Στη φανέλα της Λίβερπουλ σε μερικούς μήνες θα μπει το λογότυπο της Turkish Airlines, που έδωσε 350 εκατομμύρια ευρώ και δεν το έκανε για… πλάκα.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
Η φανέλα της Λίβερπουλ είναι πολλά περισσότερα από ένα κομμάτι ύφασμα. Για δεκαετίες υπήρξε σύμβολο μιας πόλης που έμαθε να προσδιορίζει τον εαυτό της μέσα από την εργατική τάξη, τις κοινωνικές συγκρούσεις και το λιμάνι της. Τώρα, ήρθε η ώρα να μεταφερθούμε στο… αεροδρόμιο. Γιατί, οι εποχές έχουν αλλάξει.
Η Λίβερπουλ, στις 8 Σεπτεμβρίου, ανακοίνωσε τη συμφωνία με την Turkish Airlines, τον τουρκικό αεροπορικό κολοσσό, ο οποίος από την 1η Ιουνίου 2027 θα αντικαταστήσει τη «Standard Chartered» ως βασικός εμπορικός συνεργάτης του συλλόγου. Το λογότυπο της Turkish Airlines θα βρίσκεται στο μπροστινό μέρος των εμφανίσεων της ανδρικής ομάδας, της γυναικείας και των Ακαδημιών της Λίβερπουλ για πέντε χρόνια.
Το οικονομικό τίμημα δεν ανακοινώθηκε επισήμως, όμως οι πληροφορίες στην Αγγλία κάνουν λόγο για περισσότερα από 300 εκατομμύρια λίρες (350 εκατ. ευρώ) συνολικά και πάνω από 60 εκατομμύρια λίρες (87 εκατ. ευρώ) ανά σεζόν. Πρόκειται για ποσό που τοποθετεί τη συμφωνία στην κορυφή των sponsorship deals που αφορούν φανέλα ομάδας της Premier League.
Είναι ασφαλώς μία τεράστια εμπορική επιτυχία για τη Λίβερπουλ, αλλά είναι μόνο αυτό;
Είχε προηγηθεί η παρουσία του λογότυπου της Turkish Airlines σε… διακριτικές μεριές του Anfield, αλλά η είσοδος στα ψυχικά θεμέλια του ιστορικού συλλόγου (δηλαδή στη φανέλα), αναβαθμίζει τη θέση και το επίπεδο, δεν αποτελεί όμως εντύπωση πλέον, ούτε μεμονωμένο φαινόμενο. Είναι το επόμενο επεισόδιο μιας πολύ μεγαλύτερης διαδικασίας, μέσα από την οποία οι εθνικές αεροπορικές εταιρείες έχουν αντιληφθεί ότι το ποδόσφαιρο μπορεί να λειτουργήσει ως κάτι πολύ περισσότερο από ένα συμβατικό διαφημιστικό μέσο. Όπως το έχουν συνειδητοποιήσει οι στοιχηματικές εταιρίες, αλλά και «κολοσσοί» της τεχνολογίας. Όπως, καιρό πριν, το είχαν συνειδητοποιήσει οι τράπεζες, οι τηλεπικοινωνίες και η ιστορία χάνεται, αλλά και περιορίζεται ταυτόχρονα στα τελευταία 50 χρόνια.
Λίγες μέρες πριν την ανακοίνωση της συμφωνίας της Λίβερπουλ με την Turkish Airlines που θα τεθεί σε εφαρμογή το καλοκαίρι του 2027, η EgyptAir είχε ανακοινώσει τριετή συμφωνία με την Μπαρτσελόνα. Η αιγυπτιακή εταιρεία έγινε Global Partner των Καταλανών και αποκλειστικός επίσημος αεροπορικός συνεργάτης της ποδοσφαιρικής ομάδας ανδρών, αλλά και των τμημάτων μπάσκετ και χάντμπολ. Η ίδια η Μπαρτσελόνα συνέδεσε τη συνεργασία με την προσπάθεια της EgyptAir να αναπτύξει τον στόλο και το διεθνές δίκτυό της και παράλληλα με τη δική της επιθυμία να ενισχύσει την παρουσία της στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Η Qatar Airways έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Είναι κρατική εταιρεία του Κατάρ και τα τελευταία χρόνια έχει τοποθετηθεί σε τέτοιο βαθμό στο οικοσύστημα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, ώστε στον τελικό του Champions League του 2025 αποτελούσε ταυτόχρονα συνεργάτη της διοργάνωσης, της Παρί Σεν Ζερμέν και της Ιντερ.
Η Emirates έχει δημιουργήσει ένα αντίστοιχο δίκτυο γύρω από τη Ρεάλ Μαδρίτης, την Άρσεναλ, τη Μίλαν και άλλους συλλόγους, ενώ η Turkish Airlines είχε ήδη εδώ και χρόνια αντιληφθεί τη δύναμη αυτού του μοντέλου.
Πριν φτάσει στη φανέλα της Λίβερπουλ, η Turkish Airlines είχε περάσει από το Champions League, το Euro, τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, την Μπαρτσελόνα και κυρίως από το ευρωπαϊκό μπάσκετ. Από το 2010 έως το 2025, για 15 συνεχόμενα χρόνια, η κορυφαία ευρωπαϊκή διασυλλογική διοργάνωση δεν λέγεται απλώς EuroLeague. Το πλήρες όνομά της είναι Turkish Airlines EuroLeague.
Το 2022 ακολούθησε και η UEFA. Έγινε η πρώτη αεροπορική εταιρεία που υπέγραψε ως επίσημος συνεργάτης του Champions League.
Δεν πρόκειται επομένως για μια εταιρεία που ξαφνικά αποφάσισε να αγοράσει χώρο σε μια κόκκινη φανέλα. Πρόκειται για μία στρατηγική που χτίζεται εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Η συνεργασία με τη Λίβερπουλ όμως, δίνει μία νέα διάσταση. Και ανοίγει μία ανεξάντλητη αγορά που έχει να κάνει με την ιστορία και την παράδοση. Γιατί Euroleague μπορεί κάποια στιγμή να σταματήσει να υπάρχει, αλλά το Λίβερπουλ για να εξαφανιστεί πρέπει να πέσει κομήτης.
Και όπως σε όλες τις περιπτώσεις του… κλάδου, κάπου εδώ η υπόθεση αποκτά και πολιτικό βάθος. Η Turkish Airlines είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο και λειτουργεί με εμπορικά κριτήρια. Δεν πρόκειται λοιπόν, για μια υπηρεσία που χρηματοδοτεί κάθε της δραστηριότητα απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Όπως πράττουν η Emirates, η Qatar Airways και η EgyptAir.
Παράλληλα όμως, το 49,12% της εταιρείας ανήκει στο «Türkiye Wealth Fund». Δηλαδή, το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Τουρκίας. Οι ίδιες οι οικονομικές καταστάσεις της Turkish Airlines αναφέρουν ότι η εταιρεία βρίσκεται υπό τον έλεγχο του συγκεκριμένου fund.
Αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διαβαστεί η επένδυση των 300 εκατομμυρίων λιρών. Η Turkish Airlines προφανώς αγοράζει προβολή, πρόσβαση σε εκατοντάδες εκατομμύρια φιλάθλους, δημιουργεί συσχετισμό του brand της με ένα από τα μεγαλύτερα ποδοσφαιρικά ονόματα στον κόσμο και προσπαθεί να μετατρέψει αυτή την αναγνωρισιμότητα σε εισιτήρια, επιβάτες και νέα μερίδια αγοράς.
Ταυτόχρονα όμως, η διεθνής επέκταση του εθνικού αερομεταφορέα αποτελεί και κομμάτι της διεθνούς εικόνας της ίδιας της Τουρκίας. Εδώ βρίσκεται και η λεπτή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο marketing και στη λεγόμενη «ήπια ισχύ» (Soft Power). Ακαδημαϊκές μελέτες έχουν εδώ και χρόνια επισημάνει ότι οι αθλητικές χορηγίες μπορούν να λειτουργήσουν για κράτη και κρατικά συνδεδεμένες επιχειρήσεις ως μέσο δημιουργίας διεθνούς αναγνωσιμότητας, θετικών συσχετισμών και πολιτισμικής επιρροής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες το πράττουν εδώ και δεκαετίες, γι’ αυτό και βρίσκονται στο Νο.1 της κλίμακας, αλλά χώρες όπως αυτές του Περσικού Κόλπου και της Μέσης Ανατολής τα τελευταία χρόνια έχουν ταχέως αναπτυσσόμενους ρόλους. Και η Τουρκία, που έχει ηγετικό και κομβικό ρόλο στις κρίσιμες πολιτικές εξελίξεις του «σήμερα», επεκτείνει την ατζέντα της στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο. Όχι μόνο το εγχώριο, που με τόσο «εκκωφαντικές» μεταγραφές κατάφερε τους τελευταίους μήνες να το φέρει στο επίκεντρο.
Από την άλλη πλευρά, η Λίβερπουλ, έχει οικοδομήσει μέρος της παγκόσμιας εικόνας της γύρω από έννοιες όπως η κοινότητα, η εργατική καταγωγή, η αλληλεγγύη και η διαφορετικότητα της πόλης της. Τέτοιες συνεργασίες, όπως και αρκετές προηγούμενες, ειδικά όταν δεν συμβαδίζουν με τις απαραίτητες (για τους φιλάθλους) επενδύσεις, φέρνουν εκνευρισμό στις κερκίδες και στην πόλη.
Ακριβώς γι' αυτό και η σχέση της Λίβερπουλ με την εμπορευματοποίηση δεν υπήρξε ποτέ εντελώς ήρεμη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2016, χιλιάδες φίλαθλοι εγκατέλειψαν το Ανφιλντ στο 77ο λεπτό ενός αγώνα με τη Σάντερλαντ, διαμαρτυρόμενοι για την απόφαση να φτάσει η ακριβότερη τιμή του απλού εισιτηρίου στις 77 λίρες. Η πίεση ήταν τέτοια ώστε η διοίκησης της αμερικανικής «Fenway Sports Group» που απολογήθηκε λίγες ημέρες αργότερα και αναθεώρησε το πλάνο τιμολόγησης.
Το 2021 συνέβη κάτι αντίστοιχο με την European Super League. Η διοίκηση της Λίβερπουλ συμμετείχε στο «κλειστό σχέδιο» των πλουσιότερων ευρωπαϊκών συλλόγων, αλλά οι αντιδράσεις του κόσμου υπήρξαν τεράστιες και ο Τζον Χένρι αναγκάστηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη από τους οπαδούς.
Και στις δύο περιπτώσεις εμφανίστηκε η ίδια θεμελιώδης σύγκρουση. Τώρα, η ομάδα σιγά σιγά περνάει στα χέρια της κοινοπραξίας στην οποία συμμετέχει ο Τζεφ Μπέζος και η Turkish Airlines πρόκειται να παίξει… χαρακτηριστικό ρόλο στο ξεκίνημα αυτού του νέου επενδυτικού κεφαλαίο της Λίβερπουλ.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
