Ο Εμπαπέ, ο Μάο και οι ευαισθησίες της Κίνας στην παγκόσμια αγορά

Φανταστείτε τον Έρλινγκ Χάαλαντ ή τον Χρήστο Τζόλη, που αγωνίζονται ως ξένοι στην αγγλική Premier League να κάνουν -είτε σκόπιμα είτε άθελά τους- ένα σχόλιο για την εκλιπούσα βασίλισσα ή τον Κριστιάνο Ρονάλντο να περιγράφει μια κατάσταση στη Σαουδική Αραβία με ένα υποτιμητικό σχόλιο για το Ισλάμ.

Η αντίδραση προφανώς θα ήταν αναπόφευκτη και ο «κραδασμός» που θα δημιουργούσε θα ήταν μεγάλος. Στην καλύτερη περίπτωση όλοι τους θα έπρεπε να απολογηθούν δημόσια και δεν θέλουμε να σκεφτόμαστε καν τι θα γινόταν στην χειρότερη των περιπτώσεων (ειδικά στη Σαουδική Αραβία).

Ο Κιλιάν Εμπαπέ έκανε το… λάθος να τα βάλει με τον Μάο Τσετούνγκ και κατά πάνω του έπεσαν αμέτρητοι Κινέζοι. Μέσα στη γενικευμένη αναστάτωση και την έντονη αντιπαράθεση που προκάλεσε το πρόσφατο περιστατικό με τον Γάλλο σταρ του ποδοσφαίρου, αξίζει να θυμόμαστε ότι κάθε χώρα έχει τις δικές της κοινωνικές νόρμες και τα αναμενόμενα πρότυπα συμπεριφοράς.

Πολλοί στη Δύση (ή τελοσπάντων ό,τι έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε Δύση) μπορεί να παρακολουθούν την εξέλιξη της υπόθεσης με δυσπιστία, απορία ή ωχαδερφισμό. Μόνο που σε κάθε χώρα, μια ακατάλληλη επιλογή λέξεων ή εικόνων μπορεί συχνά να προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις. Κι όταν ένας αστέρας του μεγέθους του Εμπαπέ εμπλέκεται στην υπόθεση, ο τρόπος με τον οποίο ο παγκοσμιοποιημένος και ψηφιοποιημένος κόσμος του αθλητισμού διογκώνει τα γεγονότα είναι πανεύκολο να προκαλέσει πυροδότηση αντιδράσεων.

Ίσως χρειάζεται μια πιο ψύχραιμη και αντικειμενική προσέγγιση; Πιθανότατα! Ωστόσο, η συγκεκριμένη διαμάχη αφορά την Κίνα, μια χώρα που την τελευταία δεκαετία, έχει γίνει ιδιαίτερα ευαίσθητη απέναντι στον τρόπο που αποτυπώνεται η εικόνα της στα δυτικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και σε κάθε είδους σχόλια που γίνονται για αυτήν. Ακόμα και στα social media.

Η… φαεινή ιδέα του Εμπαπέ

Ο Εμπαπέ, τον οποίο οι συμπαίκτες και οι οικείοι του συχνά αποκαλούν «Δικτάτορα», ως προσωνύμιο, έκανε πρόσφατα έναν υπαινιγμό που παρέπεμπε σε συγκρίσεις με ηγετικές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων και ο Μάο Τσετούνγκ, ιδρυτής της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

Αυτή του η προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα να προκληθεί έντονη αντίδραση εναντίον του, ακολουθούμενη από μια σειρά δημόσιων δηλώσεων της ομάδας του, της Ρεάλ Μαδρίτης και της ισπανικής La Liga, οι οποίες ζήτησαν συγγνώμη για τα λόγια του και ουσιαστικά τόνισαν ότι οι απόψεις του δεν εκφράζουν και τις δικές τους.

Three major Chinese brands have ended partnerships with French football star Kylian Mbappe after his comments about a meme, showing his head on Mao Zedong’s body, sparked a backlash. Mbappe has apologised but the controversy has drawn criticism from Chinese fans. https://t.co/voK9P5YpOA

— Al Jazeera English (@AJEnglish) October 28, 2026

Στο παρελθόν υπήρξαν παρόμοια περιστατικά. Για παράδειγμα, το 2018, η Dolce & Gabbana βρέθηκε αντιμέτωπη με την έντονη δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης στην Κίνα, έπειτα από μια σειρά διαφημίσεων τις οποίες πολλοί Κινέζοι θεώρησαν ότι γελοιοποιούσαν τους ίδιους και τη χώρα τους.

Το 2019, μια ανάρτηση του Ντάριλ Μόρεϊ, τότε General Manager των Χιούστον Ρόκετς, σχετικά με το Χονγκ Κονγκ οδήγησε στο να αποσυρθούν οι αγώνες του NBA από την τηλεοπτική αγορά της Κίνας για έναν χρόνο. Χρειάστηκε να περάσει καιρός για να αποκατασταθούν οι σχέσεις του «μαγικού πλανήτη» με την απέραντη χώρα της Ασίας. Το ίδιο συνέβη και με τους αγώνες της Premier League το 2020, σε μια περίοδο κατά την οποία η πολιτική ένταση μεταξύ Βρετανίας και Κίνας αυξανόταν.

Σε ένα βασικό επίπεδο, υπάρχουν ορισμένοι απλοί κανόνες συμπεριφοράς που απαιτούνται στην Κίνα, τους οποίους πολλοί άνθρωποι σε άλλα μέρη του κόσμου εξακολουθούν να μην κατανοούν. Ένας από αυτούς είναι η έννοια της «διατήρησης του προσώπου» (saving face). Πρόκειται για μία σημαντική πολιτισμική έννοια στην Κίνα και σε άλλες ασιατικές κοινωνίες, όπου δεν αναφέρεται κυριολεκτικά σε κάποιο πρόσωπο, αλλά στην αξιοπρέπεια, την κοινωνική υπόληψη, το κύρος και τον σεβασμό που έχει κάποιος στα μάτια των άλλων.

Με απλά λόγια, θεωρείται βαθιά προσβλητικό για τους Κινέζους όταν κάποιος κάνει δημόσια υποτιμητικά ή επικριτικά σχόλια γι’ αυτούς. Αυτό το συναίσθημα είναι πιθανό να εντείνεται σε περιπτώσεις όπου, για παράδειγμα, κάποιος θεωρείται ότι εκμεταλλεύεται ταυτόχρονα την καλή θέληση ή τη φιλία των Κινέζων για δικό του όφελος.

Τα φαινομενικά αυθόρμητα σχόλια του Εμπαπέ μπορεί να φαίνονται αθώα, χιουμοριστικά ή ως ένα βαθμό ατυχή, ωστόσο, για πολλούς στην Κίνα, θεωρούνται αναίσθητα, προσβλητικά, ξενοφοβικά και ρατσιστικά.

Ο εθνικισμός της Κίνας και η παρατηρητικότητα

Στις μέρες μας, τέτοιου είδους σχόλια ή παρόμοια συναισθήματα ενισχύονται συχνά τόσο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και από την έντονη πατριωτική διάθεση που επικρατεί σε ορισμένα τμήματα της (κινεζικής) κοινωνίας. Το περιβάλλον των social media στην Κίνα, μπορεί να μην μοιάζει με το ευρωπαϊκό και το αμερικάνικο, είναι όμως το μεγαλύτερο και αναμφισβήτητα το πιο δυναμικό στον κόσμο (και λόγω πληθυσμού). Οι πληροφορίες και εκεί διαδίδονται γρήγορα.

Μεταξύ των ιδιαίτερα ενεργών χρηστών της χώρας βρίσκονται ομάδες διαδικτυακών εθνικιστών, οι οποίοι συστηματικά εστιάζουν σε σχόλια που γίνονται από οποιονδήποτε θεωρούν ότι υποβαθμίζει τη χώρα. Το κατά πόσο αυτοί οι εθνικιστές ενεργούν ανεξάρτητα ή κατόπιν οδηγιών της κυβέρνησης παραμένει ασαφές.

🚨🚨| Chinese supporters burn Kylian Mbappé shirts and tear down his posters after he called Mao Zedong a 𝐃𝐈𝐂𝐓𝐀𝐓𝐎𝐑. 😳🇨🇳 [@EFEnoticias] https://t.co/5TdDe3fFqj

— CentreGoals. (@centregoals) October 28, 2026

Οι αναφορές στον Μάο έχουν ενισχύσει ακόμη περισσότερο την πατριωτική έξαρση με την οποία ο Εμπαπέ βρίσκεται πλέον στο στόχαστρο. Για τα μεγαλύτερα σε ηλικία μέλη της κοινωνίας, ο Μάο αντιμετωπίζεται με νοσταλγία και συχνά συνδέεται με πιο ήπιες και λιγότερο περίπλοκες εποχές.

Αντίθετα, οι νεότεροι τον βλέπουν ως μια ισχυρή και επιτυχημένη προσωπικότητα, καθώς και ως ένα προπύργιο απέναντι στις απειλές που αντιμετώπιζε στο παρελθόν η Κίνα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία και -σε στιγμές- από τη Σοβιετική Ένωση.

Ο Μάο για εκείνους αποτελεί έναν εθνικό ήρωα και ένα σύμβολο που αγαπιέται, εκτιμάται και τιμάται. Δεν αντιμετωπίζεται ως ένας στυγνός δικτάτορας, όπως πιστεύουν κάποιοι συμπεριλαμβανομένου ή μη του Εμπαμπέ.

Οι εμπορικές συνέπειες και το κόστος

Ορισμένες κινεζικές εταιρείες έχουν ήδη τερματίσει τις εμπορικές συμφωνίες τους με τον Κιλιάν Εμπαπέ, ενώ ορισμένες διεθνείς επωνυμίες αποσύρουν προσωρινά την εικόνα του από τις διαφημιστικές τους δραστηριότητες στην Κίνα.

Υπάρχει, ωστόσο, μία εταιρεία που παρακολουθεί τις εξελίξεις με ιδιαίτερη ανησυχία. Συγκεκριμένα πρόκειται για την «On», την εταιρεία ένδυσης και αθλητικών ειδών, η οποία μόλις πριν από λίγες εβδομάδες ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με τον Εμπαπέ για την κυκλοφορία της νέας ποδοσφαιρικής της σειράς.

Η κινέζικη αγορά ένδυσης είναι μεγάλη, αναπτύσσεται γρήγορα και χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά έντονο ανταγωνισμό. Η «On» πιθανότατα ήλπιζε ότι ο Εμπαπέ θα τη βοηθούσε να αυξήσει το μερίδιό της σε μία από τις βασικές αγορές στην οποία στοχεύει: την κινέζικη.

🚨JUST IN: Advertisements and products featuring Mbappe in China are being hidden/destroyed https://t.co/GXMYyBDO0N

— Polymarket Sports (@PolymarketSport) October 28, 2026

Σε ένα βασικό επίπεδο, τα σχόλια του Εμπαπέ για τον Μάο Τσετούνγκ μάς υπενθυμίζουν ότι ο σεβασμός και η πολιτισμική ευαισθησία εξακολουθούν να έχουν μεγάλη σημασία στον αθλητισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Η διαρκής προσπάθεια για την απόκτηση χρημάτων μέσω των σπορ και από τις ποδοσφαιρικές ομάδες συνοδεύεται πάντα από προϋποθέσεις και περιορισμούς, τους οποίους πολλοί συχνά ξεχνούν.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως, υπάρχει και το ζήτημα της Κίνας, μιας χώρας με ιδιαίτερες κοινωνικές, πολιτισμικές, πολιτικές και οικονομικές ευαισθησίες. Κάτι που άνθρωποι όπως ο Εμπαπέ, αλλά και οι περισσότερες ευρωπαϊκές ποδοσφαιρικές ομάδες φαίνεται πως εξακολουθούν να μην αντιλαμβάνονται την πολυπλοκότητά της και την ιδιοσυγκρασία. Κι επειδή η πολυπολική σύνθεση του «θαυμαστού νέου κόσμου» εξαρτάται από τις διμερείς σχέσεις, θα πρέπει (ο Εμπαπέ στην προκειμένη περίπτωση) να θυμούνται ότι δεν υπάρχει δωρεάν χρήμα.