«Το μπάσκετ σου, μέσα στη φιλοσοφία μου»

Αρχικά, να συμφωνήσουμε ότι οποιαδήποτε αναφορά με κριτική ή συμπερασματική διάθεση στην ηλικία ενός ανθρώπου ανήκει ολοκληρωτικά στο age shaming. Και δεν έχει απολύτως καμία σημασία αν ο δέκτης το αποδέχεται στωικά. 

Ουδείς δικαιούται να αξιολογείται με βάση τους αριθμούς της ταυτότητας. Πόσο μάλλον σε μία εποχή που αυτά τα νούμερα, έχουν αποκτήσει εντελώς διαφορετική ουσιαστική αξία. 

Η επιστροφή του Ζέλικο Ομπράντοβιτς στον Παναθηναϊκό εκτός από τεράστιο συναισθηματικό φορτίο, έχει ξεσηκώσει ένα μικρό θορυβώδη κουρνιαχτό σε φίλια και εχθρικά περιβάλλοντα, αναφορικά με την προσαρμοστικότητα που έχει επιδείξει στις πιο μοντέρνες επιταγές του μπάσκετ. 

«Το μπάσκετ τον ξεπέρασε»

«Τον έχει ξεπεράσει» φωνάζουν σε όχι πολύ μικρές, αλλά αρκετά ενοχλητικές δόσεις, οι ανώνυμοι επικριτές, αγνώστου ηλικίας, ονόματος, επαγγελματικής ταυτότητας. Σε κάποιες περιπτώσεις είναι γνωστή η οπαδική ατζέντα. 

Αν είμαστε αρκούντως σοβαροί θα απαντούσαμε ότι ο άνθρωπος που επί δύο δεκαετίες ήταν ο μεγαλύτερος trend setter του ευρωπαϊκού μπάσκετ, δεν κατέβηκε από το τρένο τόσο γρήγορα. 

Το είχε δηλώσει κατ’ επανάληψη ότι το πιο ισχυρό στοιχείο που τον κινητοποιεί είναι το κίνητρο. Και ο Παναθηναϊκός, όπως και η Παρτίζαν τα προηγούμενα δυόμισι χρόνια, του το πρόσφεραν. Όταν ο Ζοτς έχει κίνητρο, δεν είναι τίποτα λιγότερο αποδεκτό από αυτόν, εκτός από την αριστεία. Μακρινό ταβάνι, αλλά χωρίς κίνητρο και αφουγκρασμό της εποχής μετατρέπεται σε ολοκληρωτικά απρόσιτο. 

Παρόλα αυτά μια απλά αναφορά ότι το μπάσκετ δε γίνεται να ξεπέρασε αυτόν που το καλλιέργησε καλύτερα από πολλούς (ή όλους), είναι πενιχρή. 

Φιλοσοφία 4 λέξεων

Για αυτό το λόγο, το Athletiko.gr σας παρουσιάζει τους βασικούς πυλώνες της φιλοσοφίας του κόουτς Ομπράντοβιτς. 

Μία φιλοσοφία που συνοψίζεται σε τέσσερις λέξεις: 

Χαρακτήρας, Συνήθειες, Υπευθυνότητα, Σεβασμός… Είναι αυτά ακριβώς τα στοιχεία που διαχωρίζουν τις πολύ καλές ομάδες, από τις ομάδες που στέφονται στο τέλος πρωταθλήτριες. 

Η αλήθεια είναι ότι η εικόνα του κόουτς Ομπράντοβιτς και των ομάδων που έχτισε στην Παρτίζαν τα τελευταία δύο χρόνια, προβλημάτισε. Πολύ. Λες και μετά το παρολίγον έπος του 2023, τα πάντα κατέρρευσαν, όπως η ψυχραιμία του Κέβιν Πάντερ στο επεισόδιο με τον ευφυή προβοκάτορα Γιουλ. 

Ενάμιση χρόνο, ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς, έχοντας δηλώσει ελάχιστες ημέρες πριν ότι δεν ξέρει τι πρέπει να κάνει για να διορθώσει τα κακώς κείμενα της Παρτίζαν, διέβη εθελουσίως την πόρτα της εξόδου. Έχοντας παραδεχτεί σιωπηρά ότι αυτή η version των Γκρόμπαρι, δεν ήταν η δική του ομάδα, ούτε ένα σύνολο στο οποίο μπορεί να έχει επιρροή. 

«Το μπάσκετ σου στη φιλοσοφία μου»

Ο δεύτερος, αλλά εξίσου σημαντικός πυλώνας της φιλοσοφίας του ορίζει ότι κάθε παίκτης είναι αποδεκτό να πάρει την ατομική πρωτοβουλία, να παίξει το δικό του μπάσκετ, από τη στιγμή που δείχνει σεβασμό στις αρχές της ομάδας, τη φιλοσοφία του προπονητή και τους συμπαίκτες του. 

Με λίγα λόγια: «Κάθε παίκτης είναι καλοδεχούμενος να παίξει το δικό του μπάσκετ, μέσα στη φιλοσοφία του κόουτς». 

Αλλωστε τι είναι το μοντέρνο μπάσκετ; Ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, τελειες αποστάσεις, και versatility! 

Στο playbook του Ομπράντοβιτς, του ανθρώπου που βελτιστοποίησε την ιδέα ότι ο παίκτης κινείται ανάλογα με τη θέση της μπάλας και όχι σε προκαθορισμένες τροχιές που ορίζουν απαρχαιωμένα συστήματα, υπάρχουν plays που επιτρέπουν τα πάντα…

Διαθέτει μακρά sets με σκοπό να κυκλοφορήσει η μπάλα μέχρι να βρεθεί το αδύναμο στοιχείο της άμυνας, διαθέτει και super short sets όμως, όπου η στόχευση γίνεται μετά από μία πάσα. 

Δεν υπάρχει αβίαστο λάθος και μαρκαρισμένο σουτ

Στο μπάσκετ του Ομπράντοβιτς δεν προβλέπεται ο κανόνας του Μάικ Μπράουν για το 0.5 δευτερόλεπτο (σε αυτό το διάστημα ο παίκτης πρέπει να έχει αποφασίσει αν θα πασάρει, θα σουτάρει, ή θα επιτεθεί), που αποτελεί το ορόσημο των φιλοσοφιών που διαμορφώνουν μία μορφή του γρήγορου κι ελκυστικού μπάσκετ της εποχής. Αυτό που συχνά πυκνά παρουσιάζει ο Ολυμπιακός. Το pace και το flow της επίθεσης διδάσκει ο Ομπράντοβιτς. Και κίνηση στο χώρο. Ισως να μην τον δείτε να παίζει ποτέ run and gun αλλά ποτέ δεν έπαιζε. Ελάχιστοι το κάνουν! 

«Αυτό όμως, είναι ακριβώς το μπάσκετ του Ζοτς» όπως μας μετέφεραν από τη Σερβία άνθρωποι που τον γνωρίζουν. 

Είναι το μπάσκετ που διδάσκει, χωρίς το όριο των 0.5 δευτερολέπτων.. 

Δύο πράγματα απαρνείται ο Σέρβος κόουτς: 

• Τα αβίαστο λάθος
• Το μαρκαρισμένο σουτ, ενώ υπάρχει και άλλη επιλογή. 

Οι παίκτες που δε θα πειθαρχήσουν σε αυτές τις …αμετάβλητες, είναι δύσκολο να κερδίσουν την εμπιστοσύνη και την εκτίμησή του. 

Ίσως η σκέψη ότι το μπάσκετ έχει ξεπεράσει τον Ομπράντοβιτς πυροδοτείται από το γεγονός ότι στο παιχνίδι των ομάδων του υπάρχει πάντα στόχευση, διάβασμα, κατανόηση της κατάστασης, προπονητική κατεύθυνση. 

«Αν το μοντέρνο μπάσκετ ορίζει οι παίκτες να κάνουν ό,τι θέλουν και οι προπονητές να κοιτάνε, τότε ναι, ίσως το μπάσκετ να έχει ξεπεράσει τον Ζέλικο» μας είπε ένας άλλος συνομιλητής. 

Είναι αυτό το μοντέρνο μπάσκετ όμως; Ίσως σε κάποιες ομάδες του ΝΒΑ… Όχι στην Ευρώπη. Όχι ακόμα. 

Το μπάσκετ της προετοιμασίας και του Miss Match

Ο Ομπράντοβιτς, έχοντας προσπαθήσει να προσαρμοστεί στο απαιτητικό καλεντάρι της Ευρωλίγκας και τον ελαχιστοποιημένο χρόνο προπόνησης, μείωσε δραστικά τον όγκο των πληροφοριών που τροφοδοτεί πριν τα ματς τους παίκτες του, οι οποίοι όμως, έχουν πάντα πρόσβαση στις πολύ βασικές για τον αντίπαλο. 

Για τον Ζοτς, που κάθε αμυντική και κάθε επιθετική κατοχή έχει απαραιτήτως πολύ συγκεκριμένη στόχευση (για την οποία έχει προηγηθεί πολύ έντονη προετοιμασία στην προπόνηση), οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά. Και η προετοιμασία για αυτό είναι το άπαν….

«Θέλει να προετοιμάσει τους παίκτες του να είναι έτοιμοι για οποιαδήποτε συνθήκη προκειμένου να κερδίσουν τρόπαια». Και ο ρόλος του σε αυτό είναι κομβικός. Είναι ο άνθρωπος που θα τους προετοιμάσει. 

Για αυτό και του αρέσει να συνεργάζεται με παίκτες που, ανεξαρτήτως ταλέντου, έχουν πάρα πολύ ισχυρή αντίληψη και υψηλή δυνατότητα κατανόησης του μπάσκετ. 

Στην Παρτίζαν ο έλεγχος χάθηκε διότι ο Ομπράντοβιτς δεν κατάφερε να πείσει τους παίκτες του ότι είναι προς όφελος τους να ακολουθήσουν τις αρχές του. Κάποιοι από αυτούς είναι πολύ δύσκολο να υπερνικήσουν το ένστικτό τους. Ο Σέρβος θεωρεί δική του υποχρέωση να καλλιεργήσει το ένστικτο του παίκτη του. Με εξαντλητικές επαναλήψεις στην προπόνηση μέχρι η ομάδα του να αποκτήσει συνήθειες. Κάνοντας το σωστό κι όχι το λάθος. 

Είναι απαραίτητη προϋπόθεση όμως, οι παίκτες να “αγοράσουν” τη φιλοσοφία του, την προσέγγιση του, τον τρόπο σκέψης του και το γεγονός ότι (ξανά)…

• Δεν θέλει αβίαστα λάθη
• Δεν θέλει σουτ μαρκαρισμένα

Τα όρια στην ασυδοσία δεν είναι ανελευθερία

Όλη η επίθεσή του, στο 5 εναντίον 5, είναι χτισμένη ώστε αργά ή γρήγορα να έρθει η στιγμή που η ομάδα του θα επιτεθεί με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες, στην πιο μεγάλη αδυναμία του αντιπάλου.

Ο τρόπος του δεν είναι το positionless μπάσκετ, αλλά είναι το μπάσκετ που παίρνει από όλους τους παίκτες διαφορετικά χαρακτηριστικά. Μπορεί να ποστάρει έναν Γκαρντ, να πάρει τρίποντα από ψηλούς και δημιουργία από τύπους πάντες. 

Δεν αρνείται το γρήγορο τέμπο… Απεναντίας. Ούτε τα τρίποντα στον αιφνιδιασμό, που για πολλούς πια είναι η επιτομή του σύγχρονου μπάσκετ. Αρνείται όμως, ένα σουτ στο ανοιχτό γήπεδο, που δεν θα υποστηριχθεί από επιθετικό ριμπάουντ και δεν θα έχει αμυντικά αναχώματα που θα ανακόψουν τον αιφνιδιασμό του αντιπάλου σε περίπτωση που το σουτ δε βρει το στόχο. 

Ο Ομπράντοβιτς δεν στερεί την ελευθερία στον παίκτη του… Βάζει όρια στην ασυδοσία. 

Και η λέξη «όρια» είναι υψίστης σημασίας για τον Σέρβο, του οποίου η φιλοσοφία είναι αυτή καθαυτή το σύγχρονο μπάσκετ. Με όρια! Και σεβασμό στο παιχνίδι και τους συμπαίκτες. 

Ακριβώς για αυτό το λόγο, τα επιθετικά sets περιλαμβάνουν πάντα την κίνηση και των 5 παικτών. Όλοι είναι ενεργοί. Όλοι έχουν ένα ρόλο. Είτε να σκοράρουν, είτε να βοηθήσουν τον συμπαίκτη με ένα κόψιμο, ή ένα σκριν. 

Θέλει και οι πέντε παίκτες που ανά πάσα στιγμή βρίσκονται στο παρκέ να έχουν ευκαιρίες να σκοράρουν. Όχι για να τους καλοκαρδίσει, αλλά γιατί έτσι θεωρεί ότι μία ομάδα γίνεται ολοκληρωμένη. 

«Team basketball… Αυτό το μπάσκετ που είναι πολύ δύσκολο να το νικήσεις. Κάθε επίθεση έχει ένα σημάδι. Και υποχρεωτικά: Αποστάσεις». 

Η οριοθέτηση των σωστών αποστάσεων ήταν από εκείνα τα στοιχεία που τον έκαναν τον κορυφαίο όλων των εποχών. Spacing… Κάθε εκατοστό στο παρκέ μετράει. Ουδείς παίκτης κινείται, ή στέκεται κάπου κατά προσέγγιση. Ακρίβεια! Μόνο έτσι τηρούνται οι αποστάσεις, που στο παιχνίδι του Ζοτς είναι ακρογωνιαίος λίθος. 

Άμυνα!

Στην άμυνα ο νέος προπονητής του Παναθηναϊκού χρησιμοποιεί τα πάντα, αν και το switch είναι λίγο πιο αγαπημένο του. Ανάλογα με το line up που έχει στο παρκέ, ανάλογα με τον αντίπαλο, η άμυνα μπορεί να εναλλάσσεται. Δεν επιβάλει τις άμυνές του στους παίκτες. Τις χρησιμοποιεί ανάλογα με αυτά που οι παίκτες μπορούν να του προσφέρουν. Ζητά την πίεση στην πρώτη γραμμή της δράσης, ακόμα και στο σπασιμο των σκριν αν αυτό απαιτείται, αλλά hedge out και drop δεν είναι εκτός playbook. Κάθε άλλο. Ορίζεται όμως από το δυναμικό που θελει να έχει στο παρκέ και τα δυνατά ή αδήυνατα σημεία του αντιπάλου.

Η ακτινογραφία των θέσεων

Ο Ζοτς αρέσκεται να παίζει έχοντας σχεδόν πάντα δύο χειριστές/δημιουργούς στο παρκέ με δυνατότητα στο pull up. Οχι στο τρίποντο απαραίτητα. Το πολύ καλό pull up για δύο πόντους είναι αρκετό. Είναι η αλφάβητος του δικού του μπάσκετ. Η δημιουργία!

Δημιουργία είναι η μαγική λέξη. Και μπορεί να έρθει από παντού. Από τους χειριστές, τους roller ψηλούς (κι αυτή δημουργία είναι) από την επίθεση στην close out άμυνα, από τα κοψίματα χωρίς τη μπάλα και το παιχνίδι μακριά από το κέντρο της δράσης. Όλα με μια λέξη λέγονται δημουργία και η κίνηση των 5 του παρκέ γίνεται με σκοπό την απόλυτη αρχή του μοντέρνου μπάσκετ: «Είναι η τέχνη της δημιουργίας και της άριστης εκμετάλλευσης των ανοιχτών χώρων». 

Δεν πιστεύει ότι ακόμα και σήμερα, η στόχευση πρέπει να είναι ένα τρίποντο ή ένα λέι απ, επειδή το Moneyball ορίζει τη δυσκολία των εκτελέσεων σε συνάρτηση με το αποτέλεσμα που αυτές φέρνουν. 

Πιστεύει στο ξεμαρκάριστο σουτ… Πιστεύει στο miss match, όπου κι αν αυτό εντοπιστεί. 

Με εξαίρεση τη θέση “3” τα μεγέθη δεν τον απασχολούν ιδιαίτερα. Φυσικά και θέλει να τα έχει, αλλά πάνω απ’όλα πιστεύει στην ικανότητα, το ταλέντο και την αντίληψη του παίκτη. Έστω και με χαμηλότερο size. 

Στο “3”, όμως θεωρεί ότι πρέπει να βρίσκεται ο άνθρωπος που μπορεί να τα κάνει όλα. Είναι ο πιο σημαντικός παίκτης του στα αμυντικά rotations και στην αντιμετώπιση του pick n roll. (Πρέπει να) Είναι ένας εξαίρετος αμυντικός, με σημαντική ικανότητα στο Spot Up και στο διάβασμα των χώρων που θα τους εκμεταλλευτεί με δικά του κοψίματα.

Ο “4” είναι ο άνθρωπος που “ζυγίζει” το spacing της ομάδας του και πρέπει να σουτάρει πραγματικά πολύ καλά έξω από τη γραμμή. 

Όσο για το “5”, αποζητά πάντα έναν παίκτη με εξαιρετικό roll μετά το pick. Αν ταυτόχρονα είναι και rim protector, το αγοράζει με χαρά. Δεν θέτει όρους όμως, πλέον του ενός: Καλός roller, καλός αθλητής και αρκετά έξυπνος για να αντιλαμβάνεται και να ανταποκρίνεται στο αμυντικό scouting. 

«Το μοντέρνο μπάσκετ έχει πολλά πρόσωπα»

«Πες σε όλους αυτούς που λένε για τον Ομπράντοβιτς ότι το μπάσκετ δεν είναι ένα… Δεν υπάρχει μόνο ένα είδος. Υπάρχουν πολλά» μας λέει κάποιος που υπερασπίζεται την προπονητική ευφυία του Ζοτς… 

«H Φενέρ πήρε την Ευρωλίγκα παίζοντας switch επειδή εκτός όλων των άλλων οι παίκτες δεν έχουν υπομονή να αντιμετωπίσουν τέτοια άμυνα… Ο Ολυμπιακός πήρε τον τίτλο παίζοντας το απόλυτο team basketball… Λένε ότι οι αλλαγές στην άμυνα ορίζουν σήμερα το σύγχρονο μπάσκετ. Μήπως όμως, αυτό συμβαίνει επειδή οι παίκτες πια δεν έχουν ουσιαστική κατανόηση του παιχνιδιού; Δες τι έγινε στον ημιτελικό των Ολυμπιακών Αγώνων και πως η Σερβία, νίκησε ουσιαστικά (έστω κι αν τελικά ηττήθηκε), τις ΗΠΑ… Δες πως έπαιζαν απέναντι στις αλλαγές των Αμερικάνων». 

Το μοντέρνο μπάσκετ δεν έχει μία και μοναδική μορφή. Και σίγουρα κανέναν προπονητή με το κίνητρο και τη διάθεση του Ομπράντοβιτς, δεν μπορεί να τον ξεπεράσει.