Η τέχνη του 4-4-2: Η επιλογή του ΠΑΟΚ, το μοντέλο της ΑΕΚ και η προσέγγιση του Παναθηναϊκού

Το 4-4-2 δεν κάτι καινούργιο στο ποδόσφαιρο, αλλά εξακολουθεί να προσφέρει διαφορετικές λύσεις, ανάλογα με τους παίκτες που διαθέτει μια ομάδα και με τον τρόπο που αποφασίζει να παίξει. 

O ΠΑΟΚ το έβγαλε για πρώτη φορά φέτος στο προσκήνιο, με την επιλογή του Αλέσιο Λίσι στο ντέρμπι με την ΑΕΚ, για την 4η αγωνιστική της League Phase του Κυπέλλου Ελλάδας. Ο Ιταλός τεχνικός έβαλε δύο επιθετικούς από την αρχή, με τον Σιμόν Μπάνζα δίπλα στον Σερίφ Εντιαγέ. Η απόφαση αυτή έδωσε στους Θεσσαλονικείς μια άλλη επιθετική διάσταση. Δύο παίκτες που πίεζαν την αντίπαλη άμυνα, συμμετείχαν στο πρέσινγκ και προσέφεραν περισσότερες επιλογές μέσα και γύρω από την περιοχή.

Το 4-4-2 στηρίζεται σε τρεις γραμμές, τέσσερις αμυντικούς, τέσσερις μέσους και δύο φορ. Οι δύο τελευταίοι μπορούν να συνεργάζονται, να κινούνται σε διαφορετικά ύψη και να ανοίγουν χώρους, με αποτέλεσμα οι αντίπαλοι στόπερ να έχουν δύο σημεία αναφοράς ταυτόχρονα.

Εξίσου κρίσιμος είναι ο ρόλος της μεσαίας γραμμής. Οι δύο κεντρικοί χαφ καλούνται να καλύψουν χώρο και να ενώσουν τα τμήματα στο χορτάρι. Οι ακραίοι μέσοι πρέπει να δίνουν πλάτος και να γυρίζουν πίσω στην άμυνα. Οι δύο φορ, από την πλευρά τους, ξεκινούν την πίεση με στόχο να δυσκολέψουν την ανάπτυξη του αντιπάλου. Όλα αυτά απαιτούν ένταση, καλή φυσική κατάσταση και σωστές αποστάσεις. Τα κενά στο κέντρο, αν δεν προσέξεις, μπορούν να κοστίσουν πολύ.

Το δίδυμο στην επίθεση και η ειδική αποστολή του Γιάκιτς

Η αναμέτρηση στην Τούμπα έδωσε μια αρκετά χαρακτηριστική εικόνα της νέας προσέγγισης του Λίσι. Ο Μπάνζα έδινε παρουσία στην περιοχή και εκμεταλλευόταν τις μακρινές μπαλιές, ενώ ο Εντιαγέ ξεχώριζε για την κινητικότητά του, το πρέσινγκ και τις μονομαχίες. Η συνύπαρξή τους άνοιξε διαφορετικούς δρόμους στην επίθεση.

Η ΑΕΚ αντέδρασε και στο πρώτο κομμάτι του δεύτερου ημιχρόνου πήρε την κατοχή και πίεσε τον αντίπαλό της. Τα νούμερα δείχνουν ότι η Ένωση έκλεισε το ματς με 60% κατοχή και 8 κόρνερ, απέναντι σε 40% και 1 κόρνερ του ΠΑΟΚ. Παρά την υπεροχή της ΑΕΚ στην κατοχή, ο ΠΑΟΚ βρήκε εκείνες τις λύσεις που του χρειάζονταν. Το 4-4-2 από μόνο του δεν εξασφάλισε τον έλεγχο του αγώνα, αλλά έδωσε στον Λίσι μια διαφορετική επιθετική επιλογή, που συνδυάστηκε με αποτελεσματικότητα στις κρίσιμες στιγμές.

Αξιοσημείωτη ήταν και η αμυντική αποστολή του Γιάκιτς απέναντι στον Μάγιερ. Ο μέσος του ΠΑΟΚ ακολουθούσε από κοντά τον Κροάτη, προσπαθώντας να μην τον αφήσει να πάρει την μπάλα με άνεση και να οργανώσει το παιχνίδι. Με αυτόν τον τρόπο περιόριζε μία από τις βασικές πηγές δημιουργίας της ΑΕΚ, και φάνηκε ότι η προσέγγιση του «δικεφάλου» του Βορρά δεν σταματούσε στη συνύπαρξη Μπάνζα και Εντιαγέ.

Η ΑΕΚ του Νίκολιτς και η συνέχεια από την περσινή σεζόν

Για την ΑΕΚ του Μάρκο Νίκολιτς, το 4-4-2 δεν αποτελεί κάτι νέο. Ο προπονητής της Ένωσης έχει στηρίξει σε αυτή τη διάταξη σημαντικό μέρος της αγωνιστικής του προσέγγισης από την προηγούμενη σεζόν, η οποία ολοκληρώθηκε με την κατάκτηση του πρωταθλήματος.

Το συγκεκριμένο σύστημα προσφέρει στην ΑΕΚ τη δυνατότητα να πιέζει με δύο παίκτες την αντίπαλη πρώτη γραμμή ανάπτυξης και να διατηρεί μια συμπαγή τετράδα στη μεσαία γραμμή. Παράλληλα, η συνεργασία των δύο επιθετικών μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στους αντίπαλους στόπερ, είτε μέσα από άμεσες μεταβιβάσεις είτε με κινήσεις που ανοίγουν χώρους για τους παίκτες που ακολουθούν.

Η ήττα στην Τούμπα δεν αναιρεί τη χρησιμότητα της διάταξης, όπως και η νίκη του ΠΑΟΚ δεν αποδεικνύει ότι το 4-4-2 υπερέχει αυτομάτως. Οι λεπτομέρειες στην πίεση, στις προσωπικές μονομαχίες και στην εκτέλεση είναι εκείνες που συχνά καθορίζουν την έκβαση ενός ντέρμπι.

Η εκδοχή του Νίστρουπ στον Παναθηναϊκό

Το 4-4-2 έχει θέση στη φετινή αγωνιστική προσέγγιση του Τζέικομπ Νίστρουπ στον Παναθηναϊκό. Ο Δανός τεχνικός χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη διάταξη, επιδιώκοντας να συνδυάσει την παρουσία δύο επιθετικών με την πίεση ψηλά και την οργανωμένη λειτουργία των γραμμών.

Στην περίπτωση των «πράσινων», ωστόσο, υπάρχει και η δυνατότητα μιας παραλλαγής που μετατρέπει το 4-4-2 σε 4-4-1-1. Μετά τον τραυματισμό του Ουναΐ, ο Νίστρουπ έχει τη λύση του Ανδρέα Τεττέη πίσω από τον Ντέσερς, σε έναν ρόλο που διαφοροποιεί τις αποστάσεις των δύο επιθετικών και δίνει διαφορετικές δυνατότητες στη σύνδεση της μεσαίας γραμμής με την επίθεση.

Στο 4-4-1-1, ο παίκτης που βρίσκεται πίσω από τον κεντρικό φορ μπορεί να υποχωρεί για να υποδέχεται την μπάλα, να συμμετέχει στη δημιουργία και να κινείται στους χώρους ανάμεσα στη μεσαία γραμμή και την αντίπαλη άμυνα. Αυτός είναι ο ρόλος που έχει πάρει στα χέρια του ο Τεττέη και μέχρι στιγμής δείχνει να του ταιριάζει ιδανικά. Την ίδια στιγμή, ο πιο προωθημένος επιθετικός, ο Ντέσερς, παραμένει σημείο αναφοράς, είτε για να υποδεχθεί άμεσες μεταβιβάσεις είτε για να επιτεθεί στην περιοχή.

Ένα σύστημα με διαφορετικές προσεγγίσεις

ΠΑΟΚ, ΑΕΚ και Παναθηναϊκός προσφέρουν τρία διαφορετικά παραδείγματα αξιοποίησης του 4-4-2. Ο Λίσι το επέλεξε για πρώτη φορά στη φετινή σεζόν, θέλοντας να αξιοποιήσει ταυτόχρονα τους Μπάνζα και Εντιαγέ. Ο Νίκολιτς έχει ήδη χτίσει πάνω σε αυτό ένα σημαντικό μέρος της αγωνιστικής ταυτότητας της ΑΕΚ, ενώ ο Νίστρουπ το χρησιμοποιεί στον Παναθηναϊκό, έχοντας και τη δυνατότητα να προσαρμόζει τη διάταξη σε 4-4-1-1.

Η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των επιθετικών, αλλά στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ολόκληρη η ομάδα γύρω τους. Η πίεση, οι αποστάσεις, οι κινήσεις των ακραίων μέσων και η συνεργασία των κεντρικών χαφ καθορίζουν αν το σύστημα θα προσφέρει επιθετική ισορροπία ή θα αφήσει κενά που μπορούν να εκμεταλλευτούν οι αντίπαλοι.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Athletiko (@athletiko.gr)