουν να δουν τον τελικό κόντρα στο South Carolina  18.9 εκ. άνθρωποι. 

Η επίδραση στο WNBA

Και μετά ήρθε το WNBA και οι Ιντιάνα Φίβερ. Εκεί, όπου η επίδραση της Κλαρκ έγινε ακόμα πιο ουσιαστική. Το χρήμα για μία Λίγκα που δεν είχε κάνει ποτέ το δικό της breakout άρχισε να ρέει. 

Σύμφωνα με μία μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Sports Economics, και η οποία ;έλαβε υπόψιν της όλους τους αγώνες του WNBA από το 1997 μέχρι το 2024, η Κέιτλιν Κλαρκ ήταν η βασική αιτία για το γεγονός ότι αύξησε την προσέλευση του κόσμου κατά 7900 (!!!) στα εντός έδρας παιχνίδια των Φίβερ και κατά 6400 στα εκτός έδρας. 

Οι ίδιοι οι μελετητές της έρευνας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το effect της Κέιτλιν Κλαρκ είναι μεγαλύτερο από οποιουδήποτε άλλου παίκτη στην ιστορία του WNBA και, βάσει της μεθοδολογίας τους, ακόμη μεγαλύτερο από εκείνο που είχε ο Michael Jordan στο NBA ως προς την επίδραση που άσκησε στην προσέλευση του κόσμου.

Επίσης, η λίγκα συνολικά παρουσίασε ακραία αυξημένους αριθμούς στην συνολική προσέλευση του κόσμου που επισκέπτονταν τα γήπεδα του WNBA με ρυθμό ανάπτυξης κατά 48% μεγαλύτερο από τα προηγούμενα χρόνια. 

Είναι περιττό να αναφερθεί ότι στη ρούκι χρονιά της CC σημειώθηκε η υψηλότερη προσέλευση κόσμου στην ιστορία του WNBA, ενώ σημειώθηκαν 154 sold out… Μόλις ένα χρόνο πριν ο ίδιος αριθμός είχε περιοριστεί στα 45!!!

Βλέποντας το φαινόμενο Κλαρκ να παρασύρει τα πάντα και μυρίζοντας ότι εμφανίστηκε από το πουθενά μία μηχανή παραγωγής χρήματος, οι αντίπαλες ομάδες αποφάσισαν να καβαλήσουν το κύμα. 

Μετακίνησαν αγώνες σε μεγαλύτερα γήπεδα

Διαφοροποίησαν το μάρκετινγκ

Προσέλκυσαν κόσμο που έμοιαζε αδιάφορος για το industry. 

Το τηλεοπτικό συμβόλαιο που έκανε πάταγο

Tα ρεκόρ εισιτηρίων έσπαγαν το ένα μετά το άλλο κάθε φορά που κάποια ομάδα υποδεχόταν την Ιντιάνα. Και η τηλεόραση βέβαια δε θα μπορούσε ποτέ να κάτσει στο παγκάκι παρακολουθώντας το τρένο της ευκαιρίας να περνά από μπροστά. 

Τα δεδομένα καλούσαν εσπευσμένα σε δράση…

Κι αυτό γιατί η μέση τηλεθέαση των αγώνων του WNBA αυξήθηκε κατά μ.ο. σε 657 χιλιάδες θεατές (ιστορικό υψηλό εκ της γεννήσεως της λίγκας), και 22 ματς ξεπέρασαν το 1εκ. τηλεθεατές. Στα 19 από αυτά, έπαιζε η Ιντιάνα της CC. 

Στο επίπεδο του merchandising η λίγκα παρουσίασε αύξηση στις πωλήσεις 236% μόλις την πρώτη εβδομάδα της Κλαρκ. Προϊόντος του χρόνου η αύξηση κλείδωσε στο 500-600% σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. 

Φυσικά, η φανέλα της Κλαρκ ήταν με διαφορά η πιο δημοφιλής σε πωλήσεις. 

Μάλιστα, μέχρι τη διακοπή για το all star game, η Ιντιάνα είδε να σημειώνεται αύξηση 1.193% στις πωλήσεις των φανελών, 1.000% στη διάθεση προϊόντων μέσω της μπουτίκ και 694% συνολικά σε όλον τον κατάλογο.

Επανάσταση!

Σύμφωνα με στοιχεία που προήλθαν από την Vivid Seats η μέση τιμή των εισιτηρίων στο WNBA διαμορφώθηκε το 2024 στα 109 δολάρια από τα 62 που ήταν τον αμέσως προηγούμενο χρόνο. 

Ο κόσμος για τους δικούς του λόγους λάτρεψε την Κλαρκ, που δεν έχει θελήσει να γίνει ούτε κοινωνικό, ούτε πολιτικό πρότυπο. Δεν παίρνει συχνά θέση (έως ποτέ) για ζητήματα που δεν αφορούν στο μπάσκετ, ωστόσο έσπευσε να υπερασπιστεί την Ειντζελ Ρις όταν αυτή, στον τελικό του κολεγιακού πρωταθλήματος το 2023, απευθυνόμενη στην Κλαρκ, μιμήθηκε ειρωνικά την κίνηση ‘Υοu can’t see me” (μτφ. “Δεν μπορείς καν να με δεις”), την οποία η ίδια η παίκτρια της Αϊόβα είχε καθιερώσει και μπραντάρει. Για να δεχτεί κύμα επιθέσεων βέβαια η Ρις για αυτή την κίνησή της από απλούς φιλάθλους του μπάσκετ. 

Το effect της CC έφτασε στο προσωρινό απόγειό της, πριν από μερικούς μήνες. Το τηλεοπτικό συμβόλαιο του WNBΑ είχε λήξει και η νέα διαπραγμάτευση απέφερε στη Λίγκα ένα εξωπραγματικό ποσό ύψους 2.2 δις δολαρίων για τα επόμενα 11 χρόνια. Το προηγούμενο ήταν τουλάχιστον 4 φορές μικρότερο. Η συμβολή την Κλαρκ σε αυτό ήταν καθοριστικής σημασίας. Για να μην αναφερθεί πόσο ελκυστική για χορηγούς σε κάθε διαφορετική πλατφόρμα διαφήμισης έγινε η ομάδα της Ιντιάνα. 

Το περίφημο 26.5%

Σύμφωνα με την οικονομική ανάλυση του καθηγητή Ράιαν Μπρούερ η Κέιτλιν Κλαρκ ήταν υπεύθυνη και δημιούργησε μόνη της το 26.5% των εσόδων του τέτοια σύμπλευση μεταξύ των ανθρώπων του μπάσκετ Γυναικών στις ΗΠΑ, που αυτός ο συντελεστής αναπαράγεται από όλους ως γεγονός, παρότι πρόκειται για μία τεκμηριωμένη εκτίμηση και όχι αδιαμφισβήτητο fact. 

Με την έλευση της Κλαρκ το WNBA έγινε ένα προϊόν ευρείας κατανάλωσης και πολύ πιο ισχυρός τρόπος ψυχαγωγίας. 

Προσέλκυσε πολύ μεγαλύτερο αριθμό περιστασιακών τηλεθεατών, ή ακόμα και φιλάθλων. 

Γιγάντωσε την προβολή του σε πανεθνικό επίπεδο. 

Ενίσχυσε την εμπορική αξία της ομάδας της, αλλά και ολόκληρης της Λίγκας. Με αυστηρά οικονομικά κριτήρια, η Κλαρκ αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά παραδείγματα του φαινομένου "superstar economics" στον επαγγελματικό αθλητισμό.

Η προσμονή για τον Παγκόσμιο Κύπελλο

Βέβαια, στο γήπεδο, για αδιευκρίνιστους λόγους (επίσημα τουλάχιστον), η Κλαρκ συναντά πολλές φορές το μίσος και τη ζήλεια. 

Τον τελευταίο καιρό στην Αμερική είναι το πιο πολυσυζητημένο αθλητικό πρόσωπο εξαιτίας της γροθιάς που δέχθηκε στη καρωτίδα από την Αλίσα Τόμας. Το γεγονός ότι στη ροή του αγώνα δε δόθηκε καν φάουλ (το WNBA επανεξάτασε τη φάση μετά το τέλος του ματς και τιμώρησε με μία αγωνιστική την Τόμας), ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών και οι timelines των σόσιαλ μίντια ξεχείλισαν από ποστ αγανάκτησης. Όλος ο κόσμος των μίντια (με ελάχιστες εξαιρέσεις) καταδίκασαν την Αλίσα Τόμας για την τουλάχιστον αντιαθλητική κίνηση της, που ήρθε σαν ακόμα μία απόδειξη ότι κάτι δεν πάει καθόλου στον τρόπο που οι συναθλήτριες της Κλαρκ φέρονται στην παίκτρια στην οποία οφείλουν ξεκάθαρα το ευ ζην τους. 

Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο φίλαθλος κόσμος της Ευρώπης αναμένει με αγωνία την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου των Γυναικών, τον Σεπτέμβριο στη Γερμανία. Για να αποδώσει τις τιμές που αναλογούν σε μία αδιανόητα επιδραστική παίκτρια, η οποία με τον τρόπο της και το προφίλ της, έχει αλλάξει προς το καλύτερο την εκτίμηση που έχει το κοινό για το γυναικείο μπάσκετ. Έτσι κι αλλιώς τα εισιτήρια για το Παγκόσμιο Κύπελλο των Γυναικών ήδη κάνουν φτερά. Και η Κέιτλιν Κλαρκ είναι ο πιο βασικός λόγος.