Πώς το όνειρο της Εθνικής Ελλάδας το 1994, έγινε εφιάλτης; Η απάντηση σε ένα ντοκιμαντέρ «κρυμμένο» στο συρτάρι (video)

Από την πρώτη ημέρα που έγινε γνωστό πως το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 θα φιλοξενηθεί στις ΗΠΑ, από κοινού με Μεξικό και Καναδά, ξύπνησαν αναμνήσεις από το καλοκαίρι του 1994. Το βασικό σκέλος της ιστορίας είναι λίγο-πολύ γνωστό.

Η Εθνική Ελλάδας, υπό τις οδηγίες του Αλκέτα Παναγούλια, κατάφερε να προκριθεί για πρώτη φορά στην ιστορία σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου. Μετά από μία σειρά γεγονότων, που θα αρκούσαν για να «στηθεί» ένα ολόκληρο σίριαλ πολλών επεισοδίων πάνω σε όσα συνέβησαν εκείνο το καλοκαίρι, το «όνειρο» εξελίχθηκε σε «εφιάλτη».

Κι αν το ξέσπασμα του Αλκέτα Παναγούλια στο αποδυτήρια του ματς με τη Βουλγαρία πήρε θρυλικές διαστάσεις με το πέρασμα των χρόνων, υπάρχουν κι άλλα περιστατικά, λιγότερο γνωστά, που αντικατοπτρίζουν πλήρως όσα πήγαν λάθος για την αποστολή της «γαλανόλευκης», το καλοκαίρι του 1994.

Η περιοδεία στις ΗΠΑ και το «πανηγύρι» στην Ελλάδα

Η πρόκριση της Εθνικής Ελλάδας στο Παγκόσμιο Κύπελλο των ΗΠΑ «σφραγίστηκε» στις 17 Νοεμβρίου του 1993. Η κεφαλιά του Νίκου Μαχλά στο 79ο λεπτό, προκάλεσε «πανικό» στις εξέδρες του κατάμεστου -από 60.000 κόσμου- ΟΑΚΑ. Από εκείνο το χρονικό σημείο κι έπειτα, όμως, ξεκίνησαν τα προβλήματα.

Στο πλαίσιο της προωθητικής καμπάνιας της «γαλανόλευκης» εν όψει Μουντιάλ, το πρόγραμμα της Εθνικής φούσκωσε με δεξιώσεις, γεύματα χορηγών και λοιπές εκδηλώσεις. Προφανώς, όχι με πρωτοβουλία των διεθνών, αλλά με τη σύμφωνη γνώμη του Υφυπουργού Αθλητισμού, Γιώργου Λιάνη, του τότε προέδρου της ΕΠΟ, Κώστα Τριβέλλα και του Αλκέτα Παναγούλια, όπως ανέφεραν τα ρεπορτάζ της εποχής, τα οποία συμπλήρωναν πως  οι παίκτες έβαζαν την υπογραφή τους, δίχως να ξέρουν τι έπεται.

Μέσα σ' αυτό το κλίμα, είχαν παρουσιαστεί ξεχωριστά τραγούδια για την Εθνική Ελλάδας, μασκότ, ενώ το ΠΡΟΠΟ προσπαθούσε να «φορτσάρει».

Είχαν γίνει γυρίσματα με εντυπωσιακά πλάνα στο ΟΑΚΑ, στο Καλλιμάρμαρο, στον Λευκό Πύργο, όπου αρκετοί επώνυμοι έστελναν μηνύματα γεμάτα περηφάνια, για το μέλλον και την πορεία της Εθνικής στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, οι Γιάννης Πάριος και Μάριος Τόκας συνεργάστηκαν για το τραγούδι «Γεια σου Ελλάδα», αφιερωμένο στην παρουσία της «γαλανόλευκης» στο Μουντιάλ. 

Γρήγορα, όμως, σταμάτησε να προβάλλεται ιδιαίτερα, μετά την παταγώδη αποτυχία εντός των τεσσάρων γραμμών.

Το ίδιο ίσχυσε και στην περίπτωση της «Πηνελόπης», δηλαδή της διάσημης -τότε- μασκότ, που θα συνόδευε το ταξίδι της Εθνικής Ελλάδας.

Ήταν μία αλεπού, προϊόντα της οποίας μπορούσες να προμηθευτείς κυριολεκτικά παντού, μιας και εκτός των επίσημων καταστημάτων, είχαν στηθεί υπαίθρια μαγαζάκια σε κάθε γωνιά, ειδικά της Αθήνας.

Η κλοπή

Το αντιπροσωπευτικό μας συγκρότημα υπήρξε το πρώτο που έφτασε στις ΗΠΑ. Περίπου έναν μήνα πριν τη «σέντρα», εγκαταστάθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Οι αγωνιστικές υποχρεώσεις, τα φιλικά και η προετοιμασία, ωστόσο, ήταν σε δεύτερο πλάνο. Σε πρώτο, ήταν οι συνεχείς εκδηλώσεις και οι φιέστες.

Οι παίκτες ίσως και να βγήκαν «χαμένοι» στο φινάλε, αφού μετά το φινάλε του φιλικού με την Κολομβία παρατήρησαν πως είχαν διαρρήξει τα αποδυτήριά τους και τους είχαν κλέψει. «Μας κλέψαν όλους. Έτσι λένε οι ποδοσφαιριστές. Λεφτά, ρολόγια, αλλά τι να τα κάνουν; Έχουν πολλά» ανέφερε ο Αλκέτας Παναγούλιας μιλώντας στις κάμερες.

Παράλληλα, στην Ελλάδα υπήρχαν δημοσιεύματα που άφηναν να εννοηθεί πως οι διεθνείς δίνουν το «παρών» σε αυτές τις εκδηλώσεις, γιατί έχουν οικονομικό όφελος, κάτι που έκανε έξαλλο τον Στέλιο Μανωλά, ο οποίος μίλησε στα ΜΜΕ, εν αγνοία του Παναγούλια, ξεσπώντας λίγο πριν επιβιβαστεί στο λεωφορείο από τη Νέα Υόρκη με προορισμό τη Βοστώνη, για την πρεμιέρα της Εθνικής απέναντι στην Αργεντινή.

«Είναι ντροπή να γράφεται στην Ελλάδα, πως ήρθαμε στην Αμερική για μια χούφτα δολάρια» ανέφερε χαρακτηριστικά, για να συμπληρώσει: «Νόμιζα ότι αυτές οι εκδηλώσεις εξυπηρετούν εθνικούς σκοπούς, αλλά καταντήσαμε τσίρκο. Εγώ ήρθα εδώ για να παίξω μπάλα».

Στέλιος Μανωλάς vs Αλκέτας Παναγούλιας

Τα ελληνικά ΜΜΕ είχαν «στρατοπεδεύσει» στις ΗΠΑ και ακολουθούσαν παντού την αποστολή της Εθνικής. Εκτός όλων των αγωνιστικών, άλλωστε, υπήρχε και μία «μάχη» δηλώσεων και ανακοινώσεων για να καλύψουν. Μετά τα όσα ειπώθηκαν από τον Στέλιο Μανωλά, ο Αλκέτας Παναγούλιας ανέφερε πως οι υπόλοιποι διεθνείς τα έβαλαν με τον τότε κεντρικό αμυντικό της ΑΕΚ. Ζήτησαν να παραμείνει στην αποστολή, ωστόσο, και να μην προχωρήσει η αποπομπή του. Όπως κι έγινε.

«Αποκορύφωμα υπήρξε το επεισόδιο με τον Μανωλά, όπου νομίζοντας ότι εθίγη από δημοσιεύματα κάλεσε τους δημοσιογράφους και έδωσε συνέντευξη μπροστά στους παίκτες. Θεώρησα ότι το γεγονός διαταράσσει το κλίμα και αμέσως διέκοψα τη συνέντευξη φωνάζοντας τους παίκτες σε συγκέντρωση, όπου ο Μανωλάς επέμενε ότι είχε δίκιο» κατέθεσε σύμφωνα με τα ΜΜΕ της εποχής, ο ίδιος ο Αλκέτας Παναγούλιας, στην έκθεση του προς την ΕΠΟ μετά το Μουντιάλ, συμπληρώνοντας:

«Αναγκάστηκα να του πω να φύγει και να επιστρέψει στην Ελλάδα, αλλά με προτροπή και του αρχηγού της αποστολής τού επέτρεψα να παραμείνει. Το ίδιο επανελήφθη και την επομένη στη δεξίωση, όπου μίλησε θρασύτατα εκθέτοντας όλους μας στον άνθρωπο που ανέλαβε τη δεξίωση και τους έδινε μάλιστα και χρηματικό δώρο. Εκεί πάλι τον έδιωξα, αλλά όλοι οι παίκτες με έπεισαν ότι σε λίγες ημέρες αρχίζει το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα και θα έπρεπε να είμαστε όλοι ενωμένοι».

Όσο «έκαιγαν» τα γεγονότα, πάντως, ο προπονητής της Εθνικής Ελλάδας μίλησε σε τηλεοπτικό σταθμό, τονίζοντας: «Δεν μου είπε τίποτα ο Μανωλάς. Ας τολμήσει κι ας μου το πει. Μια χαρά είναι το κλίμα. Όλα ξεκίνησαν από την ανοησία του Μανωλά, που μεγαλοποιείται από τις εφημερίδες. Αφήστε μας να παίξουμε και θα δείτε τι θα κάνει η ομάδα. Αν δεν σταματήσετε, η ομάδα θα κατατροπωθεί από τους Έλληνες. Κανένας ξένος δεν θα κερδίσει την Ελλάδα».

Από τη δική τους πλευρά, τόσο η Πολιτεία, όσο και η ΕΠΟ, προσπαθούσαν να υποβαθμίσουν το γεγονός, με εκατέρωθεν δηλώσεις. Ο Γιώργος Λιάνης, Υφυπουργός Αθλητισμού, σχολίαζε: «Δεν είναι τόσο μεγάλης σημασίας τα γεγονότα, κατά τη γνώμη μου. Υπάρχουν θέματα, αλλά αν διαβάσετε τον διεθνή Τύπο, θα δείτε πως όλες οι ομάδες του Μουντιάλ, έχουν κάποια ανάλογα προβλήματα», ενώ ο τότε πρόεδρος της ΕΠΟ, Κώστας Τριβέλλας, είχε αρκεστεί σε ένα λιτό σχόλιο: «Στις αποστολές αυτά συμβαίνουν».

Το αφιέρωμα του BBC, που έμεινε στο «συρτάρι»

Όσα συνέβησαν στις ΗΠΑ αγωνιστικά, είναι καταγεγραμμένα και γνωστά. Η Εθνική Ελλάδας ηττήθηκε με 4-0 από την Αργεντινή, με 4-0 από τη Βουλγαρία και 2-0 από τη Νιγηρία, αποχωρώντας από την τελική φάση του πρώτου Μουντιάλ της ιστορίας της, δίχως να έχει πάρει βαθμό και δίχως να έχει σκοράρει.

Τα μη αγωνιστικά πάλι, καταγράφηκαν από το τηλεοπτικό συνεργείο του BBC, που ακολούθησε όλη την πορεία της Εθνικής Ελλάδας, κυριολεκτικά παντού: μέσα στα αποδυτήρια, στις προπονήσεις, στο πούλμαν. Αυτό το ντοκιμαντέρ, διάρκειας 50' περίπου, προβλήθηκε μόλις μία φορά από την κρατική τηλεόραση, μεταγλωττισμένο και σε ειδική εκπομπή.

Εδώ και κάποια χρόνια είναι διαθέσιμο στο ίντερνετ και περιέχει σκηνές απείρου κάλλους, κάποιες λιγότερο γνωστές και κάποιες εντελώς άγνωστες, που καταδεικνύουν πόσα λάθη έγιναν στην πιο μεγάλη στιγμή του ελληνικού ποδοσφαίρου, έως τότε.