Tι κάνει τόσο καλά η Νορβηγία που δεν κάνουμε εμείς; (Ή γιατί θα δούμε σίγουρα και άλλες Μπόντο/Γκλιμτ)
Στο Όσλο, υπάρχει ένας τάφος που λέγεται ότι έχει περίπου έξι εκατομμύρια λουλούδια. Πίσω από το σερί νικών όλων των εποχών της Νορβηγίας σε κάθε άθλημα, όπως πρόσφατα συνέβη με την επιτυχία της Μπόντο/Γκλιμτ στο Champions League και με τα 41 μετάλλια στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, κρύβεται μια φιλοσοφία που χαράσσει την πορεία των κατοίκων της.
Ονομάζεται «friluftsliv». Σημαίνει «ζωή στην ύπαιθρο». Ο πρώτος που μίλησε γι' αυτήν ήταν ο Χένρικ Ίψεν, ο σημαντικότερος ποιητής της χώρας, θαμμένος στο νεκροταφείο Var Frelsers της πρωτεύουσας, όπως και ο ζωγράφος Έντβαρντ Μουνκ.
Αν η Νορβηγία τα καταφέρνει σχεδόν σε κάθε άθλημα, αυτό οφείλεται και σε αυτή τη μαγική λέξη. Ένας τρόπος ζωής που επανασυνδέεται με τη φύση και τα οφέλη της: χαλάρωση, άνοιγμα του μυαλού, σύνδεση και επαναφόρτιση. Χάρις εν μέρει στον αθλητισμό.
Η εξαιρετική επιτυχία της Νορβηγίας σε αθλήματα που κυμαίνονται από το σκι μέχρι το ποδόσφαιρο, όπως αναφέρει και η ιταλική εφημερίδα La Repubblica, δεν είναι αποτέλεσμα τύχης, αλλά ενός εκπαιδευτικού συστήματος που τοποθετεί τον αθλητισμό στο επίκεντρο της παιδαγωγικής ανάπτυξης.
Η Νορβηγία στηρίζει την Χαρά στον Αθλητισμό
Για τους εκπαιδευτικούς που είναι συνηθισμένοι σε μια άκαμπτη ιεραρχία θεμάτων, το μοντέλο «Idrettsgleden» (Χαρά στον Αθλητισμό) προσφέρει τροφή για σκέψη σχετικά με το πώς η σωματική δραστηριότητα μπορεί να ενσωματωθεί στο πρόγραμμα σπουδών χωρίς να υποβιβαστεί σε έναν περιθωριακό ή καθαρά ψυχαγωγικό ρόλο.
Στα νορβηγικά δημοτικά σχολεία, ο αθλητισμός δεν θεωρείται «διάλειμμα» από τα μαθήματα, αλλά μάλλον άλλο ένα μάθημα που βιώνεται σε συμβίωση με το περιβάλλον: η κολύμβηση είναι υποχρεωτική και τα παιδιά κάνουν τακτικά σκι ή πατινάζ κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου, ακολουθώντας τον ρυθμό των εποχών.
Σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου η φυσική αγωγή συχνά τοποθετείται στο τέλος της ημέρας, ώστε να μην διαταράσσονται τα λεγόμενα «πραγματικά μαθήματα», στη Νορβηγία δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ των φυσικών επιστημών, των ανθρωπιστικών επιστημών και της φυσικής αγωγής. Επιπλέον, πολλά μαθήματα διεξάγονται σε εξωτερικούς χώρους όλο το χρόνο για να ενθαρρυνθεί η σωματική και η χαρακτηριστική ανάπτυξη των μαθητών. Είναι η έμπρακτη απόδειξη της «ζωής στην ύπαιθρο».
Η φυσική αγωγή δεν είναι ακόμα ένα μάθημα
Μόλις φτάσουν στο γυμνάσιο, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία, ήδη από την ηλικία των 13 ετών, να εξατομικεύσουν το πρόγραμμα σπουδών τους προσθέτοντας μαθήματα επιλογής στην αθλητική ψυχολογία ή την υγεία, μετατοπίζοντας την εστίαση από την πρώιμη ανταγωνιστικότητα, η οποία απαγορεύεται τότε, σε μια παιχνιδιάρικη και συνειδητή προσέγγιση.
Αυτή η πορεία μπορεί να κορυφωθεί σε ένα αθλητικό λύκειο, όπου πάνω από το ένα τρίτο του εβδομαδιαίου χρόνου αφιερώνεται στη θεωρία και την πρακτική του αθλητισμού, δημιουργώντας μια σταθερή βάση όχι μόνο για τους μελλοντικούς πρωταθλητές, αλλά και για τους επαγγελματίες του ιατρικού και επιστημονικού κλάδου.
Όλα αυτά συμβαίνουν μέσω της στενής συνεργασίας μεταξύ σχολείων και συλλόγων, υπό την καθοδήγηση μιας συγκεκριμένης «Διακήρυξης των Δικαιωμάτων των Παιδιών στον Αθλητισμό», διασφαλίζοντας ότι ο ανταγωνισμός έρχεται μόνο όταν ο μαθητής είναι έτοιμος να τον αντιμετωπίσει.
Το μυστικό πίσω από την αθλητική άνθηση της Νορβηγίας τα τελευταία είκοσι χρόνια φαίνεται να είναι διπλό: οι μεγάλες επενδύσεις στον παιδικό αθλητισμό σε μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου και αυτό που οι ειδικοί της προπόνησης πλέον ομόφωνα αποκαλούν «Νορβηγική Μέθοδο».
Δεν υπάρχει νίκη και ήττα για τα παιδιά στη Νορβηγία
Στην πραγματικότητα, το 93% των Νορβηγών κάτω των 25 ετών συμμετέχουν σε αθλήματα. Επιπλέον, υπάρχει μια καινοτόμος προσέγγιση στους αγώνες νέων: μέχρι την ηλικία των 13 ετών, δεν υπάρχει νίκη ή ήττα. Δεν υπάρχουν επίσημες κατατάξεις και δεν υπάρχουν δημοσιευμένες κατατάξεις. Αυτό γίνεται για να μην αποθαρρύνονται όσοι δεν αναδεικνύονται αμέσως. Η νίκη θεωρείται σημαντική, αλλά όχι εις βάρος της ανάπτυξης ή της ψυχικής υγείας.
Τα παιδιά μπορούν να δοκιμάσουν οποιοδήποτε άθλημα και στη συνέχεια να βρουν αυτό που τους αρέσει περισσότερο. Είναι ένα σύστημα που λειτουργεί. Όλα επικεντρώνονται στη διασκέδαση, την ελευθερία και την ομαδική εργασία. Κανείς δεν κερδίζει ή χάνει. Επιπλέον, πολλοί αθλητές όχι μόνο δραστηριοποιούνται στον αθλητισμό, αλλά διδάσκουν, εργάζονται και προπονούνται και σε άλλα αθλήματα. Όλοι έχουν ίση πρόσβαση στους καλύτερους προπονητές, στα πιο προηγμένα συστήματα και σε επιστημονικές και ιατρικές σπουδές.
Το «θαύμα» της Μπόντο/Γκλιμτ
Η ποδοσφαιρική ομάδα του Μπόντο, που μέχρι μόλις πρόσφατα κάποιοι αποκαλούσαν περιπαικτικά «σολομούς» απέκλεισε την Ίντερ και βρίσκεται πια στους «16» του Champions League προκαλώντας τον θαυμασμό όλων. Είναι, σίγουρα, χαρακτηριστικό παράδειγμα της εκθετικής ανάπτυξης της Νορβηγίας στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο, αλλά και στον αθλητισμό γενικότερα.
Η Μπόντο/Γκλιμτ, μια ομάδα από μια μικρή πόλη πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο, δεν βασίστηκε σε υπέρογκες μεταγραφές ή σε οικονομική υπεροχή. Το «θαύμα» της δεν είναι αποκομμένο από τη γενικότερη νορβηγική φιλοσοφία.
Αλλά η δύναμη της Νορβηγίας δεν έγκειται μόνο στο ποδόσφαιρο, αν αναλογιστεί κανείς τι πέτυχε πριν από λίγες μέρες στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Το μυστικό; Ένα ολοκληρωμένο όραμα για την ανάπτυξη των αθλητών από νεαρή ηλικία : χωρίς πίεση, αλλά απλώς με σκοπό να τους διασκεδάσει.
Τι λείπει σήμερα στην Ελλάδα και όχι μόνο...
Την ίδια ώρα, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, ο ανταγωνισμός εισέρχεται ολοένα και νωρίτερα στον παιδικό αθλητισμό με τουρνουά, διακρίσεις και πίεση για άμεση απόδοση από τις πρώτες σχολικές ηλικίες.
Προπονητές και ειδικοί της φυσικής αγωγής επισημαίνουν ότι η πρώιμη εξειδίκευση αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμών και οδηγεί συχνά σε εγκατάλειψη του αθλητισμού πριν την εφηβεία.
Σκεφτείτε τώρα ότι η Νορβηγία έχει πληθυσμό 5,7 εκατομμυρίων και κατάφερε να βρεθεί στην κορυφή της κατάταξης μεταλλίων, επιτυγχάνοντας αυτό το αποτέλεσμα σε τρεις συνεχόμενους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Η σκανδιναβική χώρα κυριάρχησε στην Ιταλία με 18 χρυσά, 12 ασημένια και 11 χάλκινα μετάλλια, κατακτώντας συνολικά 41 μετάλλια. Όλα αυτά παρά το γεγονός ότι είναι η δέκατη τρίτη χώρα με τους περισσότερους συμμετέχοντες (80) σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες με 232 αθλητές που ήρθαν δεύτερες.
Ξεχώρισε, φυσικά, ο Γιοχάνες Χέσφλοτ Κλέμπο, ο... Μάικλ Φελπς του cross country skiing με έξι χρυσά μετάλλια φέτος και συνολικά έντεκα χρυσά, ένα ασημένιο και ένα χάλκινο από ολυμπιακές διοργανώσεις.
Το μοντέλο των ακαδημιών στους ποδοσφαιρικούς συλλόγους της Νορβηγίας
Σε ό,τι αφορά τις ακαδημίες των ποδοσφαιρικών συλλόγων, αυτές διαθέτουν οργανωμένα προγράμματα υψηλών προδιαγραφών. Σχεδόν κάθε μικρή πόλη διαθέτει οργανωμένο σύλλογο με παιδικά τμήματα. Οι ακαδημίες παρέχουν ίσες ευκαιρίες σε αγόρια και κορίτσια, διατηρούν χαμηλό οικονομικό κόστος συμμετοχής και δίνουν έμφαση στην κοινωνική ένταξη και στην προσβασιμότητα.
Η στρατηγική της Νορβηγίας δεν είναι να κρατά τα ταλέντα μόνο στο εσωτερικό, αλλά να τα προετοιμάζει για διεθνές επίπεδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Έρλινγκ Χάαλαντ, ο οποίος «αναπτύχθηκε» σε νορβηγικές ακαδημίες πριν μετακινηθεί σε κορυφαία ευρωπαϊκά πρωταθλήματα.
Ο παιδικός αθλητισμός στη Νορβηγία δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μέσο παραγωγής πρωταθλητών, αλλά ως διαδικασία διαπαιδαγώγησης, κοινωνικοποίησης και ενίσχυσης της σωματικής και ψυχικής υγείας. Η καλλιέργεια αξιών όπως ο σεβασμός, η ισότητα, η συνεργασία και η υπευθυνότητα αποτελεί βασική προτεραιότητα.
Έτσι, η Νορβηγία έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα σύστημα που συνδυάζει τη μαζική συμμετοχή με τη μακροπρόθεσμη αθλητική επιτυχία, προσφέροντας ένα παράδειγμα που μελετάται διεθνώς και αποθεώνεται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και στους τίτλους των άρθρων στις ιστοσελίδες.
Στην πραγματικότητα, βέβαια, θα έπρεπε το σύστημά της να αντιγραφεί…
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το ποδόσφαιρο ΔΕΝ είναι απλά ένα παιχνίδι
Στα Zara με τον Πεπ Γκουαρδιόλα
