Η διοίκηση του ΝΒΑ θέτει τους όρους. Οι ιδιοκτήτες των ομάδων βάζουν τα λεφτά, αλλά προστατεύονται κιόλας, ενώ οι πρωταγωνιστές ζητάνε… κι άλλα.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
Επειδή το NBA ως οργανισμός δεν διέπεται από τους νόμους της «ελεύθερης αγοράς», ούτε αντικατοπτρίζει τις ιδέες της, αλλά στην ουσία αποτελεί τον ορισμό της κεντρικά διαχειριζόμενης αγοράς (με οικονομικούς όρους), η ύπαρξη του salary cap αποτελεί μία καλή ιδέα για την… ισορροπία ανάμεσα στις ομάδες. Μια ιδέα που ποτέ κανείς δεν αμφισβήτησε -σθεναρά έστω.
Μόνο που σ’ ένα αθλητικό και οικονομικό οικοσύστημα όπως το NBA, τα δεδομένα εξελίσσονται σαν έναν ζωντανό οργανισμό. Και ναι μεν το salary cap έχει συγκεκριμένες αρχές και δεδομένους κανόνες, στην πραγματικότητα όμως, είναι ταυτόχρονα και εύπλαστο. Τόσο εύπλαστο που διαμορφώνει νέες καταστάσεις, νέες προδιαγραφές και νέα… ερωτηματικά.
Λίγο πριν η Ένωση Παικτών του NBA, το συνδικαλιστικό όργανο των αθλητών δηλαδή, ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη διοίκηση του «μαγικού πλανήτη» για τη νέα συλλογική σύμβαση εργασίας, εμφανίζεται ένα πρόβλημα. Από που προέκυψε; Από τον Βικτόρ Γουεμπανιαμά, τον Τζέιλεν Μπράουν και όλους όσους προκάλεσαν -παρά τη θέλησή τους- ένα μικρό (ή μεγαλύτερο) χάος στο salary cap.
Κατ’ αρχάς όταν λέμε «salary cap» εννοούμε το σύστημα εκείνο που αφορά το αγωνιστικό μπάτζετ των ομάδων, όπου βάζοντας όρια, στόχος της λίγκας είναι να διατηρεί τον ανταγωνισμό. Κάθε πρόεδρος, όσα δισεκατομμύρια και να έχει, όσα κι αν θέλει να προσφέρει, δεν μπορεί να πράττει ανεξέλεγκτα. Υπάρχουν απαγορεύσεις, όπως και «μαξιλαράκια» που αν ξεπεραστούν τότε η εφορία χτυπά αποφασιστικά την πόρτα. Και στο τέλος ο λογαριασμός έρχεται «φουσκωμένος».
Όμοια συνθήκη με το Salary Cap του NBA επικρατεί και στο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα των ΗΠΑ, το MLS. Η Ίντερ Μαϊάμι σπαταλά πολλά λεφτά για να διατηρεί στο ρόστερ της τον Λιονέλ Μέσι, αλλά έχει καταφέρει να κάνει τους υπολογισμούς της και να έχει χώρο στο salary cap της για τον Αργεντίνο και για όλους τους συμπαίκτες του. Στην Αμερική γενικά αυτή η δομή είναι... διαδεδομένη. Salary Cap έχουν στο WNBA, στο NFL και στο NHL. Άλλωστε είναι δική τους «πατέντα» που στην Euroleague για παράδειγμα, δεν… δουλεύει.
Στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο. Υπάρχουν δύο παρόμοιες καταστάσεις. Η βρετανική Premier League δεν έχει salary cap. Αυτό που έχει είναι ένα σύστημα οικονομικών κανόνων (Profitability and Sustainability Rules - PSR), ενώ η UEFA εφαρμόζει το Financial Fair Play (FFP) και πλέον τους κανόνες γνωστούς ως Squad Cost Rules. Οι στόχοι τους μοιάζουν με αυτούς ενός salary cap, αλλά ο τρόπος λειτουργίας είναι διαφορετικός.
Επιστρέφουμε στο NBA, που έχουμε εξελίξεις επί του θέματος και η επόμενη μεγάλη υπόθεση εργασίας αφορά μια συνδικαλιστικού τύπου διαμάχη. Και στην πραγματικότητα έχει ήδη ξεκινήσει…
Όταν ο Βίκτορ Γουεμπανιαμά παραιτήθηκε από τη δυνατότητα να ξεκινήσει τη νέα επέκταση του συμβολαίου του στο 30% του salary cap της σεζόν 2027-28, μια απόφαση που ενδέχεται να του κοστίσει συνολικά πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια, σε… κάποιους δεν ακούστηκε καλά αυτή η πληροφορία.
Σύμφωνα με τους αναλυτές «επέλεξε να κάνει αυτή τη θυσία στο συμβόλαιό του, ώστε ο ίδιος και η ομάδα να έχουν μεγαλύτερη ευελιξία για να χτίσουν έναν σταθερό διεκδικητή του τίτλου γύρω του».
Μία εβδομάδα πριν από τη συμφωνία του Γάλλου με τους Σπερς, οι Μπόστον Σέλτικς αντάλλαξαν τον Τζέιλεν Μπράουν στους Φιλαδέλφεια Σίξερς, σε μία κίνηση που προκάλεσε αίσθηση (αν όχι… θύελλα), κυρίως γιατί το πακέτο ανταλλαγής θεωρήθηκε ιδιαίτερα φτωχό. Ο πρόεδρος των Σέλτικς, Μπραντ Στίβενς, εξήγησε αργότερα ότι θεωρούσε πως η επιστροφή των Σέλτικς στην κορυφή «γινόταν πολύ πιο δύσκολη όταν το 70% του salary cap ήταν δεσμευμένο σε δύο παίκτες. Οπότε, στην πράξη οι «Κέλτες» κράτησαν τον Τζέισον Τέιτουμ και έδιωξαν τον Τζέιλεν Μπράουν, τον MVP των τελικών του 2024.
Οι δηλώσεις αυτές, αλλά και τα… συμφραζόμενα, φαίνεται πως τράβηξαν την προσοχή τόσο της Ένωσης Παικτών του NBA (NBPA) όσο και πολλών παικτών σε ολόκληρη τη λίγκα. Καθώς οι διαπραγματεύσεις για τη νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (Collective Bargaining Agreement - CBA) πλησιάζουν, το συγκεκριμένο ζήτημα ενδέχεται να αποτελέσει τη βάση μιας ιδιαίτερα έντονης σύγκρουσης ανάμεσα στο NBA και το συνδικαλιστικό όργανο των παικτών.
Στις αρχές του Ιουλίου, ο Κάιλ Κούζμα, τέως συμπαίκτης του Γιάννη Αντετοκούνμπο στους Μιλγουόκι Μπακς, με μία ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, είχε επικρίνει τις επιπτώσεις που φέρνει το… αυστηρό -κατά την άποψή του- salary cap στην ισχύουσα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.
Λίγες μέρες αργότερα, ο εκτελεστικός διευθυντής της NBPA, Ντέιβιντ Κέλι, υποσχέθηκε ότι η Ένωση Παικτών «θα αντισταθεί πολύ πιο δυναμικά» για την ανατροπή των δεδομένων μερικών στοιχείων του salary cap, όπως το δεύτερο οικονομικό «μαξιλάρι» (apron). Και οι δύο -και πολλοί ακόμα- θεωρούν πως η αυστηρότητα αυτού του όρου, δημιουργεί μισθολογικά προβλήματα στους πρωταγωνιστές του αθλήματος.
«Δεν είμαστε υποστηρικτές του δεύτερου apron», δήλωσε ο Κέλι. «Δεν ήταν δική μας πρόταση. Έπρεπε να είχαμε αντιδράσει πιο δυναμικά όταν θεσπίστηκε. Στο μέλλον θα έχουμε ένα πιο ενωμένο συνδικάτο και θα δώσουμε μεγαλύτερη μάχη απέναντί του. Βλέπουμε ότι το σύστημα αυτό διαλύει ομάδες και αναγκάζει τους συλλόγους να λαμβάνουν αποφάσεις που δεν βασίζονται στο μπάσκετ».
Ξεκαθάρισε επίσης πως «δεν είναι καλό ούτε για τους φιλάθλους ούτε για τους παίκτες. Δεν πιστεύω ότι ούτε οι general managers το αγαπούν, ακόμη κι αν δεν το παραδέχονται δημόσια. Ούτε οι προπονητές το υποστηρίζουν. Οι μόνοι που φαίνεται να το απολαμβάνουν πραγματικά είναι οι ιδιοκτήτες των ομάδων».
Σύμφωνα με αυτή την άποψη και παρά το γεγονός ότι οι μισθοί των NBAers έχουν εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν παίκτες που παίρνουν πάνω από 60 εκατομμύρια τον χρόνο και έχουν συμφωνήσει για μελλοντικές συμβάσεις άνω των 75 εκατομμυρίων (ανά σεζόν), θεωρούν και πάλι πως τα κέρδη των ιδιοκτητών είναι ασύγκριτα σε σχέση με τα δικά τους. Και πως θέλουν κι άλλα!
Σε αυτή τη διεκδίκηση όμως, οι παίκτες φαίνεται πως θα συναντήσουν ένα σημαντικό εμπόδιο: η λίγκα δείχνει απόλυτα ικανοποιημένη με τα αποτελέσματα του σημερινού συστήματος.
«Σκοπός του salary cap είναι να ενισχύσει τον ανταγωνισμό σε ολόκληρη τη λίγκα και, από αυτή την άποψη, θεωρώ ότι λειτουργεί εξαιρετικά», δήλωσε ο κομισάριος του NBA, Άνταμ Σίλβερ, μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου των ιδιοκτητών.
Όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε αν τον προβληματίζει το γεγονός ότι ομάδες αναγκάζονται να ανταλλάσσουν σταρ για οικονομικούς λόγους (όπως φαίνεται πως έκαναν οι Σέλτικς με τον Τζέιλεν Μπράουν), ο Σίλβερ δεν χαρακτήρισε αυτό το φαινόμενο ως μία «απρόβλεπτη συνέπεια» της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
«Δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο», είπε. «Όταν υπάρχει σύστημα salary cap όπως το δικό μας, κάθε general manager θα πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις που συνδυάζουν αγωνιστικά και οικονομικά κριτήρια. Αυτό συμβαίνει έτσι κι αλλιώς, ακόμη και σε αθλήματα χωρίς salary cap. Όλοι λειτουργούν μέσα σε συγκεκριμένους προϋπολογισμούς. Κάποια στιγμή, είτε πρόκειται για μια ομάδα είτε για οποιαδήποτε επιχείρηση, οι πόροι δεν είναι απεριόριστοι. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος».
Με απλά λόγια, το NBA δεν φαίνεται να ανησυχεί αν οι ομάδες αισθάνονται ότι αναγκάζονται να αποχωριστούν τους αστέρες τους επειδή δεν μπορούν πλέον να αντέξουν οικονομικά δύο ή τρία συμβόλαια μέγιστης αξίας ταυτόχρονα. Ο συνολικός αριθμός των σταρ στη λίγκα παραμένει ίδιος, ενώ η πιο ισορροπημένη κατανομή τους στις 30 ομάδες θεωρείται ότι μπορεί να αναζωογονήσει το ενδιαφέρον των φιλάθλων.
Λίγο πριν τεθεί σε ισχύ η ενεργή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας το 2023, ο Σίλβερ είχε εξηγήσει πώς αντιλαμβάνεται την έννοια της αγωνιστικής ισορροπίας.
«Σε μια λίγκα 30 ομάδων, δεν υπάρχουν μόνο οι φίλαθλοι κάθε πόλης, αλλά και φίλαθλοι σε όλο τον κόσμο που υποστηρίζουν μια ομάδα. Θέλουμε μια λίγκα όπου κάθε φίλαθλος να αισθάνεται ότι, αν η ομάδα του διοικείται σωστά και έχει και λίγη τύχη, μπορεί πραγματικά να διεκδικήσει ένα πρωτάθλημα. Πιστεύω ότι η αυξημένη ισορροπία που βλέπουμε είναι εξαιρετική», είχε πει. Και ο Σίλβερ έχει πολλά θέματα και ζητήματα προς επίλυση για να κάτσει να ασχοληθεί με τέτοιους είδους δωμικές αλλαγές. Στην ατζέντα του είναι η εγχώρια επέκταση του NBA και η έναρξη του NBA Europe. Τα Salary Cap θα παραμείνει ανέγγιχτο!
Πιέσεις όμως, από την Ένωση Παικτών θα υπάρξουν. Κυρίως για αλλαγές στα όρια του Salary Cap. Η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας που υπογράφηκε την 1η Ιουλίου του 2023 έχει συνολική διάρκεια επτά ετών. Ολοκληρώνεται το 2030, ωστόσο, τόσο η λίγκα όσο και η Εθνική Ένωση Παικτών του NBA (National Basketball Players Association - NBPA) διατηρούν το αμοιβαίο δικαίωμα να αποχωρήσουν από τη συμφωνία πριν από τη σεζόν 2028–29, εφόσον γνωστοποιήσουν την πρόθεσή τους έως τις 15 Οκτωβρίου 2028.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
